buxoro xonligi va amirligida ijtimoiy iqtisodiy madaniy hayot

DOCX 17 pages 36.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.4 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: buxoro xonligi va amirligida ijtimoiy iqtisodiy madaniy hayot. reja: kirish. 1. buxoro xonligida ijtimoiy hayot. 2. buxoro xonligi davrida iqtisodiy hayot. 3. buxoro xonligi davrida madaniy hayot. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. “ota-bobolarimiz asrlar davomida to’plagan hayotiy tajribalari, diniy, axloqiy, ilmiy kurashlarni o’zida mujassam etgan bu nodir qo’lyozmalarni jiddiy o’rganish davri keldi”. i.a. karimov o’rta osiyoda uzoq davr mobaynida hukm surgan buxoro xonligi ashtarxoniylar boshqaruvi davrida uzoq vaqt mobaynida chuqur o’rganilmay, ilmiy tadqiqotlardan chetda qolib ketdi. davrga taaluqli tarixiy manbalar tahlili yetarli darajada amalga oshirilmadi. mustaqillik sharofati bilan tarixning har bir davri, shu jumladan, o’rta osiyoda hukmronlik qilgan xonliklar davri bo’yicha ham, xususan buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniy sulolasi haqida ilmiy asarlar tahlil qilinib, xolisona tarix yaratila boshlandi. turon hududida xvii asr boshlarida asos solingan shayboniylarning buxoro xonligi davlatini alohida ta’kidlab o’tish lozim. sulolaning eng yetuk vakili abdullaxon ii davrida ya’ni 1557-1598-yillar oralig’ida ancha taraqqiy etadi, hududi kengayadi, ko’plab davlatlar …

2 / 17

ganlar. shu vaqtdan boshlab movarounnahr butunlay shayboniylarga tobe boʻlgan. oʻsha vaqtlarda xonlikka hozirgi oʻzbekiston va tojikistonning katta qismi, balx va badaxshon kirgan. ubaydullaxon vafotidan keyin buxoro xonligi mayda boʻlaklarga boʻlinib ketgan. buxoroda ubaydullaxonning oʻgʻli abdulazizxon, samarqandda esa koʻchkunchixonning oʻgʻli abdullatifxon mustaqillik eʼlon qilgan. balx va badaxshonda shayboniylardan pirmuhammadxon mustaqil hukmronlik qilgan. shu yillari shayboniy sultonlari va mahalliy mulkdorlarning hokimiyat uchun kurashi kuchaygan. 1. buxoro xonligida ijtimoiy hayot “shayboniylar buxoroda 1598-yilgacha hukmronlik qildilar keyin esa hokimiyatga joniylar keladi. ular jo’jining o’g’li o’rda avlodidan bo’lib, shayboniylarga ona tarafdan qarindosh edi”. lekin ayrim manbalarda ashtarxoniylar sulolasi jo’jixonning o’n uchinchi o’g’li to’qay temurga borib taqaladi. jo’jixonning katta o’g’li botuxon to’qay temurga 14 ulusni mulk qilib bergan degan fikrlar ham mavjud. shunday qilib 1601-yilda buxoro xonligida hokimiyat yangi sulola-ko’p hollarda joniylar(joni muhammad nomidan) yoki ashtarxoniylar (kelib chiqish o’rni bo’yicha) degan nom bilan yuritilgan to’qay temur sulolasiga o’tdi. ba’zi manbalarda aytilishicha buxoro taxtiga boqi muhammadxon o’z …

3 / 17

sanasi aniq ko’rsatilgan va bunday ma’lumot qolyozma asarlarda uchramaydi. toshdan olingan tarixiy faktlar ashtarxoniylar shajarasini to’ldirishga va ularning movaraunnahr mintaqasiga kelib qolishiga doir ayrim oydinliklarni kiritishga xizmat qwiladi. ashtarxoniylar nasabnomasi haqida fikr yuritilganda bu sulolani “buzilgan” shajara ham deb aytadilar. “shunday qilib ashtarxoniylar sulolasining hokimiyatga kelishi shu tarzda kechadi. ashtarxoniy hukmdorlar mamlakatda bir qator islohatlarni amalga oshirish orqali ma’lum darajada bo’lsada xonlik aholisining ijtimoiy ahvolini yaxshilashga harakat qilgan. lekin amalga oshirilgan islohatlar har doim ham kutilgan natija bermaydi. yoki oddiy xalqning ma’lum noroziligiga sabab bo’lgan. bunga misol qilib sulolaning ko’zga ko’ringan a’zolaridan bo’lgan subhonqulixon davrida yetti yillik soliqning bir martada yig’ib olishi va uning o’g’li ubaydullaxon davrida amalga oshirilgan pul islohotining samarasizligi xalqning ijtimoiy hayotiga salbiy ta’sir qilgani va buning natijasida turli hududlarda qo’zg’alonlar bo’lib o’tganidan bilishimiz mumkin” ashtarxoniylar hukmdorlari ham o’zlaridan oldingi sulola vakillari – temuriylar, shayboniylar singari ilm-fan va madaniyatga e’tiborli bo’lishgan. dastlabki hukmdorlarning boshqaruvi davrida saroy hayotida …

4 / 17

kechalarni tashkil qilib o’zi ham bularda ishtirok etgan va oid asarlar ham yozib qoldirgan. shundan kelib chiqib aytish mumkunki, ashtarxoniylar o’z hukmronligi davrida buxoro xonligi tarixida o’zlaridan ma’naviy me’ros qoldira olganlar. xonlar, ular bilan bir qatorda yuqori lavozimdagi amaldorlar ham ma’naviy hayot yaxshilanishiga o’z hissalarini qo’sha oldilar. bu davrda ko’plab masjid-u madrasalar, bir qancha hovuzlar, karvonsaroylar bunyod etildi. butun dunyoga mashhur samarqanddagi registon ansambili ham aynan shu davrda, bir qancha vaqt otaliq lavozimida ishlagan yalangto’sh bahodir tomonidan hozirgi holatga keltirilgan. ashtarxoniylar davrida xonlikning tashqi siyosat qamrovi bir muncha kengayib, xonliklar bu davrda sharqda hindistondan g’arbda usmonli turklar davlatiga qadar mamlakatlar bilan diplomatik aloqalarni yo’lga qo’yganlar. mamlakatalarbilan tashqi aloqalar olib borishda mamlakat hukmdorlari bo’lgan xonlarning diplomatic qobiliyati, keng dunyoqarashi, asosiy omillardan biri bo’lib xizmat qilgan. bu davrda eng ko’p elchilik aloqalari rossiyada hukmronlik qilgan romonovlar sulolasi va hindistonda hukmronlik qilgan boburiylar sulolasi bilan bo’lgan bo’lsa, qo’shni davlatlardan qozoq juzlari va eron …

5 / 17

iga karamay iqtisodiyotning bu sohalari rivojlanishda davom etdi. dehqonchilik sugʻorish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan. sugʻorish tarmoqlari zarafshon va amudaryodan chiqarilgan. abdullaxon ii ning 1583-yilda nurota togʻlari shim. yon bagʻirlaridagi eski oqchob qishlogʻi yaqinida qurdirgan suv ombori qoldiqlari hozirgacha saqlangan. shuningdek, zarafshon daryosida puli karmana, puli mehtar qosim va puli chahorminor kabi suv taqsimlagichlar qurilgan. zarafshondan jizzaxga tuyatortar arigʻi chiqarilgan. sugʻorish tarmoqlari amir shohmurod va amir haydar davrlarida ham ancha koʻpaydi, koʻchmanchilarning oʻtroqlashuvi kuchaydi. xonlikda yer egaligining asosan 3 turi — amlok (amir .boshchiligidagi mulkdorlar guruhi ixtiyoridagi yerlar), mulk (xususiy yer egalariga qarashli) va vaqf (musulmon ruhrniylari, madrasa, masjid va mozorlarga qarashli) yerlari mavjud boʻlgan. xonlikda dehqonlar yerni asosan, ijaraga olib ishlar edi. soliq turi va toʻlovlarning koʻpligidan, begor majburiyatidan bezor boʻlgan mehnatkash xalq tez-tez gʻalayon qilib turardi. dehqonchilikda asosan gʻalla, paxta ekilgan. ipakchilik koʻproq zarafshon vodiysida rivojlaigan. chorvachilikda ot, tuya, qoramol, qoʻy boqilgan. hunarmandchilikning koʻp turlari ravnaq topgan. xususan, toʻqimachilik, …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro xonligi va amirligida ijtimoiy iqtisodiy madaniy hayot"

mavzu: buxoro xonligi va amirligida ijtimoiy iqtisodiy madaniy hayot. reja: kirish. 1. buxoro xonligida ijtimoiy hayot. 2. buxoro xonligi davrida iqtisodiy hayot. 3. buxoro xonligi davrida madaniy hayot. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. “ota-bobolarimiz asrlar davomida to’plagan hayotiy tajribalari, diniy, axloqiy, ilmiy kurashlarni o’zida mujassam etgan bu nodir qo’lyozmalarni jiddiy o’rganish davri keldi”. i.a. karimov o’rta osiyoda uzoq davr mobaynida hukm surgan buxoro xonligi ashtarxoniylar boshqaruvi davrida uzoq vaqt mobaynida chuqur o’rganilmay, ilmiy tadqiqotlardan chetda qolib ketdi. davrga taaluqli tarixiy manbalar tahlili yetarli darajada amalga oshirilmadi. mustaqillik sharofati bilan tarixning har bir davri, shu jumladan, o’rta osiyoda hukmronlik qilgan xonliklar da...

This file contains 17 pages in DOCX format (36.4 KB). To download "buxoro xonligi va amirligida ijtimoiy iqtisodiy madaniy hayot", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro xonligi va amirligida ij… DOCX 17 pages Free download Telegram