yarim o'tkazgichlarda kontakt hodisalar

DOCX 26 sahifa 511,5 KB Bepul yuklash

26 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 511,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 26

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 26

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar reja: kirish 1) kirishmali yarim o’tkazgichlar 2) p-n o’tish hodisasi 3) yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni yarim o’tkazgichlarsiz tasavur qilib bulmaydi. hozirda yarim o’tkazgichlar hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. yarim o’tkazgichlarni vazifasi va ular qanday moddalar ishlatiladi. …

2 / 26

joiz : ,, men yoshlarimizga, mening bolalarimga qarata, o’rganishdan hech qachon charchamanglar, deb aymoqchiman. o’rganish, intilish hech qachon ayb sanalmaydi. nimanidir bilmasang, uni o’rganish zarur. avvalambor, endi hayotga kirib kelayotgan yoshlarga nima lozim? o’rganish, o’rganish va yana bir bor o’rganish kerak. kasb o’rgangan, ilm o’rgangan kishi, o’zbekona aytganda hech qachon kam bo’lmaydi. “ ,,agar biz o’z vaqtida uzoqni ko’zlab, katta umid bilan hayotga kirib kelayotgan yoshlarimizning chuqur bilim va kasb – hunar egallashi uchun zamin yaratmasak, ularni zamon talab qiladigan mutaxasis kadrlar etib tayyorlamasak, bugungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1. kirishmali yarim o’tkazgichlar yarimo'tkazgichlar oʻtkazuvchanligi jihatidan metall va dielektriklar orasidagi moddalar boʻlib, oʻz fizik xususiyatlarini …

3 / 26

qator birikmalari yarimo'tkazgichlar jumlasiga kiradi. ya.da ham metallardagi kabi elektr oʻtkazuvchanlik elektronlarning harakati tufayli yuzaga keladi. biroq elektronlarning harakatlanish sharoitlari metallar va ya.da turlicha boʻladi. ya. quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: yarimo'tkazgichlarning elektr oʻtkazuvchanligi temperatura koʻtarilishi bilan ortib boradi (mas, temperatura 1 k ga ortganda yarimo'tkazgichlarning solishtirma oʻtkazuvchanligi 16—17 marta ortadi); yarimo'tkazgichlarning elektr oʻtkazuvchanligida erkin elektronlardan tashqari atom bilan bogʻlangan elektronlar ham ishtirok etadi (baʼzi hollarda bogʻlangan elektronlar asosiy rol oʻynaydi); sof yarimo'tkazgichga oz miqdorda qoʻshilma kiritib, uning oʻtkazuvchanligini keskin oʻzgartirish mumkin (mas, 0,01% qoʻshilma kiritilganda yarimo'tkazgichlarning oʻtkazuvchanligi 10000 marta ortib ketadi). past tralarda yarimo'tkazgichlarning solishtirma qarshiligi juda katta boʻladi va amalda ular izolyator hisoblanadi, lekin temperatura ortishi bilan ularda zaryad tashuvchilarning konsentratsiyasi keskin ortadi. mas, sof kremniyda 20° trada erkin elektronlar konsentratsiyasi ~1017m~3boʻlsa. 700° da 1024 m"3gacha, yaʼni million martadan koʻproq ortadi. ya.da erkin elektronlar konsentratsiyasining traga bunday keskin bogʻlikligi oʻtkazuvchanlik elektronlari issiqlik harakati taʼsirida hosil boʻlishini koʻrsatadi. yarimoʻtkazgich kristallda …

4 / 26

erkin elektronlar yuzaga keltirgan oʻtkazuvchanlik elektron yoki ptip oʻtkazuvchanlik deb ataladi. bogʻlangan elektronning oʻz atomini "tashlab ketishi" atomning elektr neytralligini buzadi. unda "ketib qolgan" elektron zaryadiga miqdoran teng musbat zaryad — teshik vujudga keladi. tashqi elektr maydon boʻlmaganda elektronlar ham, teshiklar ham tartibsiz harakatlanadi, tashqi maydon boʻlganda esa elektronlar maydonga qarshi, teshiklar maydon boʻylab koʻchadi. teshiklarning koʻchishi bilan bogliq oʻtkazuvchanlik teshikli yoki rtmp oʻtkazuvchanlik deyiladi. erkin elektronlar soni bilan teshiklar soni bir-biriga tengligi tushunarli. aniklanishicha, ularning harakatlanish tezligi ham bir xil ekan. demak, yarimo'tkazgichlardagi tok ayni vaqtda ham elektron, ham teshikli oʻtkazuvchanlikdan vujudga keladi. bunday elektronteshikli oʻtkazuvchanlik ya.ning xususiy oʻtkazuvchanligi deyiladi. xususiy oʻtkazuvchanlik sof ya.da kuzatiladi. biroq tabiatda sof ya. yoʻq. baʼzi qoʻshilmalar yarimo'tkazgichlarni erkin elektronlar bilan boyitsa, boshqa baʼzi qoʻshilmalar teshiklar bilan boyitadi. yarimo'tkazgichlarda yuzaga keladigan bunday oʻtkazuvchanlik qoʻshilmali oʻtkazuvchanlik deb ataladi. agar asosiy yarimo'tkazgichlar atomi oʻrniga elementlar davriy sistemasida undan keyingi guruhda turgan element atomi kiritilsa, bu qoʻshilma …

5 / 26

qoʻshilmali oʻtkazuvchanlik asosiy rol oʻynaydi. yarim o'tkazgichlarning tuzilishi misol uchun yarim o'tkazgichning tipik vakili bo'lgan germaniyni qaraylik. uning tartib nomeri 32 va to'rtta elektron qobig'i mavjud: 1-qobiqda 2 ta; 2-qobiqda 8ta, 3-qobiqda 18 ta,4- qobiqda esa 4 ta elektron joylashgan. uchta ichki qobiqdagi elektronlar turg'un bo'lib, kimyoviy reaksiya-larda ishtirok etmaydi. oxirgi to'rtinchi qobiqdagi elektronlar esa atom yadrosi bilan juda kuchsiz bog'langan. aynan shu elektronlar elementning boshqa atomlarining nechtasi bilan kimyoviy bog'lanishga kira olish qobiliyatini ko'rsatib, mazkur elementning valentligini aniqlaydi. shuning uchun ham oxirgi qobiqdagi elektronlarga tashqi yoki valentli elektronlar deyiladi. tashqi qobig'ida to'rtta elektroni mavjud bo'lgan germaniyning valentligi to'rtga teng. mazkur atomga boshqa atomlar yaqinlashganida valent elektronlar boshqa atomning valent elektronlari bilan oson ta'sirlashadi va kimyoviy bog'lanish hosil qiladi. atom qobig'iga ma'lum energiya berilganda atomnig ionlashuvi ro'y berishi mumkin. aynan so'nggi qobiqdagi elektronni ozod qilish uchun eng kam energiya taqozo qilinadi. germaniy, kremniy va yarim o'tkazgichlarning boshqa bir qancha vakillari …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 26 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yarim o'tkazgichlarda kontakt hodisalar" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar reja: kirish 1) kirishmali yarim o’tkazgichlar 2) p-n o’tish hodisasi 3) yarim o’tkazgichlarda kontakt hodisalar x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb e...

Bu fayl DOCX formatida 26 sahifadan iborat (511,5 KB). "yarim o'tkazgichlarda kontakt hodisalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yarim o'tkazgichlarda kontakt h… DOCX 26 sahifa Bepul yuklash Telegram