bioenergetikaning asosiy tushunchalari

DOC 55.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425984451_60264.doc bioenergetikaning asosiy tushunchalari reja: 1. biologik tizimlardagi energiya manbalari 2. ayrim fosfat birikmalar gidrolizlanishi natijasida ajraladigan erkin energiya 3. donor – aktseptor tizimi tayanch so’zlar. peri fiksatsiya, valent bog’, submolekulyar, adenelat tizimi, pirofosfat bog’larida (makroergik bog’lar), pentozomonofosfat tsiklida. yerdagi bircha tirik organizmlar (mikroorganizmlardan boshlab odamlargacha), jumladan, o’simliklar ham energiya bilan ta‘minlanishga asoslangan. bu energiyaning asosiy va amaliy jihitda yagona manbai quyosh nuri energiyasidir. organizmlarning energiyadan foydalanish xususiyatlari va hayot faoliyati jarayonida energiya o’zgarishlarni bioenergetika o’rganadi. ya‘ni u biologik tizimlarda energiyaning qayta o’zgarish jarayonlarini o’rganishga qaratilgan biologik bo’lim hisoblanadi. hujayraning energetik jarayonlarini o’rganishga xx asrning 30-yillarida boshlandi, ochish jarayonlarida anorganik fosforning peri fiksatsiyasi (g.embden, o.meyrgof, 1933), nafas olish jarayonida fosforlanish (v.a.engelgard, 1931; v.a. belitser, g.kalkar, 1937-1941), atf va kreatinfosfat ajratilgan edi. bunga o.varburg, a.lennindjer va p.mitchell ham o’z hissalarini qo’shdi. bioenegetika haqidvgi dastlabki tushunchalar ingliz olimi albert sent-derdi tomonidan umumlashtirilgan edi. u o’zining nafas olish biokimyosi va vitaminologiya sohasidagi tadqiqotlari …

g’lar energiyasi, organik moddalar – kimyoviy birikmalar energiyasi. ikkinchisi, “harakatchan” uzatiladigan, biokimyo jarayonlarda ko’chib o’tadigan energiyadir. bu energiya elektronlar qo’zg’alishiga va harakatlanishiga asoslangan bo’lib, oqsillar, nuklein kislotalar va tirik organoidlarning boshqa komponentlari tarkibiga kirishi ko’rsatilgan. hozirgi zamon nazariy-amaliy biokimyo va fiziologiya juda yuqori darajada rivojlangan hamda biologik jarayonlarda energiyaning to’planishi va migratsiyasini juda chuqur tahlil qilishga yo’naltirilgan bo’lib, termodinamika qonunlari yordamida asoslangan tushunchalar bilan chegeralanmaydi. ayniqsa, molekulyar tuzilish va energiyaning o’zgarishikabi jarayonlarni o’rganishda fizika va kimyoning zamonaviy usullaridan foydalanish katta ahamiyatga ega. organizmlarning bioenergetika muammolarini, jumladan, kimyoviy enegiyaning ishga aylanish mexanizmlarini o’rganish bu jarayonlarni submolekulyar doirada ko’rib chiqishni talab etadi, bunda kvant fizikasi va kimyo qonunlari kuchga kiradi, ya‘ni bioenergetika biologik vazifalarni hao qilish uchun zamonaviy fizik-kimyoviy usullardan foydalanib ish ko’radi. bioenergetika sohasidagi barcha tadqiqotlar hayot xodisalariga fizika va kimyo qonunlarini, organizmda energiya o’zgarishlariga esa termodinamikaning asosiy qonunlarini tatbiq qilsa bo’ladi, degan ilmiynuqtai nazarga asoslanadi. bioenergetikaning keyingi yillarda qo’lga kiritgan …

hamma organizmlar ham to’g’ridan-to’g’ri o’zlashtira olmaydi. yorug’lik energiyasining bir qismi faqat xlorofilli yashil o’simliklar va ayrim pigmentli mikroorganizmlar tomonidan yutiladi va fotosintez jarayonida jarayonida anorganik moddalardan (n2o va so2) organik moddalar tayyorlanadi. natijada yorug’lik energiyasi o’simliklar tomonidan organik moddalar tarkibidagi asosiy kimyoviy va qisman adenozintrifosfat (atf) shaklida to’planadi: yorug’lik p adf + p n 3 ro 4 p atf energiyasi to’plangan uglevodlar, so’ngra lipidlar (yog’lar), oqsillar va hujayraning boshqa komponentlari sintezining barcha keyingi jarayoni organik birikmalar energiyasi hisobiga fermentativ raektsiyalar tsikliga amalga oshadi. ayrim organizmlar – ba‘zi bakteriyalar esa organik moddalarni tayyorlashda kimyoviy jarayon (xemosintez)da yuzaga kelgan energiyadan foydalanadi. umuman anorganik moddadan organik moddalarni tayyorlash qobiliyatiga ega bo’lgan organizmlar aftotrof organizmlar deyiladi. energiyani organik moddalarning (uglevod, yog’, oqsillar) oksidlanishi hisobidan oladigan organizmlar geterotrof organizmlar deyiladi. bu organizmlarda organik moddalar so2 va n2o gacha oksidlanadi va ajralgan energiya hisobiga atf va makroergik bog’larga ega bo’lgan boshqa energiyalar sintezlanadi. energiyaning qolgan qismi …

ning uzluksiz ravishda sodda moddalarga parchalanib turishidan va murakkab moddalarning sintezlanishidan iborat. o’simlik va boshqa tirik organizmlar hujayralarida sodir bo’luvchi moddalar o’zgarishi va energiya almashinuvi fizika va kimyoning qonunlariga boysunadi. shuning uchun tirik tizimlarga bu qonun va tamoyillarni qo’llash mumkinligi e‘tirof etiladi. umumiy jarayonlarning mohiyati termodinamikaning birinchi va ikkinchi qonunlari asosida tushuntiriladi. termodinamikaning birinchi qonuniga ko’ra ichki energiya (ye) faqat issiqlik holida energiyani ko’chirish jarayonida yoki ish bajarilganida o’zgarishi kuzatiladi. boshqacha qilib aytganda , energiyani yaratish va yo’q qilish mumkin emas: e= e (mahsulotlarni) e (reagentlarni)= q +w bu yerda, q-issiqlik, tashqaridan olingan, w – tizim bajargan ish. bajarilgan ish mexanik, elektrik yoki kimyoviy (sintez) bo’lishi mumkin. ajratib olingan tizimlar uchun ularning ichki energiyasining o’zgarishi quyidagi formula boyicha aniqlanadi: de = q +w, ya‘ni tizim ichki energiyasining ko’payishi unga berilgan issiqlik va tashqi muhitning tizim ustida bajargan ishi yig’indisiga tengdir. demak, bu qonunga ko’ra energiya qaytadan hosil bo’lmaydi va yo’qolmaydi …

alarni ikki guruhga ajratish mumkin. anabolitik reaktsiyalar – kichik va oddiy molekulalardan yirik molekulalarning sintez qilinish reaktsiyalari: bu jarayonlar uchun energiya sarflanadi, ya‘ni endergonik jarayonlar: a + v av [ + g] (bu yerda, g – reaktsiya jarayonida erkin energiyaning o’zgarishi). katabolitik reaktsiyalar – yirik molekulalarning kichik va oddiy molekulalarrga parchalanish reaktsiyalari: bu jarayonlarda energiya ajraladi- ekzergonik jarayonlar: av a + v [ - g] o’z navbatida hosil bo’lgan oddiy molekulalar qayta biosintezda foydalanilishi mumkin. hujayrada sodir bo’layotgan katabolitik va anabolitik reaktsiyalar yig’indisi birgalikda hujayraning metabolizmini tashkil etadi: katabolizm + anabolizm = metabolizm hujayrag kirayotgan organik moddalar yangi hujayraviy komponentlarning biosintezi va kimyoviy energiya manbai sifatida xizmat qiladi. organik moddalarning parchalanishi natijasida hosil bo’lgan energiyaning ko’pchilik qismi hujayraning hayotiy jarayonlari uchsun foydalaniladi. energiya hujayraning turli qismlariga tarqaladi va bir shakldan ikkinchi shaklga o’tadi. natijada energiyaning har bir shakli hujayradagi ma‘lum bir ishni bajarish uchun xizmat qiladi. bular biosintez, hujayraning bo’linishi, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "bioenergetikaning asosiy tushunchalari"

1425984451_60264.doc bioenergetikaning asosiy tushunchalari reja: 1. biologik tizimlardagi energiya manbalari 2. ayrim fosfat birikmalar gidrolizlanishi natijasida ajraladigan erkin energiya 3. donor – aktseptor tizimi tayanch so’zlar. peri fiksatsiya, valent bog’, submolekulyar, adenelat tizimi, pirofosfat bog’larida (makroergik bog’lar), pentozomonofosfat tsiklida. yerdagi bircha tirik organizmlar (mikroorganizmlardan boshlab odamlargacha), jumladan, o’simliklar ham energiya bilan ta‘minlanishga asoslangan. bu energiyaning asosiy va amaliy jihitda yagona manbai quyosh nuri energiyasidir. organizmlarning energiyadan foydalanish xususiyatlari va hayot faoliyati jarayonida energiya o’zgarishlarni bioenergetika o’rganadi. ya‘ni u biologik tizimlarda energiyaning qayta o’zgarish jarayonlarini...

DOC format, 55.5 KB. To download "bioenergetikaning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: bioenergetikaning asosiy tushun… DOC Free download Telegram