o’simliklarning suv rejimi

DOC 189.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425984756_60269.doc o’simliklarning suv rejimi reja: 1. yashil o’simliklar tanasidagi suvning miqdori. 2. o’simliklar hayotida suvning ahamiyati. 3. suvning shimilishi va harakati. 4. tuproqdagi suv formalari. 5. ildiz tizimi va uning suvni so’rishi. 6. ildiz tizimining suvni so’rishiga tashqi sharoit omillarining ta’siri. tayanch so’zlar: o’simlik turlari, navlari, organlari, suv miqdori, gidroliz, sintez, oksidlanish, qaytarilish reaksiyalar, harakatlanish, suv rejimi, bosqichlari, gravitasion, kapillyar, pardasimon, gigroskopik, apoplast, simplast, transvakuolyar, ildiz bosimi. suv tirik organizmlarning yashashi uchun asosiy muhitlardan biridir. suvsiz sharoitda organizmlar nobud bo’ladi yoki anabioz holatiga o’tadi. o’simliklar tanasida suvning miqdori 70% dan to 90% gacha bo’lishi mumkin. ya’ni bu ularning tur va navlariga, yoshiga, yashash muhitiga, har xil organlariga va hatto hujayra organoidlariga ham bog’liq. ayniqsa o’simlikning yosh a’zolarida va bargida bu ko’rsatkich to 90 % gacha borishi mumkin. suv miqdori hujayra protoplazmasida – 80 %, shirasida – 98 %, po’stida 50 % gacha yetishi mumkin. ayrim ho’l mevalarda juda ko’p: bodringda …

iz suv almashinish jarayoni sodir bo’lib turadi. bunday jarayonga o’simliklarning suv rejimi deyiladi va u uch bosqichdan iborat: 1) suvning ildiz tomonidan shimilishi, 2) o’simlik tanasi boylab harakati va taqsimlanishi, 3) barglar orqali bug’lanishi – transpirasiy. bu bosqichlarning har biri bir qancha jarayonlarni o’z ichiga oladi. o’simliklar suvga bo’lgan talabning juda oz qismini yer o’sti a’zolari (asosan barglari) orqali ta’minlaydilar. bu asosan yog’ingarchilik va havo namligi yuqori bo’lgan davrlardagina yuz berishi mumkin. normal o’sish va rivojlanishni ta’minlaydigan asosiy suv miqdori tuproqdan ildiz sistemasi orqali olinadi. tuproqdagi suv formalari. tuproqdan suv olish uchun o’simlik ildiz hujayralarining so’rish kuchi tuproq eritmasining so’rish kuchidan birmuncha yuqori bo’lishi shart. chunki tuproqda bunday so’rishga qarshilik qiluvchi kuchlar mavjudki, ular suvni ushlab turuvchi kuchlar deyiladi. odatda, tuproq tarkibida suv toza emas, balki ma’lum konsentrasiyali eritma holida bo’ladi. eritmaning konsentrasiyasi tuproqdagi suvda eruvchi tuzlar va boshqa moddalarning miqdoriga bog’liq. 1. gravitasion suv – suv bilan to’ldirilgan va …

’ir soz tuproqda) bo’lishi mumkin. 5. imbibision suv – kimyoviy jihatdan birikkan bo’lib, tuproq ichida kolloid moddalar qancha ko’p bo’lsa u ham shuncha ko’p bo’ladi. bunday suv ayniqsa torfli tuproqlarda ko’p va o’zlashtirilmaydi. umuman tuproqdagi suv formalari ikki gruppaga bo’linadi: 1) erkin suv – o’simlik tomonidan osonlik bilan o’zlashtiriladigan suv formalari (gravitasion, kapillyar va qisman pardasimon), 2) bog’langan, ya’ni o’simliklar o’zlashtirolmaydigan suv shakllari (gigroskopik va imbibision). tuproqdagi erkin o’zlashtiriladigan suv shakllari o’rtacha 0,5 mpa, qisman o’zlashtiriladigan suv shakllari 1,2 mpa va o’zlashtirilishi qiyin bo’lgan suv shakllari 0,25 – 3,0 ) mpa gacha bo’lgan kuch bilan ushlanib turadi. ildiz sistemasi va uning suvni so’rishi. o’simliklarning to’la suv bilan ta’minlanish jarayonida ildiz sistemasi asosiy rol oynaydi. shuning uchun ham ildizning rivojlanish jadalligi morfologik va anatomik tuzilishlari tuproqdan suv va suvda erigan mineral elementlarni so’rishga moslashgan. ildizning eng faol birlamchi tuzilishida bir qancha to’qimalarni ko’rish mumkin: ildiz qini, apikal meristema, rizoderma, birlamchi po’stloq, …

nsvakuolyar. simplast suvning hujayra sitoplazmasi orqali harakatlanishini bildiradi. rizoderma va parenxima hujayralariga suvning kirishi va harakatlanishi osmos qonunlari asosida sodir bo’ladi. bu harakatga qisman atf ham sarflanadi. umuman, suv ildiz tukchalaridan to o’tkazuvchi naylargacha simplast yo’l bilan harakat qiladi. apoplast deb suvning hujayra po’sti orqali harakatlanishiga aytiladi. hujayra po’stining suvga nisbatan qarshiligi sitoplazmaga qaraganda ancha kamligi apoplast harakatining aktivligiga sabab bo’ladi. bu harakat rizoderma-ildiz tukchalari hujayrasining po’stidan boshlanib, endoderma hujayralarigacha davom etadi. endodermaga kelgan suv o’z yo’nalishini apoplast yo’li bilan davom ettirolmaydi. chunki bu yerda po’sti juda qalinlashgan (kaspari belbog’i) va suv o’tkazmaydigan hujayralar qavati joylashgan. biroq ular orasida, maxsus o’tkazuvchi hujayralar borki, ular ildizning ksilema hujayralari bilan to’tashgan. apoplast yo’li bilan endodermagacha kelgan suv o’tkazuvchi hujayralarning sitoplazmasiga o’tadi va simplast yo’li bilan o’tkazuvchi naylargacha davom etadi. transvakuolyar suvning hujayra shirasi orqali harakatlanishini bildiradi. hujayraga suvning kirishi va harakatlanishi to’la hujayra shirasining osmotik bosimiga bog’liq. osmotik bosim qancha yuqori bo’lsa, …

rining ta’siri. harorat ildizning suvni so’rish tezligiga ta’sir qiladigan eng muhim omilardan biridir. agar tuproq harorati pasaya boshlasa, ildizning suvni so’rish qobiliyati ham so’saya boradi. bu hodisani kuzatish uchun o’simlik o’sib turgan tuvak atrofini muz bilan o’rab qoyish kerak. ko’p o’tmay o’simlik so’liy boshlaydi. chunki tuproq soviganda ildizlarga judayam sust boradigan suv o’simlikdan bug’lanib, sarflanadigan suv miqdorini qoplay olmaydi. tuvak normal haroratga o’tkazilsa, o’simlik avvalgi holatiga qaytadi. past haroratda suvni so’rish qobiliyatining pasayishi, hujayra protoplazmasining qovushqoqlik darajasi oshib ketishi tufayli roy beradi, deb tushuntiriladi. tuproq harorati keskin pasayganida, o’simlikning so’lishi natijasida hamma fiziologik jarayonlar ham buziladi: og’izchalar yopiladi, transpirasiya va fotosintez jarayonlari keskin pasayadi. mineral elementlarning yutilishi ham to’xtab qoladi. bunday holat uzoqroq davom etsa o’simliklar nobud bo’lishi mumkin. ildizning suvni so’rish va harakatga keltirish qobiliyatiga tuproq eritmasining konsentrasiyasi va rn darajasi ham ta’sir etadi. ildiz hujayrasi shirasining konsentrasiyasi tuproq eritmasi konsentrasiyasidan yuqori bo’lsagina suv ildizga surila boshlaydi. aks holda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarning suv rejimi"

1425984756_60269.doc o’simliklarning suv rejimi reja: 1. yashil o’simliklar tanasidagi suvning miqdori. 2. o’simliklar hayotida suvning ahamiyati. 3. suvning shimilishi va harakati. 4. tuproqdagi suv formalari. 5. ildiz tizimi va uning suvni so’rishi. 6. ildiz tizimining suvni so’rishiga tashqi sharoit omillarining ta’siri. tayanch so’zlar: o’simlik turlari, navlari, organlari, suv miqdori, gidroliz, sintez, oksidlanish, qaytarilish reaksiyalar, harakatlanish, suv rejimi, bosqichlari, gravitasion, kapillyar, pardasimon, gigroskopik, apoplast, simplast, transvakuolyar, ildiz bosimi. suv tirik organizmlarning yashashi uchun asosiy muhitlardan biridir. suvsiz sharoitda organizmlar nobud bo’ladi yoki anabioz holatiga o’tadi. o’simliklar tanasida suvning miqdori 70% dan to 90% gacha bo’lishi mu...

DOC format, 189.5 KB. To download "o’simliklarning suv rejimi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarning suv rejimi DOC Free download Telegram