hibbat ul haqoyiq dostonining ilmiy tahlili va tarixi

DOCX 31 pages 56.4 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.4 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ ahmad yugnakiyning hibbat ul haqoyiq asarida insoniy sifatlarning ulug'lanishi mundarija kirish………….. 3 i. bob. “hibbat ul haqoyiq” ahmad yugnakiy ijodining eng sara asari 5 ii. bob. “hibbat ul-haqoyiq” asarida ma’rifat g’oyalari 21 xulosa 30 adabiyotlar: 31 kirish “mustaqilligimizning dastlabki kunlaridanoq ajdodlarimiz tomonidan ko’p asrlar mobaynida yaratib kelingan g’oyat ulkan, bebaho ma’naviy va madaniy merosni tiklash davlat siyosati darajasiga ko’tarilgan nihoyatda muhim vazifa”[footnoteref:1]ga aylandi. zero, yurtboshimiz ta’kidlaganidek, “xalqning ma’naviyati va madaniyati, uning haqiqiy tarixi va o'ziga xosligi qayta tiklanayotganligi jamiyatimizni yangilash va taraqqiy ettirish yo'lida muvaffaqiyatli ravishda olg'a siljitishda hal qiluvchi, ta’bir joiz bo'lsa, belgilovchi ahamiyatga egadir”.[footnoteref:2] millat ma’naviy kamolotining asosiy omillaridan biri bu badiiy ijod durdonalariga munosabat, unga oshuftalik, buyuk bobokalonlarimiz qoldirgan bebaho ijod …

2 / 31

iga o'xshamaganlaridek, ularning qalb kechinmalari ham takrorlanmasdir. o'zbek adabiyoti tarixi insonnnig ruhiy holatlarini mahorat bilan aks ettirgan durdonalarga boy. ular hozirgi avlod ruhiyatida, qalbida ham hayajon uyg'ota oladi, ularning ma'naviy boyishlariga tcgishli hissa qo'sha oladi. muhimi, ular faqat ma'rifly bilimimizni oshirish bilan cheklanmay, badiiy didimiz takomiliga, ma'naviy kamolotga xizmat qiladi. "hibbat-ul haqoyiq" yozma manbalarining to’liq nusxalaridan biri xirotda, xv asrda kadimgi uyxur yozuvi asosida ko’chirilgan, asarning ikkinchi to’liq nushasi 1480 yilda istambulda abdurazzoq bahshi tomonidan arab yozuvi bilan ko’chirilgan. dostonning arab yozuvi bilan ko’chirilgan uchinchi nusxasi xvi asr boshlariga mansub. " hibbat-ul haqoyiq "ning asosiy nusxalari turkiya kutubxonalarida, ayrim parchalardan iborat bir nusxasi berlinda saklanmokda. asar 256 bayt, ya’ni 512 misradan iborat, g’azal va turtlik she’r shaklida yozilgan. adib axmad yugnakiy xam barcha o’tgan buyuklar kabi o’z dostonini alloxni madx, etish bilan boshlaydi... darsliklar, ilmiy ishlarda bu doston atroflicha yoritilgan, xatto 1972 yilda filologiya fanlari doktori, qadimshunos, turkolog olim qozoqboy …

3 / 31

a adabiy merosini o’rganish tarixiga bir nazar. uzoq va boy tarixga ega bo’lgan turkiy adabiyotda didaktik yoki pand - nasihat ruhidagi asarlar alohida mavqega ega ekanligi sir emas. islomdan oldingi davrlarga mansub bo’lgan qadimgi og’zaki va yozma ijod namunalarida ham inson xulqi va ma’naviyatiga oid qarashlar turli shakllarda o’z ifodasini topganligi shu davr adabiyotiga oid manbalarda qayd etilgan. xususan, mahmud koshg’ariyning “devonu lug’otit turk” asari tarkibida keltirilgan ko’plab adabiy parchalarda pand-nasihat mazmuni ifodalanganligi, ularning aksariyati islomdan oldingi davrlarning ijodiy mahsuli ekanligi bir qator ilmiy tadqiqot va o’quv adabiyotlarda e’tirof etiladi [5, 6]. biroq tan olish lozimki, turkiy adabiyotda tom ma’nodagi didaktik adabiyotning shakllanishi bu tilda so’zlovchi xalqlar orasida islom madaniyatining yoyilishi bilan bog’liqdir. qur’on oyatlari hamda payg’ambar (a.s.) hadislarining mazmun-mohiyatini sharhlash, keng jamoatchilikka yetkazish, tafakkuriga singdirish, shu yo’l bilan mukammal axloq egasini tarbiyalashning asosiy vositalaridan biri sifatida pandnoma ruhidagi adabiyot x-xi asrlarda madaniyat tarixining o’ziga xos hodisasi sifatida shakllandi va …

4 / 31

zaralar hali nihoyasiga yetmagan bo’lsa-da, shuni komil ishonch bilan aytish mumkinki, asar yaratilgan davrdan boshlab turkiyzabon xalqlar orasida katta shuhrat qozondi, turli toifadagi kishilarning sevimli asarlaridan biriga aylandi. “hibat ul-haqoyiq” dostoninig, ayniqsa, xiv-xv asrlarda markaziy osiyo, kavkazorti va kichik osiyo hududlarida yashovchi xalqlar orasida keng tarqalganligi, uning ta’sirida bir qator asarlar maydonga kelganligi haqida ko’plab olimlarning, o’zbek, usmonli turk va boshqa xorijiy adabiyotshunoslarning fikr-mulohaza va ma’lumotlari mavjud. xususan, turk olimi muhammad fuod ko’pruluzodaning ma’lumot berishicha, xiv asrning birinchi yarmida hukmronlik qilgan amir shayx abu ishoqning bosh qo’mondoni amir oytemirga bag’ishlangan bir majmuada turli she’riy parchalar bilan bir qatorda “hibat ul-haqoyiq”ning ba’zi qismlari ham kiritilgan. shuningdek olimning fikricha “qisas ul- anbiyo” tarkibida uchraydigan mutaqorib vaznidagi to’rtliklar “qutadg’u bilig” va “hibat ul-haqoyiq” an’anasiga tayangan holda yozilgan.[footnoteref:3] [3: xo’janova g. “hibat ul-haqoyiq” poetikasi. fil. fanl. nomzodi avtoreferati. - toshkent, 2001. 10-bet.] e.rustamov “hibat ul-haqoyiq” dostonining temuriylar davridagi mavqei haqida fikr yuritib, xususan, shohrux …

5 / 31

manlar orasida juda mashhur bo’lgan “mu’inul muridin” axloqiy-didaktik dostoni ham “hibat ul-haqoyiq” ta’sirida yaratilganligi e’tirof etiladi. asarning bursa kutubxonasidan topilgan bir nusxasini tadqiq etgan olim f.ko’prulu uning boshdan oxir mutaqorib vaznidagi to’rtliklardan tuzilganligi hamda, to’qqiz yuz bayt (bir ming sakkiz yuz misra)dan iborat ekanligini eslatib, asar muallifi shayx sharifning “hibat ul-haqoyiq”ni ko’rib, hatto unga taqlidan qalam tebratganligi haqiqatga yaqin ekanligini qayd etadi. shu bilan birga, f.ko’prulu dostonning usmonli turk adabiyotiga ta’siri masalasida ham fikr yuritadi. uning yozishicha, “hibat ul-haqiyiq”da xalq adabiyotining ta’siri juda yorqin va kuchli bir tarzda ko’zga tashlanadi. keyin esa bu adabiy an’ana hijriy vii asr boshlarida (xiii asr o’rtalari) usmonli turk adabiyotida davom ettirildi. bunda “hech shubhasiz “atebatul haqoyiq”ning ta’sirini ham qabul qilish lozimdir”. shularni inobatga olganda, alisher navoiy ta’riflagani kabi “xeyli elning muqtadosi” bo’lgan adib ahmadning uzoq asrlar davomida “aksar turk ulusida hikmatu nuktalari shoe’” bo’lganligi shubhasizdir. adib ahmad shaxsiyati va adabiy merosini tadqiq va tahlil …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hibbat ul haqoyiq dostonining ilmiy tahlili va tarixi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ ahmad yugnakiyning hibbat ul haqoyiq asarida insoniy sifatlarning ulug'lanishi mundarija kirish………….. 3 i. bob. “hibbat ul haqoyiq” ahmad yugnakiy ijodining eng sara asari 5 ii. bob. “hibbat ul-haqoyiq” asarida ma’rifat g’oyalari 21 xulosa 30 adabiyotlar: 31 kirish “mustaqilligimizning dastlabki kunlaridanoq ajdodlarimiz tomonidan ko’p asrlar mobaynida yaratib kelingan g’oyat ulk...

This file contains 31 pages in DOCX format (56.4 KB). To download "hibbat ul haqoyiq dostonining ilmiy tahlili va tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: hibbat ul haqoyiq dostonining i… DOCX 31 pages Free download Telegram