mineral elementlarning yutilish mexanizmi

DOC 42.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425985117_60275.doc mineral elementlarning yutilish mexanizmi reja: 1. mineral moddalarning radial transporti va uning xususiyatlari. 2. mineral moddalarning ksilema shirasi orqali transport mexanizmi. 3. ionlarning membranalar orqali transport mexanizmi. 4. sust va faol transportlarning asosiy xususiyatlari. 5. ionlar antogonizmi va tenglashtirilgan eritmalar. 6. o’simliklarning tabiiy tuproqdan oziqlanishi. tayanch so’zlar: mineral moddalar, yutilish, mexanizm, transport, radial, ksilema shirasi, hujayra po’sti, hujayra membranasi, diffuziya, lipofil, gidrofil, ion kanallari, aktiv tashuvchilar, nasoslar, ekzositoz, endositoz, faol sust, transportlar, apoplast, simplast, antogonizm, sinergizm, tenglashtirilgan eritmalar, tuproq, neytral, nordon, ishqoriy, mexanik, fizik, fiziko-ximik, biologik yutishlar. fanda ancha vaqt o’simlik ildizlariga tuproqdan mineral moddalarning kirishi transpirasiyaga to’g’ridan-to’g’ri bog’liq, ya’ni transpirasiya kuchi ta’sirida suvning o’simlik ildizlariga va so’ngra tana orqali barglarga qarab harakat qilish jarayonida juda suyuq tuproq eritmasi ham deyarli o’zgarmasdan o’simlik ildizlariga kiradi, degan fikr hukm so’rgan. keyingi yillardagi tekshirishlar, bu jarayonning ancha murakkab ekanligini va o’simlikka kirib unda to’planayotgan mineral moddalarning miqdoriga mo’tanosib bo’lganligini ko’rsatdi. shunday …

dadan iborat. pektin moddasi o’z tarkibida karboksil gruppalarni saqlaydi va kation almashinuv xususiyatiga ega bo’ladi. bu esa musbat zaryadlangan moddalarni to’plash sharoitini yaratadi. natijada ionlar tuproq eritmasidan hujayra po’stiga diffuziyalanadi. diffuziyalanish jarayonida po’stdagi erkin bo’shliqlar to’lib, ionlar konsentrasiyasi tashqi eritmaning konsentrasiyasiga tenglashguncha davom etadi. hujayra po’stidagi erkin bo’shliqlar o’rtacha 5-10 hajmga ega bo’lib, po’stdagi molekulalararo, plazmalemma hamda po’st o’rtasidagi bo’shliqlar yig’indisidan iborat. erkin bo’shliqlarning mineral ionlar bilan to’lishi oddiy diffuziyaga asoslangan. uning konsentrasiyasi tashqi eritma konsentrasiyasiga bog’liq. tuproq eritmasining konsentrasiyasi o’zgarishi erkin bo’shliqdagi elementlar miqdoriga ham ta’sir etadi. masalan, ildizlar toza suvga solinsa erkin bo’shliqdagi ionlar suvga qaytib chiqadi. ionlarning po’stdagi erkin bo’shliqlardan sitoplazmaga o’tkazilishi almashinuv adsorbsiyasiga asoslangan. ya’ni sitoplazmadagi nafas olish jarayonida hosil bo’lgan h+ kationlarga va hco3- (oh-) yoki organik kislotalarning anionlari mineral moddalarning anionlariga almashinadi. ildizning suruvchi qismi bilan tuproq zarrachalari umumiy kolloid tizimni hosil qiladi va u moddalarning adsorbsiyalanishida muhim ahamiyatga ega bo’ladi. ildiz tukchalari odatda …

i ionlarning) gradiyentga asosan oddiy diffuziyalanish yo’li bilan yoki tashuvchilik vazifasini bajaruvchi maxsus oqsillar ishtirokida o’tishiga sust transport (tashish) deyiladi. u tashqi sharoitda ionlarning konsentrasiyasi hujayradagi miqdordan ko’p bo’lganda sodir bo’ladi. faol transport. bunda moddalarning membrana orqali tashilishi gradiyentga qarama-qarshi sodir bo’ladi. ya’ni hujayradagi moddalarning konsentrasiyasi tashqi sharoitdagiga nisbatan bir necha baravar ko’p bo’lganda ham ionlarning membrana orqali tashilishi davom etadi. bu jarayon energiya (atf) sarflanishi bilan bog’liq. faol transport: h+ atfaza, na+ va k+ - atfaza, ca+ - atfaza, anion atfaza ion nasoslari misol bo’ladi. tashuvchilik vazifasini bajaruvchi oqsillar membranada bitta erigan moddani o’tkazsa bunga unkport deyiladi. birinchi erigan moddaning o’tkazilishi ikkinchi moddaning o’tkazilishiga ham bog’liq bo’lishi mumkin. ya’ni ularning ikkalasi ham bir tomonga (simport) yoki qarama-qarshi tomonga (antiport) o’tkazilishi mumkin. mineral elementlarning radial transporti ikki yo’l bilan sodir bo’ladi: 1) apoplast, 2) simplast. apoplast harakat. hujayraning po’stiga diffuziya va almashinuv adsorbsiyasi bilan to’plangan ionlar eritmaning gradiyenti asosida harakat …

. yuqorida aytilgandek endoderma qavatida bunga apoplast yo’li bilan tashilayotgan ionlar ham qo’shiladi va yagona simplast yo’li bilan davom etadi. bu harakat natijasida oziqa moddalar traxeid va ksilema naylariga o’tkaziladi. bu naylardagi shiralar transpirasiya kuchi va ildiz bosimi asosida o’simlikning boshqa qismlariga tarqaladi. ionlar antogonizmi va tenglashtirilgan eritmalar bir valentli va ikki valentli ionlarning har xil, hatto qarama-qarshi fiziologik ta’sirlari mavjudligi aniqlangan. masalan, natriy va kaliy (na+, k+) kationlari sitoplazmaning kuchliroq gidrotasiyaga uchrashiga va shu tufayli uning zarrachalarining faollashuviga hamda qovushqoqligi kamayishiga sabab bo’ladi. bu sitoplazmaning ko’proq suv bilan ta’minlanishiga olib keladi. kaliy eritmasida sitoplazma tezlikda qavariq plazmolizga o’tadi. kalsiy kationi (ca+) esa sitoplazmaning qovushqoqligini oshiradi. kalsiy ioni ta’sirida hosil bo’lgan plazmoliz uzoq vaqtgacha qirrali shaklda (qalpoqchali) bo’ladi. bir va ikki valentli kationlarning bunday har xil va hatto qarama-qarshi fiziologik ta’siri – antogonizm deyiladi. metallarning toza tuzlari (boshqa tuzlar aralashmasi bo’lmaganda) o’simliklarga zaharli ta’sir etadi. faqat boshqa tuzlarning aralashmasigina oziqa …

alohida berilganda olingan hosil yig’indisidan ko’p bo’ladi. o’simliklarning tabiiy tuproqdan oziqlanishi. o’simliklar uchun zarur oziqa moddalar tuproqda 3 xil shaklda bo’ladi: 1) suvda erigan holda – bularni o’simliklar yaxshi o’zlashtiradi, lekin yuvilib ketishi mumkin; 2) tuproq kolloidlarining yuzasiga adsorbsiyalangan holda yuvilib ketmaydi, o’simliklar ion almashinuv yo’li bilan o’zlashtiradi; 3) o’zlashtirilishi qiyin bo’lgan anorganik tuzlar (sulfatlar, fosfatlar, karbonatlar). tuproqning adsorbsiya qilish va erigan moddalarni ushlab turishi – yutish qobiliyati deyiladi. shu qobiliyatni hosil qiluvchi kolloid qismi – tuproqing yutuvchi kompleksi deyiladi. bu jarayonlarni har tomonlama o’rgangan k.k. gedroys tuproqning o’zlashtirish qobiliyatini besh turga ajratadi.: 1) mexanik, 2) fizik, 3) fiziko-ximik, 4) ximik, 5) biologik. mexanik o’zlashtirish qobiliyati. tuproq orqali loyqa suv filtrlanishida suspenziya holidagi mayda zarrachalarning tutilib qolishidan iborat. fizik o’zlashtirish qobiliyati. bunda tuproqning qattiq fazasi va tuproq eritmasining sathida tortishuv roy beradi. bu xol tuproq zarrachalarining ustki qismida erigan moddalar konsentrasiyasining ortishiga olib keladi, ya’ni adsorbsiya jarayoni sodir bo’ladi. tuproq …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mineral elementlarning yutilish mexanizmi"

1425985117_60275.doc mineral elementlarning yutilish mexanizmi reja: 1. mineral moddalarning radial transporti va uning xususiyatlari. 2. mineral moddalarning ksilema shirasi orqali transport mexanizmi. 3. ionlarning membranalar orqali transport mexanizmi. 4. sust va faol transportlarning asosiy xususiyatlari. 5. ionlar antogonizmi va tenglashtirilgan eritmalar. 6. o’simliklarning tabiiy tuproqdan oziqlanishi. tayanch so’zlar: mineral moddalar, yutilish, mexanizm, transport, radial, ksilema shirasi, hujayra po’sti, hujayra membranasi, diffuziya, lipofil, gidrofil, ion kanallari, aktiv tashuvchilar, nasoslar, ekzositoz, endositoz, faol sust, transportlar, apoplast, simplast, antogonizm, sinergizm, tenglashtirilgan eritmalar, tuproq, neytral, nordon, ishqoriy, mexanik, fizik, fiziko-ximik, b...

DOC format, 42.5 KB. To download "mineral elementlarning yutilish mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: mineral elementlarning yutilish… DOC Free download Telegram