о‘zgaruvchanlik va seleksiya

DOC 95.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425981814_60244.doc о‘zgaruvchanlik va seleksiya reja: 1. irsiy о‘zgaruvchanlik 2. modifikatsion о‘zgaruvchanlik 3.mutatsion о‘zgaruvchanlik 4. gen mutatsiyasi hayotning eng muhim xossalaridan biri organizmlarning о‘zgaruvchanligi bо‘lib, u kо‘payish bilan chambarchas bog‘liqdir. о‘zgaruvchanlik tur ichidagi individlarning о‘zaro tafovut qilishidir. о‘zgaruvchanlik organizmning barcha belgilari va xususiyatlarida yoki ayrim organlarida sodir bо‘ladi. o’zgaruvchanlik deb, tashqi va ichki omillar ta’sirida organizmda rо‘y beradigan о‘zgarishlar yigindisiga aytiladi. organizmlarning о‘zgaruvchanligi irsiy va noirsiy (modifikatsion) bо‘ladi. irsiy о‘zgaruvchanlik genotipik, noirsiy о‘zgaruvchanlik esa fepotipik deyiladi. irsiy о‘zgaruvchanlik hujayra strukturasining о‘zgarishi bilan uzviy bog‘liq bо‘lib, bunda organizm genotipi о‘zgaradi, о‘zgargan holdagi belgi va xususiyatlar nasldan-naslga о‘tadi. irsiy о‘zgaruvchanlik kombinatsion va mutatsion bо‘ladi. kombinatsion о‘zgaruvchanlik jinsiy kо‘payishda ota-ona genlarining birikishi va о‘zaro ta’siri natijasida vujudga keladi. bunday о‘zgaruvchanlikda yangi genlar hosil bо‘lmaydi, balki genotipda ularning qо‘shilish va о‘zaro ta’sir etish mexanizmigina о‘zgaradi. shunga qaramasdan kombinatsion о‘zgaruvchanlik seleksiyada va organizmlar evolyusiyasida katta rol о‘ynaydi. mutatsion о‘zgaruvchanlik organizm genlari va xromosomalarining strukturasi о‘zgarishiga sabab …

ntiradigan genlar yigindisiga aytiladi. fepotip deb, genotip asosida organizmda shakllanadigan belgi va xususiyatlar tо‘plamiga aytiladi. fenotip genotipning tashqi muhitga bо‘lgan munosabati (reaksiyasi)dir. demak, irsiy о‘zgaruvchanlik organizm genotipining, modifikatsion о‘zgaruvchanlik esa organizm fenotipining о‘zgarishidir. modifikatsion о‘zgaruvchanlik organizmda belgi va xususiyatlarning rivojlanishi shu organizm genotipi bilan tashqi sharoitning о‘zaro munosabatiga bog‘liq. genotipi bir xil organizmlar turli sharoitda parvarish qilinsa, ular ba’zi belgilari bilan bir-biridan keskin farq qilishi mumkin. organizmning butun о‘sish va rivojlanish jarayoni genotipning doimiy nazoratida hamda tashqi muhitning har bir sharoiti ta’si-rida bо‘ladi. tashqi muhit sharoiti qancha qulay bо‘lsa, organizm shuncha yaxshi rivojlanadi. masalan, urug‘ ma’lum qulay harorat va yetarli namlik bо‘lgandagina unadi, unib chiqqan maysalar ham tashqi sharoitga qarab tez yoki sekin rivojlanadi. yana bir misol-navrо‘zgul (primula)ning ba’zi turi harorat 15-20 daraja bо‘lganda qizil gullaydi, agar shu о‘simlik harorati 30-35 daraja bо‘lgan issiq joyga kо‘chirilsa, guli oq rangga о‘zgaradi. agar op-poq gulli о‘simlik harorati 15-20 daraja issiq yerga о‘tkazilsa, …

lashadi, paxtaning tolasi uzayadi, tola chiqishi kо‘payadi. noqulay (past agrotexnika) sharoitda esa bularning aksi bо‘ladi. biroq shu ikki xil (kulay, noqulay) sharoitda ham barg, kо‘sak hamda tolaning rangi deyarli о‘zgarmaydi. demak, sigirning kо‘p sut berishi, g‘о‘zaning bо‘ychan bо‘lib о‘sishi. barg, kо‘sak va chigitning yiriklashishi, tolaning uzayishi kabi belgilarning reaksiya normasi juda katta. sutning yog‘liligi, barg va tola rangining reaksiya normasi esa ancha kichikdir. modifikatsion о‘zgaruvchanlik irsiyatga bog‘liq. lekin organizmning rivojlanishida tashqi sharoit ta’sirida xosil bо‘lgan о‘zgarishlar genotipni о‘zgartirmaydi, chunki ular reaksiya normasidan tashqariga chiqmaydi. muhitning sharoiti qancha xilma xil bо‘lsa, modifikatsion о‘zgaruvchanlik shuncha kо‘p bо‘ladi. reaksiya normasi katta bо‘lgan belgilariing о‘zgaruvchanlik doirasi keng; reaksiya normasi kichik belgilarniki esa tor bо‘ladi. genotipning reaksiya normasi organizm о‘zgarishi jarayonida namoyon bо‘ladi. masalan, navlarga baho berishda ularning genotipi reaksiya normasi о‘simliklarni qulay va noqulay sharoitda parvarish qilish yо‘li bilan о‘rganiladi. genotip-ning reaksiya normasi orqali navlar qanday tuproq-iqlim sharoitiga moslana olishi aniqlanadi. tashqi sharoit qulay …

asiga ega ekanligini bilish qishloq xо‘jaligi uchun muhim ahamiyatga egadir. mutatsion о‘zgaruvchanlik organizm belgi yoki xususiyatining tasodifan, sakrash yо‘li bilan irsiy о‘zgarishi mutatsion о‘zgaruvchanlik deyiladi, bunday о‘zgarishlar natijasida hosil bо‘lgan organizm esa mutant deb ataladi. mutatsion о‘zgaruvchanlik modifikatsion о‘zgaruvchanlikdai tubdan farq qiladi, chunki hosil bо‘lgan yangi belgi va xususiyatlar (mutatsiyalar) tashqi muhit qanday bо‘lishidan qatiy nazar, nasldan-naslga о‘tadi. mutatsiyalarning yuzaga kelishi hujayra strukturasi (xromosomalar) о‘zgarishining natijasidir. mutatsiya-tashqi muhit omillari yoki organizmning ichki muhiti ta’sirida hujayraning irsiy strukturasida yuz beradigan о‘zgarish bо‘lib, organizmlarda yangi belgi va xususiyatlar paydo bо‘lishiga olib keladi. mutatsiya genlarning molekulyar о‘zgarishi, genlar miqdori hamda xromosomalar soni va strukturasining о‘zgarishidir. «mutatsiya» tushunchasini fanga golland botanigi gyugo de friz kiritgan. u organizm belgilarining keskin irsiy о‘zgarishi hodisasini mutatsiya deb ataydi. g. de frizning asosiy ta’limoti -mutatsiya nazariyasi hozirgacha о‘z mohiyatini saqlab kelmoqda. bu ta’limotda asosan quyidagi fikrlar ilgari suriladi: · mutatsiya oraliq kо‘rinishga ega bо‘lmay, tо‘satdan hosil bо‘ladi; · …

keyingi tadqiqotlarda tasdiqlanmadi. tabiatda keskin irsiy о‘zgarishlar bilan bir qatorda о‘zgarishgacha bо‘lganidan biroz farq qiladigan kichik mutatsiyalar ham kо‘p uchraydi. g.de frizning mutatsiya tо‘g‘risidagi ta’limoti seleksiya amaliyotida katta ahamiyatga ega bо‘ldi, chunki mutatsiyalarning sakrash tarzida rо‘y berishi hamon о‘z kuchida qolmoqda. xromosomalarning morgan qonuniyatlari asosida chalkashuvi jarayonida genlarning birikishi va qayta kombinatsiyalanishi hodisalarini aniqlash mutatsiya haqidagi ta’limotning yanada rivojlanishiga sabab bо‘ldi. mutatsion о‘zgaruvchanlik barcha tirik organizmlar uchun umumiydir. mutatsiya jarayoni shartli ravishda ikkiga-spontan va induktiv mutatsiyalarga ajratiladi; oddiy quyosh nuri va qattiq sovuq yoki organizmning ichki bioximiyaviy, fiziologik reaksiyalari ta’sirida tabiiy hosil bо‘ladigan irsiy о‘zgarishlar spontan mutatsiya deyiladi. maxsus ta’sir kо‘rsatadigan omillar-radiy nurlari va ximiyaviy moddalar kabilar ta’sirida sun’iy hosil bо‘ladigan irsiy о‘zgarishlar induktiv mutatsiyalar deyiladi. induktiv mutatsiyalar irsiy о‘zgarishlar va genlarning sirini kо‘proq ochishga hamda о‘rganishga yordam bermoqda. mutatsiyalar yirik (makro) va mayda (mikro) bо‘lishi mumkin. yirik mutatsiyalar organizmning irsiyatini keskin о‘zgartiradi. natijada butun-butun organlarning rivojlanishi sezilarli о‘zgarib, har …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "о‘zgaruvchanlik va seleksiya"

1425981814_60244.doc о‘zgaruvchanlik va seleksiya reja: 1. irsiy о‘zgaruvchanlik 2. modifikatsion о‘zgaruvchanlik 3.mutatsion о‘zgaruvchanlik 4. gen mutatsiyasi hayotning eng muhim xossalaridan biri organizmlarning о‘zgaruvchanligi bо‘lib, u kо‘payish bilan chambarchas bog‘liqdir. о‘zgaruvchanlik tur ichidagi individlarning о‘zaro tafovut qilishidir. о‘zgaruvchanlik organizmning barcha belgilari va xususiyatlarida yoki ayrim organlarida sodir bо‘ladi. o’zgaruvchanlik deb, tashqi va ichki omillar ta’sirida organizmda rо‘y beradigan о‘zgarishlar yigindisiga aytiladi. organizmlarning о‘zgaruvchanligi irsiy va noirsiy (modifikatsion) bо‘ladi. irsiy о‘zgaruvchanlik genotipik, noirsiy о‘zgaruvchanlik esa fepotipik deyiladi. irsiy о‘zgaruvchanlik hujayra strukturasining о‘zgarishi bilan uzviy bog...

DOC format, 95.0 KB. To download "о‘zgaruvchanlik va seleksiya", click the Telegram button on the left.

Tags: о‘zgaruvchanlik va seleksiya DOC Free download Telegram