fotosintez ekologiyasi

DOC 60.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425983904_60256.doc fotosintez ekologiyasi reja: 1. fotosintezda yorug‘likning roli 2.fotosintezda karbonat angidridning konsentratsiyasi 3.fotosintezda haroratning o’rni 4.fotosintezda suv 5.ildiz orqali oziqlanishning fotosintezga ta’siri 6.fotosintezda kislorodning miqdori 7.fotosintezning kunlik va mavsumiy jadalligi fotosintez ekologiyasi deganda, fotosintez mahsuldorligi tashqi sharoit omillarining ta’siriga bog‘liq ekailigi tushuniladi. bu omillarningta’siri va о‘simliklarning bu ta’sirlarga moslashuvi о‘simlikshunoslikda katta axamiyatga ega. chunki fotosintez jadalligi va mahsuldorligi shu munosabatga bog‘liq. fotosintez jadalligi deb bir metr kvadrat yoki dm2 barg yuzasi hisobiga bir soat davomida о‘zlashtirilgan so2 yoki hosil bо‘lgan organik modda miqsoriga aytiladi. fotosintezning sof mahsuldorligi deb bir kecha-kunduz davomida о‘simlik quruq massasining barglari yuzasi hisobiga ortish nisbatiga aytiladi. kо‘pchilikо‘simliklar uchun bu 5-12 g/m2gateng. fotosintez eng muhim fiziologik jarayenlaridan biri bо‘lib, о‘simliklar tomonidan boshqariladi va ularning boshqa funksiyalariga ham ta’sir etadi. shuning uchun xam bu jarayonga tashqi va ichki omillarning ta’sirini о‘rganish katta ahamiyatga ega. yorug‘lik. yorug‘lik fotosintezning asosiy harakatlantiruvchi kuchi bо‘lib, uning jadalligi va spektral tarkibi katta ahamiyatga …

klarda fotosintez tezligi yorug‘likning jadalligiga bogliq. utо‘la quyosh yorugliginiig 1 gacha oshib boradi. yorug‘liksevar о‘simliklarda esa tо‘la quyosh yorug‘ligining 1 gacha oshib boradi. yorug‘lik kuchining bundan oshib borishi fotosintezga kamroq ta’sir etadi. fotosintezning yorug‘likka tо‘yingan (maksimal) xolati о‘simlik turlariga bog‘liq. bu daraja yorug‘liksevar о‘simliklarda ancha yuqori, soyaga chidamlilarda esa past bо‘ladi. masalan, ayrim soyaga chidamli о‘simliklarda (marshansiya moxida) fotosintezningyorug‘likkatо‘yingan xolati yorug‘lik 1000 lk bо‘lganda yuz beradi, yorug‘liksevar о‘simpiklarda esa 10000-40000 lk.da yuz beradi. kо‘pchilik qishloq xо‘jalik ekinlari xam yerug‘liksevar о‘simliklar guruhiga kiradi. yorug‘likning maksimal darajadan yuqori bо‘lishi xlorofnllarning va xloroplastlarning‘ buzilishiga sababchi bо‘lishi mumkin, natijada о‘simliklarning mahsuldorligi kamayadi. eng yuqori yorug‘likda fotosiitez jadalligi о‘simliklarning nafas olish tezligidan sezilarli darajada baland bо‘ladi, ya’ni fotosintez uchun yutilgan so3 ning miqdori nafas olish jarayonida ajralib chiqqan s02 ning miqdoridan kо‘p bо‘ladi. yorug‘likning pasayib borishi natijasida esa so2 lar о‘rgasidagi farq ham kamayib boradi. fotosintez jarayonida yutilgan so2 ning miqdori bilan nafas olishdan ajralib …

urlari ta’sirida fotosintez jadalligi eng yuqori darajada kechadi. chuiki bu nurlar bir kvantining energiyasi 42 kkal/molga teng bо‘lib, xlorofill molekulasini qо‘zg‘algan holatga о‘tkazadi va energiyasi fotokimyoviy reaksiyalar uchun tо‘la foydalaniladi. spektrning kuk qismidagi nurlarning bir kvantida 70 kkal/mol energiya bо‘lib, uni qabul qilgan xlorofill molekulasi qо‘zg‘algan holatning yuqori darajasiga о‘tadi va to fotokimyoviy reaksiyalarda foydalanguncha bir qismi issiklik energiyasiga aylanib atrofga tarqaladi. shuning uchun ham bu nurlarning unumliligi kamroq bо‘ladi. lekin fotosintez uchun engqulay bо‘lgan qizil nurlarga tо‘yingan qizil nurlar hisobida 20 foiz kо‘k nurlar qо‘shilsa, fotosinteziing tezligi oshadi. karbonat angidridning konsentratsiyasi. fotosintez uchun eng zarur bо‘lgan birikmalardan biri so2 hisoblanadi. uning miqdori havo tarkibida 0,03 foizni tashkil etadi. bir gektar yer ustidagi 100 m havo qatlamida 550 kg so2 bо‘ladi. shundan bir kecha-kunduz mobaynida о‘simliklar 120 kg so2 ni yutadi. lekin atmosfsradagi so2 ning miqdori tabiatda mavjud bо‘lgan karbonat angidridning doimiy miqdorini saqlab qoladi. hatto atmosfera tarkibida so2 ning …

at о‘simliklarning hamma tiriklk jarayonlariga ta’sir ztadi. fotsintez jarayoni uchun asosan uchta harorat nuqtsi mavjuddr: 1) minimal — bu darajada fotosintez boshlanadi; 2) optimal - fotosintez jarayoni uchun eng qulay xororatrajasi; 3) maksimal — bu eng yuqori harorat darajasi bо‘lib, undan ozgina ortsa fotosintez tо‘xtab qoladi. harorat nuqgalarining darajasi о‘simlik turlariga bog‘liq bо‘ladi. minimal haroratshimoliy kenglikda о‘sadigan о‘simliklar (qarag‘ay, archa va boshka laruchun - 15°s, tropik о‘simliklari. uchun esa 4-8°s atrofida bо‘ladi. kо‘pchilik о‘simliklar uchun harorat 25-35°s bо‘lganda eng jadal fotosintez sodir bо‘ladi. haroratning undan oshib borishi fotosintezni ham sekinlashtiradi va 40"s ga yetganda tо‘xtab qoladi. harorat 45" s ga yetganda esa ayrim о‘simtiklar о‘la boshlaydi. ayrim chо‘l va adirlarda yashaydigan о‘simliklarda 58° s da xam fotosintez tuxtamay davom etadi. umuman, fotosintez jarayoniga yorug‘lik, so2 miqdori va harorat birgalikda murakkab aloqadorlikda ta’sir etadi. suv. fotosintez jarayonida suv juda katta omildir. chunki suv asosiy oksidativ substrat - xavoga ajralib chikadigan molekulyar …

rmentlar, oqsillar, yog‘lar, uglevodlar va boshqalarning tarkibiga kiradi.shuning uchun ham о‘simliklarning havodan va tuproqdan oziqlanishi uzviy ravishda bir-biri bilan bog‘liq. xloroplastlarning tuzilmaviy shakli (ichki membranapar, lamellalar, granalar va pigmentlarninghosil bо‘lishi) faqat meyordagi ildiz orqali oziklanish sharoitida rivojlanadi. azot va fosfor yetishmagan sharoitda xloroplasglarning tuzilmaviy shakli yemirila boshlaydi. pigmentlarning sintez jarayoni sekinlashadi va hatto tо‘xtab qoladi. azot va magniy xlorofillning tarkibiga kiradi. demak, ular yetmasa, xlorofill hosil bо‘lmaydi va fotosintezga ta’sir etadi. temir ham sitoxromlar, ferrodoksin, xlorofillaza va boshqa fermentlarning tarkibiga kiradi. mis plastotsianin fermentining tarkibiga kiradi. bu fermentlarning faolligi fotosintez jadalligini tavsiflaydi. oziqa tarkibida fosforning yetishmasligi natijasida fotosintezning yoruglikda va qorong‘ilikda bо‘ladigan reakiiyalari buzilishi mumkin. umuman, fosfor miqdorining yetishmasligi hamda oshiqchasi fotosintez jadalligini pasaytiradi. о‘simliklarning mineral elementlar bilan ta’minlanish darajasi fotosintezning mahsuldorshigini belgilaydi. ularni yetarli darajada mineral elementlar bilan ta’minlash yoruglik energiyasini yutish va о‘zlashtirishni, so3 miqdoridan samarali foydalanishni oshiradi. bu esa qishloq xо‘jalik ekinlarida hosildorlikni keskin oshirishni ta’minlaydi. kislorod. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fotosintez ekologiyasi"

1425983904_60256.doc fotosintez ekologiyasi reja: 1. fotosintezda yorug‘likning roli 2.fotosintezda karbonat angidridning konsentratsiyasi 3.fotosintezda haroratning o’rni 4.fotosintezda suv 5.ildiz orqali oziqlanishning fotosintezga ta’siri 6.fotosintezda kislorodning miqdori 7.fotosintezning kunlik va mavsumiy jadalligi fotosintez ekologiyasi deganda, fotosintez mahsuldorligi tashqi sharoit omillarining ta’siriga bog‘liq ekailigi tushuniladi. bu omillarningta’siri va о‘simliklarning bu ta’sirlarga moslashuvi о‘simlikshunoslikda katta axamiyatga ega. chunki fotosintez jadalligi va mahsuldorligi shu munosabatga bog‘liq. fotosintez jadalligi deb bir metr kvadrat yoki dm2 barg yuzasi hisobiga bir soat davomida о‘zlashtirilgan so2 yoki hosil bо‘lgan organik modda miqsoriga aytiladi. fotosinte...

DOC format, 60.5 KB. To download "fotosintez ekologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fotosintez ekologiyasi DOC Free download Telegram