tirik organizmlarning kо‘payishi

DOC 73,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425981106_60236.doc tirik organizmlarning kо‘payishi reja: 1. jinssiz kо‘payish va uning turlari. 2. hujayraning mitoz bо‘linishi. 3. mitozning biologik ahamiyati barcha tirik mavjudot о‘zlariga xos bо‘lgan hayotni yashaganidan sо‘ng о‘limga mahkumdirlar. о‘lgan organizmlar о‘rniga yangi organizmlar vujudga keladi. har bir jonzotga о‘ziga о‘xshagan organizmni yaratish, zurriyot qoldirish xususiyati xosdir. shu tufayligina mavjudotlar olami saqlanib qoladi. organizmlarning kо‘payishi evolyusion tarzda takomillashib boruvchi jarayondir. jonzotlar turli usulda kо‘payadi, ularning barchasini jinsiz va jinsiy kо‘payish xiliga bо‘lish mumkin. jinssiz kо‘payish. jinssiz kо‘payish eng sodda, evolyusiya jarayonidagi ilk bor kо‘payish usulidir. bu usul bilan kо‘payishda bitta organizm ishtirok etadi. shu organizm о‘z avlodlariga barcha xususiyatlarini deyarli о‘zgarmagan holda о‘tkazadi. jinssiz kо‘payishning bо‘linish, endogoniya, shizogoniya, kurtaklanish, sporogoniya, vegetativ kо‘payish xillari farqlanadi. kо‘payishning bо‘linish usuli. bir hujayrali jonzotlarga xosdir. bо‘linish usulidagi kо‘payish organizmning mitoz yо‘li bilan kо‘payishdir. bо‘linish natijasida hosil bо‘lgan ikki avlod о‘rtasida genetik axborot va ichki tuzilmalar tengma-teng taqsimlanadi. hosila organizm о‘sadi va qayta bо‘linishga …

ermaydi. sо‘ngra, ona hujayra ichidagi har bir hosila yadro, bо‘linib ketgan, mayda sitoplazma bilan о‘raladi-bir qancha qiz hujayra hosil bо‘ladi. qiz hujayradagi irsiy informatsiya belgilari ona organizm belgilariga monand ravishda bо‘ladi. odatda, bu xildagi kо‘payish jinsli kо‘payish bilan almashinib turadi. sporogoniy. spora hosil qilish о‘yli bilan kо‘payish. bu xil kо‘payish ayrim о‘simlik va bir hujayrali mavjudotlarning kо‘payish usuli hisoblanadi. masalan, bezgak plazmodiysi va toksoplazma sporogoniya usulida kо‘payadi. spora-bu kо‘payish jarayonini ta’minlovchi va tashqi ta’sirdan saqlanish uchun qobiqqa о‘ralib olgan hujayralar tо‘plamidir. jinssiz kо‘payishning bir xili bо‘lgan sporogoniyani ayrim bakteriya yoki bir hujayrali organizm-masalan, ichak balantidiysi, lyambliyalarning spora hosil qilinishdan farqlamoq zarur. bu xil sporalanish kо‘payish uchun emas, noqulay sharoitdan saqlanishgagina hizmat qiladi. kurtaklanish usuli bilan kо‘payishda ona organizmida yadroning bir qismini tutgan sitoplazmatik dо‘mboqcha-kurtak paydo bо‘ladi. dо‘mboqsa о‘sadi va ona qismdan ajraladi. ayrim bakteriyalar va kipriklilar shu zaylda kо‘payadi. vegetativ kо‘payish usulida kо‘p hujayrali organizm tanasining bir qismidagi hujayralar tо‘plamidan …

hujayraning bir bо‘linishdan ikkinchi bо‘linishgacha yoki о‘limiga qadar bо‘lgan davr hujayraning hayot siklini tashkil etadi. yangi bо‘linib hosil bо‘lgan hujayra о‘z hayoti jarayonida о‘sadi, unda differensirovka rо‘y beradi. u mutaxassislashadi-maxsus faoliyatini bajarishga moslashadi, funksiyasini о‘taydi, qariydi va nihoyat о‘ladi. hamma hujayralarda ham yuqoridagi hayot jarayonining barcha bosqichlari rо‘y bermaydi. shunday hujayralar guruhi mavjudki, u hujayralar muntazam ravishda bо‘linib turish xususiyatiga ega. bu hujayralarning ketma-ket bо‘linib turishi, bunday hujayralarning hayot siklini hujayralarning bо‘linish hamda bо‘linishiga tayyorlanish davrlariga-mitotik siklga teng qilib qо‘yadi. shu hujayraning mitotik bо‘linish uchun tayyorlanishi ikki bо‘linish oralig‘i, ya’ni interfaza deb ataladi. har bir hujayradagi interfaza 3 davrni о‘z ichiga oladi: 1.bо‘linishdan keyingi (postmitotik), ya’ni sintezdan oldingi (prisintetik)-birinchi о‘sish g 1 2. dnk sintezi rо‘y beradigan davr s. 3. sintezdan keyingi (postsintetik) yoki mitozdan oldingi (primitotik)-ikkinchi о‘sish g2 davri. interfaza yakunida, odatda hujayrada mitotik bо‘linish rо‘y beradi. hujayraning bо‘linishga tayyorlanishi va bо‘linishining mitotik sikli hisoblanadi. demak, ayrim hujayralarda hayot …

yot sikli qisqa bо‘ladi. interfazaning birinchi о‘sishi davridagi, ya’ni mitozdan keyingi qiz hujayrasi о‘z kattaligi, oqsil va dnk miqdoriga kо‘ra ona hujayradan farq qiladi. chunki bir ona hujaradan mitoz natijasida ikki qiz hujayra hosil bо‘ladi. g1 davr hujayrada о‘sish, oqsillar va rnk tо‘planishi bilan boshlanadi. bu jarayon natijasida hujayra о‘zinig shunday massasiga ega bо‘lib qoladiki, u mitotik siklning keyingi s davrning boshlanishini taqazo etadi. g1 davr mobaynida dnk yangi molekulasini va uning sintezini, rnk va oqsil metabolizmini ta’minlovchi fermentlar sistemasi hosil bо‘ladi. energiyaviy almashinuvda ishtirok etuvchi fermentlarning faolligi ham ortadi. g1 davrda rо‘y beradigan bu murakkab jarayonlar uning dnk sintezi uchun tayyorlanish bosqichi ekanligidan dalolat beradi. g1 davrning davomiyligi organizm va hujayra xillariga qarab turlichadir. (odatda 9-10 soat) mitotik siklning sintetik davri hujayra siklining eng muhim bosqichi hisoblanadi. sintetik davrsiz somatik hujayralarda mitoz rо‘y bermaydi. bu davrda dnk reduplikatsiyasi, ya’ni yangi dnk molekulasining sintezi rо‘y beradi. s davr sо‘ngida hujayra …

itoz jarayonida hosil bо‘lgan 2 ta qiz hujayra ona hujayraga mos bо‘lgan barcha tuzilmalarga va ayniqsa, tо‘liq irsiy materialga ega bо‘ladi. mitoz natijasida genetik modda ikki qiz о‘rtasida tengma-teng bо‘linadi. bо‘linish uchun hujayra interfazada tayyorlanadi: s davrda dnk molekulasi 2 karra ortadi, bir juft sentrioladan g2 davrga kelib ikki juft sentriola hosil bо‘ladi va hujayra har xil ichki tuzilmalar va energiya jamg‘armasiga ega bо‘ladi. mitoz hayvont hujayralarida 1-2 soat davom etadi. profaza. bu davrda interfazada unchalik kо‘zilg‘amas genetik mahsulot-xromatindan oddiy yorug‘lik mikroskopida ham yaqqol kо‘rinuvchi xromasomalar shakllana boshlaydi. interfazaning s davrida ikkilangan dnk molekulasi nukleogistonlar bilan birgalikda 2 ta xromatin ipni hosil qiladi. ular spirallashadi va buraladi-xromatin iplari yо‘g‘onlashadi, qisqaradi. shakllanayotgan har bir xromasoma 2ta xromatin ipidan iborat bо‘lib, ular bir-biri bilan sentromera orqali birikadi. profaza boshlanishida xromasomalar yadroda bir tekis tarqalgan bо‘ladi. sо‘ng xromasomalar yadro qobig‘i bо‘ylab joylashib oladi. xromasomaning spirallashishi kuchayib, uning kattalashishi rо‘y beradi. hujayrada profaza boshlanishi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tirik organizmlarning kо‘payishi"

1425981106_60236.doc tirik organizmlarning kо‘payishi reja: 1. jinssiz kо‘payish va uning turlari. 2. hujayraning mitoz bо‘linishi. 3. mitozning biologik ahamiyati barcha tirik mavjudot о‘zlariga xos bо‘lgan hayotni yashaganidan sо‘ng о‘limga mahkumdirlar. о‘lgan organizmlar о‘rniga yangi organizmlar vujudga keladi. har bir jonzotga о‘ziga о‘xshagan organizmni yaratish, zurriyot qoldirish xususiyati xosdir. shu tufayligina mavjudotlar olami saqlanib qoladi. organizmlarning kо‘payishi evolyusion tarzda takomillashib boruvchi jarayondir. jonzotlar turli usulda kо‘payadi, ularning barchasini jinsiz va jinsiy kо‘payish xiliga bо‘lish mumkin. jinssiz kо‘payish. jinssiz kо‘payish eng sodda, evolyusiya jarayonidagi ilk bor kо‘payish usulidir. bu usul bilan kо‘payishda bitta organizm ishtirok etad...

Формат DOC, 73,0 КБ. Чтобы скачать "tirik organizmlarning kо‘payishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tirik organizmlarning kо‘payishi DOC Бесплатная загрузка Telegram