- teglar (vergul bilan):

DOCX 13 pages 104.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

molekulalarning ionlanish potensialini aniqlash kimyoviy bog’ uzilishining energiyasini hisoblash. frank-kondon nazariyasiga ko’ra ionlanish bosqichida molekula ion holatga o’tganda yadroning geometrik konfiguratsiyasi o’zgarmaydi. ko’pincha bu o’tish ionning qo’zg’algan tebranma holatiga olib keladi, chunki ionning sirti yoki potensial egri chizig’i neytral molekulaga nisbatan ozgina siljiydi. molekulaning nolinchi tebranish darajasidan ionning asosiy nolinchi tabranish holatiga o’tishiga adiabatik ionlanish potensiali deyiladi. eksperiment jarayonida elektronlar oqimi bilan molekulaga ta’sir etib, uni yuqori qo’zg’algan holatga o’tishi oqibatida qo’zg’algan ionning vertikal siljishi yuz beradi. oqibatda adiabatik o’tish o’rniga vertikal ionlanish potensiali vujudga keladi va u doimo birinchi o’tishdan katta bo’ladi. amaliy tajriba o’tkazuvchi tadqiqotchining asosiy vazifasi ionlanishni adiabatik jarayonga yaqinlashtirishdan iborat. adiabatik ionlanish potensiali spektroskopik usul bilan ham aniqlanishi mumkin. masalan, vodorod molekulasining adiabatik ionlanish potensiali 15,427 ev ga teng bo’lsa, vertikal ionlanish – 16,07 ev, ya’ni ular orasidagi farq 0,4 ev bo’ladi. murakkab molekulalar uchun potensial o’tish yuzalari ko’p o’chamli bo’lsa ham, ikki o’lchamli potensial egri …

2 / 13

oqibatida ionlanish potensiali nuqtasi birmuncha katta chiqadi. siljituvchi reagentlar og’ir atomlar yadrolarining yamr spektroskopiyasi jadal rivojlanib borayotgan bo’lsa ham, yamr-1h spektroskopiyasi hali ham o’zining struktur organik kimyo masalalarini yechishda eng samarali usullardan biri bo’lib qolmoqda. ammo bu usulni keng masshtabda qo’llashning bir tomoni borki, agar protonlar bevosita elektromanfiyligi katta atomlarga qo’shni bo’lsa yoki sp2-gibridlangan yaqin atomlar bilan bevosita ta’sirlashsa, ularning signallari yamr shkalasining kichik chegarasida joylashgani uchun ularning ajralishi yomonlashadi. natijada bu signallar bir-birini qoplab ustma-ust tushishi bilan spektr tahlilini qiyinlashtiradi. erituvchini almashtirish, yoki o’rganiladigan namunani qayta modifikatsiyalash usullari qollash esa katta samara bermaydi. bu muammo yechimini hal qilish uchun paramagnit siljituvchi reagentlardan foydalanish katta samara beradi. spektrdagi bunday o’zgarishlar lantanoidli siljituvchi reagentlarning organik moddalardan spirtlar, oddiy efirlar, karbonil guruhi tutgan birikmalar kabi modda molekulasi tarkibidagi funksional guruh atomlari erkin elektron juftlari bilan komleks bog`lanishi oqibatida sodir bo’ladi. yamr-1h spektridagi signallarning kimyoviy siljishini paramagnit lantanoidli siljituvchi reagentlar (plsr) ishtirokida bir …

3 / 13

ash) tebranish chastotalarini keskin o’zgartiradi, bu esa iq spektrda yaqqol ko’rinadi. izotop siljishlar 10b, 11b, 12c, 13c, 14n, 15n, 16o, 18o juftliklarida doimo kuzatiladi. yamr spektrlari va molekula tuzilishi. ekvivalentlik, simmetriya va xirallik. yamr tahlil qilingan adabiyotlarda yozilishicha, ikki qoida mavjud: - kimyoviy ekvivalent yadrolar bir-biriga mos keluvchi signallar namoyon qiladi; - yamr spektrlaridagi ekvivalent yadrolardan o’zaro spin-spin ta’sir qayd qilinmaydi. bu qoidalardan foydalanib, kimyoviy birikmalarning tuzilishi haqida xulosa chiqarish mumkin. misol tariqasida ikki almashingan benzol molekulalarining yamr-1h spektrini (6.24-rasm) ko’rib chiqamiz. molekulyar simmetriya qoidalariga ko’ra bu spektrlarni sifatli tahlil qilish mumkin. para-dixlorbenzolning tuzilishi ozaro simmetrik bo’lgani uchun undagi h2,6 va h3,5 protonlar ham kimyoviy, fazoviy va magnit jihatidan o’zaro ekvivalent bo’ladi va ular bir xil signal beradi (c). meta-dixlorbenzol uch xil kimyoviy noekvivalent protonlar tutgani uchun murakkab ab2c spin-spin sistema hosil qiladi (b). orto-dixlorbenzol ham simmetrik spektr hosil qilishi lozim [aa`bb` spin tizimi yoki (ab)2]. 13c yadrolari signallarining kimyoviy …

4 / 13

magnitli yadrolarning tadqiqotini amalga oshirish mumkin. magnit xususiyati bo’lmagan kvadrupol paramagnit (masalan, 14n) yadrolar ishtirokidagi modda eritmalarining spektrida liniyalar juda keng yoziladi va ulardan aniq ma’lumotlarni olib bo’lmaydi. guruhli va xarakteristik chastotalar kimyoda, ayiniqsa organik kimyoda ancha ilgari tebranma spektrlar uchun struktur-guruh tahlili amalda keng joriy qilindi. shu narsa aniqlanganki, har qanday normal tebranish – bu bir butun molekulaning tebranishidir. ularning ayrimlari alohida bog’lar, tuzilish fragmentlari, atomlar guruhlari orasida ma’lum darajada lokallashgan. ayrim guruh va bog’lar qaysi molekulada bo’lishidan qat’iy nazar o’ziga xos qisqa intervaldagi chastotalarni namoyon qiladi. shulardan biri >c=o karbonil guruhi bo’lib, u ~1700 sm–1 sohada intensivligi kuchli chiziq namoyon qiladi. spektrlarning tahlili jarayonida shu guruhga xos tebranish chastotalari lokal simmetriyaga ega. masalan, ax2-guruhlar uchun lokal c2υ simmetriya xos bo’lib, oltita asosiy tebranish chastotalari kuzatiladi, ax3 guruhda – c3υ lokal simmetriya va 9 ta tebranish chastotalari erkinligi bo’lsa ham, asosan 6 ta yutilish kuzatiladi (3.11-rasm). molekulaning normal tebranish …

5 / 13

gacha bo’lishi mumkin] burchak kattaligiga aylantirilsa, va uning dastlabki shakli to’liq takrorlansa, bu o’q uning n (cn) tartibli simmetriya o’qi bo’ladi. 4. simmetriya tekisligi ().molekulaning simmetriya o’qidqn o’tkazilgan fazoviy tekislik uning dastlabki shaklidan farqsiz konfiguratsiyasini akslantira olsa, u simmetriya tekisligi deyiladi. 5. ko’zgu-burilish simmetriya o’qi (sn). agar molekula fazoviy biror o’q atrofida 360o/n burchak kattaligiga aylantirilsa va uning shu o’qqa perpendikulyar tekislikdagi dastlabki shakli to’liq takrorlansa, bu o’q ko’zgu-burilish simmetriya o’qi deyiladi. xuddi cn kabi sn o’qi ham gacha bo’lishi mumkin. аtomlar massasi va tebranish chastotalari orasidagi uzviy bog’liqlik mexanika fani uchun yaratilgan guk qonunidan foydalanib, garmonik valent tebranishlarni taxminan aniqlash mumkin: yoki bu yerda – tebranish chastotasi (sm–1), c – yorug’lik tezligi (sm/sek), f – bog’ning kuch doimiyligi (din/sm) yoki boshlang’ich holatga qaytaruvchi kuch, mx va my – x va y atomlarining tegishli massasi (g). mz – atomlarning keltirilgan massasi ma’lumki, molekulada atomlar kimyoviy bog’lar orqali bog’langan va ularning …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "- teglar (vergul bilan):"

molekulalarning ionlanish potensialini aniqlash kimyoviy bog’ uzilishining energiyasini hisoblash. frank-kondon nazariyasiga ko’ra ionlanish bosqichida molekula ion holatga o’tganda yadroning geometrik konfiguratsiyasi o’zgarmaydi. ko’pincha bu o’tish ionning qo’zg’algan tebranma holatiga olib keladi, chunki ionning sirti yoki potensial egri chizig’i neytral molekulaga nisbatan ozgina siljiydi. molekulaning nolinchi tebranish darajasidan ionning asosiy nolinchi tabranish holatiga o’tishiga adiabatik ionlanish potensiali deyiladi. eksperiment jarayonida elektronlar oqimi bilan molekulaga ta’sir etib, uni yuqori qo’zg’algan holatga o’tishi oqibatida qo’zg’algan ionning vertikal siljishi yuz beradi. oqibatda adiabatik o’tish o’rniga vertikal ionlanish potensiali vujudga keladi va u doimo biri...

This file contains 13 pages in DOCX format (104.4 KB). To download "- teglar (vergul bilan):", click the Telegram button on the left.

Tags: - teglar (vergul bilan): DOCX 13 pages Free download Telegram