fizikaga faniga xissa qo’shgan olimlar

DOCX 19 pages 234.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 234.0 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: fizikaga faniga xissa qo’shgan olimlar reja: 1 kirish 2 asosiy qism 2.1 albert eynshteyn 2.2 isaak nyuton 2.3 maykl faradey 2.4 galileo galiley 3 foydalanilgan adabiyotlar 4 xulosa kirish: yuqori sinflarda bolalar shaxs boʻlib, jamoa boʻlib shakllanadi. ayni oʻsha paytda ularni oʻzlari oʻrgangan muhitdan ajratib qoʻymaslik kerak. bu yoshlarning ruhiyatiga, davomatiga, oxir-oqibatda taʼlim-tarbiyasiga salbiy taʼsir qilishi mumkin. shu bois taʼlim jarayonining usluksizligini taʼminlash, oʻquv dasturlarini takomillashtirish zarur. sh miriziyoyev albert eynshteyn albert 1879-yil bahorida germaniyaning ulm shahrida tavallud topdi. ko’p o’tmay ularning oilasi myunxenga ko’chib ketishdi. u yerda albert boshlang’ich maktabni tugatgach gimnaziyaga o’qishga kirdi. uning skripka chalishga ishtiyoqi zo’r edi. 1894-yilda albert otaonasi bilan birga italiyaga ketadi va syurix politexnika institutiga hujjat topshiradi. …

2 / 19

3-yili gruziya fanlar akademiyasiga saylashadi, bir yildan so’ng berlinga ko’chib ketadi. va u yerda fanlar akademiyasi fizika instututiga drektorlik va berlin universitetining professori lavozimida ishlaydi. u 1921-yilda xalqaro “nobel” mukofotini oladi. eynshteyn boylikka qiziqishi bo’lmagan. germaniya elchisi uni uyiga taklif qilganida uning poyavzalini xizmatkor tozalashga olib ketadi. u esa zalga paypoqda chiqadi. chunki uning boshqa poyavzali yo’q edi. kema kapitani unga barcha qulayliklarga ega kayuta taklif qiladi, lekin eynshteyn rad etadi. albertga ish haqi yillik maoshi 15000 dollor qilib belgilanadi. bu narx eynshteyn aytgan ish haqidan 4-barobar ko’p edi. aqsh, ispan respublikachilari uchun mablag’ yig’ish kompaniyasida o’tkazilgan yordam fondiga u o’zining nisbiylik nazariyasini taqdim etadi. bu nazariyani ular 6mln.$ deb baholashadi. eynshteyn germaniyada 20 yil yashadi. gitler hokimiyat tepasiga keldi. 1933 -yilda berlin gazetasida muhbirning “agar mamalakatimizga nemislar bostirib kelsa, yoshlar nima qiladi” degan savoliga eynshteyn “qo’lga qurol olib so’nggi tomchi qoni qolguncha jang qilishi kerak” degan javobni beradi. gitlerchilar …

3 / 19

nisbiydir, ya’ni kosmik kenglikda biror jismning harakatlanishi boshqa bir jismga nisbatan qayd etiladi.” degan xulosaga keldi. demak , harakatning mavjudligini harakatsiz biror narsaga nisbatan aniqlash mumkin. masalan: soatiga 100 km tezlikda ketayotgan avtomobilning tezligi undan tashqarida harakatsiz turgan jismga nisbatan 100 km/soat ekanligini bildiradi. agar o’sha avtomobil 60 km/soat tezlikda ketayotgan ikkinchi avtomobilni quvib o’tsa, uning ikkinchi avtomobilga nisbatan tezligi 40 km/soat ni tashkil etadi. bu, eynshteyn nazariyasining birinchi qismi edi. eynshteyn nazariyasining ikkinchi qismi shuki, yorug’lik tezligini eynshteyn koinotdagi yagona o’zgarmas tezlik deb biladi va bu tezlik biror narsaning harakatiga nisbatan aniqlanmaydi. yorug’likning tezligi 300000 km/sekund atrofida ekanligini bilamiz. lekin uning o’zgarmas tezlik ekanligini tafakkur etish qiyin. bunga ushbu misolni keltiramiz:30m/sekund tezlikda ketayotgan avtomobilning old chiroqlari yondi. bu holda avtomobilda chiqayotgan yorug’likning teligi har ikkala tezlikning ya’ni avtomobil va yorug’lik tezligining yig’indisiga teng deb xulosa chiqarish xato bo’lar ekan. shuning uchun yorug’likning tezligi o’zgarmasdan 300000 km/s ligicha qolaveradi. yorug’lik …

4 / 19

yordamida har qanday elementning massasi yoki energiyasini topish mumkin, bu formula, hattoki, butun borliq koinotning quvvat ustida bino etilganiligini ko’rsatish bilan birga, borliq tabiat ilmlarini ham tushunishda muhim ahamiya kasb etadi. formulada, massa energiyaning bir shakli ekanligini, ya’ni moddaning energiyaga aylanish ehtimolligi mavjudligini bildiradi. shu tariqa modda va quvvat alohida narsalar emas. balki ular birbutun borliq ekanligi haqiqatga aylanmoqda. bundan tashqari formulada ko’rib turganingizdek yorug’lik tezligi ham qayd etilgan. bu esa, massa (modda) , quvvat va tezlik orasida bog’lanish borligini ko’rsatadi. albert eynshteyn zamon ya’ni vaqt tushunchasiga ham alohida e’tibor bilan qarardi. u o’zining nazariyasi bilan fanga ajoyib yangiliklar kiritdi, zamon va vaqt haqiqatini o’lchov sifatida tanitdi. buning ma’nosi shuki: vaqtning ham o’lchovi bor, u hamisha ham bir xilda o’tmaydi.eynshteynning aytishicha,- massa va vaqt o’rtasida qandaydir bog’lanish bor. massasi bor bo’lgan jismning tezligi 300 000 km/sekunddan oshishi mumkin emas. agarda massaga ega bo’lgan jism yorug’lik tezligidan ya’ni 300 000 km/sekunddan …

5 / 19

un o’rtada farq yuzaga keladi va uning soati oldinga yurgan bo’ladi. shunday qilib, eynshteyn o’zining nazariyasi bilan fanga ajoyib yangiliklar kiritdi, uning bu nazariyasi islom dini nuqtai nazaridan ham o’rinlidir. nisbiylik nazariyasi albert eynshteynning 1905-yilda yaratgan nisbiylik nazariyasi haqida gapirishdan oldin uning dastlabki ilmiy asari shu yilda nashr etilganini aytish o’rinli. u 1905-yilda yorug’likni tashkil etuvchi zarralar-fotonlar nazariyasi maqolasini e’lon qildi. olim o’z hayotini 35 yil nisbiylik nazariyasiga baxshida qildi. xix-asrning fiziklari ixtiyoriy fizik hodisasi nyuton qonunlariga bo’ysunishi mexanik jarayonlarga kelib tekshirish mumkin deb hisoblashar edilar. biroq fanning rivojlanishi klassik mexanika qonunlari tasavvuri bilan mos kelmaydigan bir qancha hodisalarni kashf qilishga olib keldi. klassik mexanikada asosan olam fazosiga yer absolyut qo’zg’almas hisoblanadi. binobarin klassik bexanikada tezliklarni qo’shisah qonuniga binoan yorug’likning tarqalish tezligi (c=3*108m/s) sistemasida yorug’likning tezligi c hamma yo’nalishlarda bir xil va o’zgarmasligi ma’lum. eynshteyn klassik mexanikada fazo va vaqt tushunchalarini qayta ko’rib chiqdi hamda 1905-yilda nisbiylik nazariyasini yaratdi. nisbiylik …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizikaga faniga xissa qo’shgan olimlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: fizikaga faniga xissa qo’shgan olimlar reja: 1 kirish 2 asosiy qism 2.1 albert eynshteyn 2.2 isaak nyuton 2.3 maykl faradey 2.4 galileo galiley 3 foydalanilgan adabiyotlar 4 xulosa kirish: yuqori sinflarda bolalar shaxs boʻlib, jamoa boʻlib shakllanadi. ayni oʻsha paytda ularni oʻzlari oʻrgangan muhitdan ajratib qoʻymaslik kerak. bu yoshlarning ruhiyatiga, davomatiga, oxir-...

This file contains 19 pages in DOCX format (234.0 KB). To download "fizikaga faniga xissa qo’shgan olimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: fizikaga faniga xissa qo’shgan … DOCX 19 pages Free download Telegram