amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti

DOCX 34 pages 63.7 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.7 KB

File type DOCX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti mundarija: kirish…………………………………………………………………….….....3 i.bob. amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti………………………………………………………...……....….9 1.1. amir temur davri madaniyati va uning asosiy xususiyatlari……………......9 1.2. temuriylar davrida me’morchilikga bo’lgan e’tibor ………………….....…18 ii.bob xiv-xv temuriylar davrida qurilgan binolar…………………………………………………………………..…....25 2.1 temuriylar davrida samarqand shaharida me’morchilik na’munalari…....…25 2.2 oq saroy binosi qurilishi……………………………………………..….…..29 xulosa…………………………………………………………………………31 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………….....33 kirish o‘zbekiston dunyoga mashhur diyor bo‘lib, jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga ulkan hissa qo‘shgan zamin hisoblanadi, shuningdek, bu hududda insoniyat madaniyatining durdonalari hisoblangan ko‘plab betakror, mahobatli tarixiy me’moriy obidalar mavjud. o‘zbekiston respublikasi hududida me’morchilik va binokorlik qadim zamonlardan — miloddan avvalgi iii minginchi, ba’zi ma’lumotlarga ko‘ra, x minginchi yillardan boshlangan1 . shundan so‘ng bu tarixiy diyor asrlar mobaynida turli me’morchilik san’ati obidalari maskaniga aylandi. jang-u jadallar vaqtida anchasi barbod bo‘ldi. xiv asrdan me’morchilik yana rivojlana boshlagan. mavzuning dolzarbligi. bugungi kunda tarixiy meros, tarixiy xotiraning qayta tiklanishi nafaqat o‟zbekiston respublikasi rahbariyati va tarixchilarining, shu bilan birga …

2 / 34

qiladigan dolzarb muammolar mavjud bo„lib, ular qatoriga, davlatchiligimiz tarixida chuqur iz qoldirgan tarixiy shaxslarning hayoti va faoliyatini tadqiq etish muhim ahamiyatga egadir. shunday shaxslardan biri sohibqiron amir temur bo„lib, “tengsiz azmu shijoat, mardlik va donishmandlik ramzi bo„lgan bu mumtoz siymo buyuk saltanat barpo etib, davlatchilik borasida o„zidan ham amaliy, ham nazariy meros qoldirdi, ilmu fan, madaniyat bunyodkorlik, din va ma‟naviyat rivojiga keng yo„l ochdi”. mustaqillikning dastlabki yillaridayoq o‟zbekiston respublikasi prezidenti i.a. karimov amir temur nomini tiklash va abadiylashtirish masalalariga katta e‟tibor qaratdi. bu yillar uning shaxsi va tarixini qayta tiklash yillari bo„ldi. amir temur tavalludining 660 yilligini nishonlash va 1996 yilni “amir temur yili” deb e‟lon qilish to„g„risida, “temuriylar tarixi” davlat muzeyini tashkil etish to„g„risida”, “amir temur ordenini ta‟sis etish to„g„risida” kabi qator farmon va qarorlar, hamda ularning ijrosi muhim tarixiy voqea bo„lib, ushbu mavzuni davlat miqyosida ko„tarilishi uning yanada dolzarbligini ko„rsatadi. dunyo ilmiy jamoatchiligining amir temur shaxsiga bo„lgan e‟tiborini …

3 / 34

a kamchiliklarini aniqlash zarurligini ko„rsatadi. bu esa zamonaviy tarix fani uchun dolzarb hisoblandi.[footnoteref:1] [1: prezident i.a. karimov] arxitekturada yangi uslub vujudga kelgan (masalan, bayonqulixon maqbarasi). o‘sha davrning me’morchilik namunalari shohi zinda kompleksida saqlangan. bu davrda me’morchilik rivojlanishiga amir temur va uning avlodlari o‘zlarining ulkan beqiyos hissalarini qo‘shgan. o’rta osiyo zaminida temuriylar davri ilm-fan, adabiyot, san’at sohlarida kamolot bosqichiga ko’tarildi. тemuriylar davlatining qudrati ayniqsa me’morchilikda namoyon bo’ldi. oqsaroy peshtoqida bitilgan «qudratimizni ko’rmoq istasang- binolarimizga boq!» degan yozuv тemur davlatining siyosiy vazifasini ham anglatar edi. тemur davrida movarounnahr shaharlari qurilishida istehkomlar, shoh ko’chalar, me’moriy majmualar keng ko’lam kasb etadi. ilk o’rta asrlardagi shaharning asosiy qismi bo’lgan «shahriston»dan ko’lam va mazmuni bilan farq qiluvchi «hisor» qurilishini samarqand va shahrisabzda kuzatish mumkin. тemur davrida kesh shahar qurilishi yakunlandi. «hisor»ning janubi-g’arbida hukumat saroyi oqsaroy va atrofida rabotlar, bog’-rog’lar qurildi. тemur saltanat poytaxti samarqandni bezatishga alohida e’tibor berdi. shaharda «hisori», qal’a, ulug’vor inshoatlar va tillakor saroylar …

4 / 34

o’tarildi, inshootlar ko’lami bilan birga uning shakli ham ulkanlashdi. bu jarayon muhandislar, me’morlar va naqqoshlar zimmasiga yangi vazifalarni qo’ydi. тemur davrida gumbazlar tuzilishida qirralar oralig’i kengaydi. ikki qavatli gumbazlar qurishda ichkaridan yoysimon qovurg’alarga tayangan tashqi gumbazni ko’tarib turuvchi poy gumbazning balandligi oshdi. ulug’bek davrida gumbaz osti tuzilmalarning yangi xillari ishlab chiqildi. aniq fanlardagi yutuqlar me’morchilik yodgorliklarida aniq ko’rinadi (shohizinda, ahmad yassaviy, go’ri amir maqbaralari, bibixonim masjidi, ulug’bek madrasasi). ularning old tomoni va ichki qiyofasi rejalarini tuzishda me’moriy shakllarning umumiy uyg’unligini belgilovchi geometrik tuzilmalarning aniq o’zaro nisbati bor. bezak va sayqal ishlari ham bino qurilishi jarayonida baravar amalga oshirilgan. тemuriylar davrigacha va undan keyin ham movarounnahr va хuroson me’morchiligida bezak va naqsh bu qadar yuksalmagan. тemur va ulug’bek davri me’morchiligida bezakda ko’p ranglilik va naqshlar xilma-xilligi kuzatiladi. epigrafik bitiklarni binoning maxsus joylariga, xattotlik san’atini mukammal egallagan ustalar olti xil yozuvda ishlagan. koshin qatamlarida tasvir mavzui kam uchraydi. oqsaroy peshtoqlarida sher bilan …

5 / 34

darajasi. anjumanda qurilish, me’morchilik, dizaynerlikka oid bir qator institutlarimizning professor o’qituvchilari so’zga chiqib, amir temur va temuriylar davri arxitekturasining o’ziga xos jihatlarini sanab o’tdilar. shuningdek, o’z ma’ruzalari bilan ishtirok etganlar, amir temurning bunyodkorlik ishlari, temuriylar davri me’morchiligidagi bitiklar hususida alohida to’xtaldi. mamlakatimiz mustaqillikka erishgandan keyin o’z milliy qadriyatlarimiz, ota-bobolarimizdan qolgan urf-odatlarimizga, qadimgi an’analarimizni qayta tiklashga bo’lgan e’tibor ancha oshdi, jumladan, tarixiy obidalarimizga ham katta e’tibor qaratilmoqda. amir temur va temuriylar madaniyati nafaqat o’zbekiston, balki butun jahon madaniyati taraqqiyotiga katta hissa qo’shganligi barchamizga ma’lum. amir temur va temuriylar davri me’morchiligi, me’morchilik tarixida ma’lum darajada tahlil etilgan. amir temur dastlab, samarqand shahrini o’z davlatining poytaxtiga aylantirdi va bu yerda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirdi. [footnoteref:2]uning samarqand shahrini qayta qurish g’oyalari keyinchalik buxoro, shahrisabz, shohruhiya, binkent, baylaqon, hirot, marv va boshqa shaharlarga tarqaldi. buyuk sohibqiron davrida binolarni mahobatli, naqshinkor, majmua tarzida qurish san’ati yuzaga keldi va rivoj topdi. [2: alisher navoiy nomidagi o’zbekiston …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti"

amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti mundarija: kirish…………………………………………………………………….….....3 i.bob. amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti………………………………………………………...……....….9 1.1. amir temur davri madaniyati va uning asosiy xususiyatlari……………......9 1.2. temuriylar davrida me’morchilikga bo’lgan e’tibor ………………….....…18 ii.bob xiv-xv temuriylar davrida qurilgan binolar…………………………………………………………………..…....25 2.1 temuriylar davrida samarqand shaharida me’morchilik na’munalari…....…25 2.2 oq saroy binosi qurilishi……………………………………………..….…..29 xulosa…………………………………………………………………………31 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………….....33 kirish o‘zbekiston dunyoga mashhur diyor bo‘lib, jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga ulkan hissa qo‘shgan zamin hisoblanadi, shuningdek, bu hu...

This file contains 34 pages in DOCX format (63.7 KB). To download "amir temur va temuriylar davrida me’morchilik taraqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur va temuriylar davrid… DOCX 34 pages Free download Telegram