moddalarning ajralishi

DOC 1,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425985314_60278.doc moddalarning ajralishi reja: 1. о‘simliklarda maxsus ajratmalar tizimining faoliyati 2. polisaxaridlarning ajralishi 3. oqsillarning ajralishi. 4. tuzlarning ajralishi. 5. terpenoidlarning ajralishi 6. о‘simliklarning ekskretor tizimlari о‘simliklardan moddalar ajralishi jarayoni keng tarqalgan bо‘lib bir xil vazifalarni bajarishi mumkin. masalan, zararlanishdan va hujayraga infeksiya kirishidan hujayra devori himoya qiladi. hujayra devorining о‘zi esa sitoplazmadan kelayotgan polisaxaridlar va boshqa birikmalardan sintezlanadi. shuningdek, shilimshiq polisaxaridlar tufayli bir qancha organlar masalan, ildiz tukchalari changi yeaychalar va boshqalar himoyalanadilar. barglar yuzasida himoya vazifasini bajaruvchi mumli ajratmalarning ham о‘simliklarning о‘sishi va rivojlanishidagi ahamiyati katta. shо‘rlangan muhitlarga о‘suvchi galofit о‘simliklar hujayralarida ionlar nisbatining doimiyligini ham hujayralarning ajratmalari asosida faoliyat kо‘rsatadigan tuz bezchalari va tuz tukchalari ta’minlaydi. avval aytib о‘tganimizdek, hasharotxо‘r о‘simliklarda oziqning hujayra tashqarisida hazm bо‘lishi ham hujayra ajratmalari–fermentlar faoliyatiga bog‘liqdir. nektarning ajralishi esa gullarning changlanishiga va boshqa hollarga sababchi bо‘ladi. о‘simliklar metobolizmining mahsulotlari atrof-muhitga kuchli ta’sir kо‘rsatadi. masalan, ildiz ajratmalari tuproqning faqatgina fizik-kimyoviy xossalariga ta’sir etib …

ni tashkil qiladi. efir moylari kabi kuchli qaytarilgan uchuvchi medobolitlarning chiqarilishi о‘simliklarning modda almashinuvini muvofiqlashishiga olib keladi. evolutsiya davomida uchuvchan moddalarning ajralishi xususiyatlarini saqlanib va mustahkamlanib borishi boshqa hollar uchun ham foydalidir. masalan, ayrim organizmlardan saqlanish yoki ayrimlarini chaqirishda ajratmalarning о‘rni beqiyosdir. shuningdek, hujayra ajratmalari tufayli atrof muhit о‘simliklarni ayrimlarining о‘sishi va rivojlanishi kuchayishi yoki susayishi fitogenozdagi о‘simliklarning о‘zaro munosabatlarini belgilaydi. о‘simliklar jamosidagi bunday kimyoviy munosabatlar allelopatiya deyiladi. moddalarning ajratishning uslublari. о‘simliklarda ham xuddi hayvonlardagi kabi moddalarning ajralishi faol yoki kuchsiz bо‘lishi mumkin. modda almashinuvi mahsulotlarning konsentratsiya gradiyenti bо‘yicha kuchsiz ajralishi sekretsiya faol tashiluvi rо‘y berib metabolik energiya sarflanishi bilan boradi. о‘simliklarda ham xuddi hayvonlardagi kabi moddalar ajralishining 3 ta, ya’ni merokrin, apokrin va galokrin tiplari kuzatiladi. 1. sekretsiyaning merokrin tipi ham ikki hil bо‘ladi. bular: a) membranalar orqali bо‘ladigan hamda ionlar nasosi yoki faol tashuvchilar ishtirokida bо‘ladigan erkrin sektetsiyasi. b) granulokrin sekretsiyasi-ajratmalarning “membranaga о‘ralgan”, ya’ni pufakchalar (vezikulalar) holida ajralib …

uning bilan birga sekretsiya xodisasi har bir о‘simlik hujayrasi uchun xosdir. masalan, barcha hujayralarning devorida ion nasoslari (n+-pompalari va boshqa.) va ikkilamchi tashiluv mexanizmlari faoliyat kо‘rsatadi. о‘simliklar organizmda hayvonlardan farqli о‘laroq yagona sekretsiya ajratuvchi organ yо‘q. shuning uchun ham ajratma hujayraning ichida. masalan, vakuolada maxsus zahiralovchi tuzilmalarida masalan, mumlarning yig‘ilishi yoki bо‘lmasa о‘simlik yuzasiga chiqarilishi mumkin. erkin sekretsiyaning nisbatan о‘rganilgan mexanizmi ionlar nasosi, avvalo n+-pompalaridir. granulokrin yoki vezikular sekretsiyasining fiziologiyasi kamroq о‘rganilgandir. vezikulyar sekretsiyasining molekulyar mexanizmi о‘simlik organlarida umuman о‘rganilmagan. binobarin, sa2+-о‘simlik hujayralaridagi sekretsiya jarayonlari ham xuddi hayvon hujayralaridagi kabi bо‘lishi mumkin. 1. о‘simliklarda maxsus ajratmalar tizimining faoliyati maxsus ajratmalar ajratuvchi tuzilmalar asosan ikki xil tipda tashqi va ichki bо‘ladi. tashqi sekretor tuzilmalarga temirsimon tukchalar (trixomalar), bezchalar (tuzli, hasharotxо‘r о‘simliklar), nektarchilar, osmoforlar, ya’ni gulning har xil qismlarida joylashgan va ularga turli xushbо‘y hidlarni beruvchi bezchalar, va gidatodlar misol bо‘ladi. (rasm). ichki sekretor tuzilmalarga kiruvchi-idioblastlar g‘aroyib hujayralar bо‘lib, ayrim moddalarning yig‘ilishiga …

a saxaroza kо‘p bо‘ladi. shunigdek, kichik miqdorda bо‘lsa ham nektar tarkibida k+, na+, sa2+, mg2+, po43- kabi ionlar, ikki va uch karbon organik kislotalar, vitaminlar (askorbit, nikotinat kislotalari va boshqalar.), oqsillar, ayrim hollarda lipidlar ham uchraydi. 25-rasm. tashqi chiqaruvchi tuzilmalar (ezau, 1980). a, b, v – lavandura vera о‘simligi barglarining chiqaruvchi tukchalar: b, v-ajratma yig‘ilayotgan kutikulaning chо‘zilishi (1): g-pelargonium о‘simligining bir hujayrali boshchali ajratma tukchasi: d-urtisa urens о‘simligining kuydiruvchi tukchasi: ye-vitis vinifera uzum barglarining ajratuvchi tukchalari: j-gossipium arboreum g‘о‘za barglarining ajratuvchi tukchalari. nektarchilardagi qandlarning miqdori nektarchilarning tipiga, о‘simliklarning turiga, namlikga va haroratga qarab 7-87% atrofida bо‘lishi mumkin. floral nektarniklar hasharotlarning teproduktiv kо‘payishi uchun zarur bо‘lgan steroid gormonlar tipidagi moddalar ham bо‘lishi mumkin. nektarning chiqishiga fotosintez mahsuldorligi katta ta’sir qiladi. nektarning ajralishi uchun shu nektarchiga yaqin bо‘lgan bargga assimilatlarning tashiluvi muhimdir. nektarchi tо‘qimalarida floema shirasi tarkibidagi qandlar glyukoza, fruktoza va boshqalarga aylanadi va ularga nektarchining kraxmalidan hosil bо‘lgan qandlar qо‘shiladi. nektarchidan …

lab (apoplast) bо‘yicha hamda plazmodesmalar orqali simplast bо‘yicha bо‘lishi mumkin. yopiq urug‘lilarda floral nektarchilar mezozoy erasining bо‘r davrida hosil bо‘lgan deb qaraladi. rangli gultojibarglar va hushbо‘y hid bilan birga nektar yopiq urug‘lilar gullarining chetdan changlanilishidagi entomofiliya xodisasida muhim о‘rin tutgan deb qaraladi. nektarning paydo bо‘lishi о‘simliklar va hayvonlar evolutsiyasida alohida о‘rin tutadi. masalan, о‘simliklar gullarining rang-barangligiga, changlatuvchi hashoratlarning oziqlanish apparatining о‘zgarishi va ularda ma’lum bir oziqlanish rejimining paydo bо‘lishi shular jumlasidandir. о‘simliklar gullaridan ajratuvchi nektar bilan bir qancha umurtqasiz hayvonlar vakillari, masalan, chumolilar, arilar va boshqa hashorotlar oziqlanadilar. nektar о‘z tarkibida fitonuidlar tutgani va bakteriositatik xossasiga ega bо‘lgani uchun zigota va uning hosilasini mikroorganizmlardan himoya qiladi. polisaxaridlarning ajralishi. о‘simliklarda polisaxarid shirasini ajratuvchi maxsus hujayralar ham mavjud. shira hujayra devori va plazmolemma о‘rtasidagi idioblastlarda hosil bо‘ladi. ajratilayotgan polisaxarid, shira, nordon va neytral polisaxaridlardan tashkil topgan bо‘lib, xususiyatlari jihatidan pektin moddalarga nordon miyeropolisaxaridlarga о‘xshashdir. suv о‘tlarining shirasi sulfatlangandir. о‘simliklarning barcha polisaxarid shiralari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "moddalarning ajralishi"

1425985314_60278.doc moddalarning ajralishi reja: 1. о‘simliklarda maxsus ajratmalar tizimining faoliyati 2. polisaxaridlarning ajralishi 3. oqsillarning ajralishi. 4. tuzlarning ajralishi. 5. terpenoidlarning ajralishi 6. о‘simliklarning ekskretor tizimlari о‘simliklardan moddalar ajralishi jarayoni keng tarqalgan bо‘lib bir xil vazifalarni bajarishi mumkin. masalan, zararlanishdan va hujayraga infeksiya kirishidan hujayra devori himoya qiladi. hujayra devorining о‘zi esa sitoplazmadan kelayotgan polisaxaridlar va boshqa birikmalardan sintezlanadi. shuningdek, shilimshiq polisaxaridlar tufayli bir qancha organlar masalan, ildiz tukchalari changi yeaychalar va boshqalar himoyalanadilar. barglar yuzasida himoya vazifasini bajaruvchi mumli ajratmalarning ham о‘simliklarning о‘sishi va rivojl...

Формат DOC, 1,2 МБ. Чтобы скачать "moddalarning ajralishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: moddalarning ajralishi DOC Бесплатная загрузка Telegram