o’simliklarni sug’orishning fiziologik asoslari

DOC 48.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425984874_60271.doc o’simliklarni sug’orishning fiziologik asoslari reja: 1. o’simliklarni sug’orish normasi. 2. sug’orish muddatlarni aniqlash usullari. 3. o’simliklarni ekologik guruhlari va ularning o’ziga xos suv almashinuv xususiyatlari. 4. o’simliklarni sug’orishning nazariy va amaliy asoslari. tayanch so’zlar: sun’iy sug’orish normasi, sug’orish muddatlari, aniqlash usullari, hosildorlik, lalmikor yerlar, ildiz bosimi, og’izchalar, transpirasiya, fotosintez, fermentlar, vegetatsiya, dala nam sig’imi, elektrik qarshilik, parenxima, kutikula, epidermis, gidatoda, mezofill, kserofit, sukkulent, sklerofit, kseromorf, malatyog’idrogenaza. qishloq xo’jalik o’simliklarini sun’iy sug’orish yuqori hosil olish garovidir. chunki hosildorlik lalmikor yerlarga nisbatan 3-5 martagacha yuqori bo’ladi. o’simliklarni sun’iy sug’orish ayniqsa arid zonalari (suvning bug’lanishi yillik yog’inganrchilik miqdoridan ancha ko’p bo’lgan joylar) uchun katta ahamiyatga egadir. chunki bunday zonalarda o’simliklarda suv taqchilligi tez-tez sodir bo’ladi. olimlarning ko’rsatishicha, hatto juda qisqa muddatli suv taqchilligi ham o’simliklarning normal o’sishiga ta’sir qilmay qolmaydi. o’simliklarda suv kamchilligi ayniqsa suvning surilishi, ildiz bosimi, og’izchalar holati, transpirasiya, fotosintez, nafas olish fermentlarining aktivligi, o’sish va rivojlanish, hosildorlik va hosil …

idagi formula bilan aniqlanadi: m = a h (b p – b o ) 100 bu yerda m – bir marta sug’orish normasi, m3/ga, a – tuproqning hajmiy massasi, t/m3; h- tuproqning namlanuvchi qatlami; bp – tuproqning namlanuvchi qatlamidagi dala namlik sigimi, % ; bo – sugoriladigan dala tuprogining namligi, %. o’simliklarni bir marta sug’orish normasi ularning o’sish fazalari va bu fazalarda suvni o’zlashtirish xususiyatlaridan kelib chiqib belgilanadi. masalan, go’za o’z vegitatsiyasi davomida sarflaydigan sug’orish normasining 20- 25 % ni gullash fazasigacha, 55-60 % gullash fazasida, 15-20 % esa ko’saklash va pishish fazalarida sarflaydi. shunga asosan sug’orish soni va bir marta sug’orish (400 dan 900 m3/ga, ayrim hollarda 1200 m3/ga bo’lishi mumkin) normalari belgilanadi. ayniqsa o’simliklarning sug’orish muddatlarini to’g’ri aniqlash katta ahamiyatga ega. bu masalada ham bir qancha fikrlar mavjud: 1) tuproq namligini hisobga olish, 2) o’simliklarning tashqi ko’rinishiga qarab belgilash, 3) o’simlikning fiziologik jarayonlari asosida aniqlash va hokazo. ayrim …

meyorida suv bilan ta’minlash zarur. suv defisitligiga, ayniqsa uning uzoq muddatli bo’lishiga yo’l qoymaslik hosildorlik garovidir. o’simliklarning ekologik guruhlari va ularda suv almashinuvining xususiyatlari. yer yuzida yashaydigan barcha o’simliklar suvga bo’lgan munosabatiga ko’ra asosan ikki guruhga ajratiladi: 1. suvda yashaydigan o’simliklar. 2. quruqlikda yashaydigan o’simliklar. 1. gidrofitlar. suvda yashovchi o’simliklar gidrofitlar deb ataladi. ular suv o’simliklari hisoblanib, butunlay yoki bir qismi suvga botib yashaydi. bu guruhga barcha suv o’tlari (suv ayiqtovoni, nilfiya, lotos, elodeya, ryaska, valisneriya, gichchak va boshqalar) kiradi. suv o’simliklarining yashash muhiti suv bo’lganligi uchun ham xarakterli xususiyatlari oshikcha suvning tanaga kirishdan saqlanishga moslashgan. suv o’simliklari suzib yuruvchi sathining katta bo’lishi, mexanik to’qimalarining sust rivojlanganligi, vegitativ organlarining shilimshiq bo’lishi, qoplagich to’qimalarining sust rivojlanganligi, so’zuvchi barglarining ustki tomonida ko’plab og’izchalar joylashishi, barg mezofili ustunsimon va bulutsimon to’qimalarga ajralmaganligi, ildiz tizimining juda kuchsiz rivojlanganligi, ko’proq vegetativ yo’l bilan ko’payishi va boshqalar bilan ajralib turadilar. suv o’simliklarining to’qimalarida juda ko’p hujayralararo …

n o’simliklar namlik sharoitiga moslanishiga ko’ra uchta ekologik guruhga ajratiladi: gigrofitlar, mezofitlar va kserofitlar. 1. gigrofitlar. namlikka to’la tuyingan va sernam muhitda yashaydigan o’simliklar gigrofitlar guruhiga kiritiladi. odatda bunday muhit daryolar, ko’llar, botqokqiklar, sernam o’rmonlar va soya joylarda mavjud bo’ladi. bu guruhga kiruvchi o’simliklarga: qamish, sholi, lux, kiyek, ingichka bargli paporotniklar va boshqalarni ko’rsatish mumkin. bu ekologik guruh o’simliklari ham ortiqcha namlik sharoitiga moslashish belgilari bilan xarakterlanadi. bu o’simliklar to’la suv bilan ta’minlangan sharoitda yashaganliklari tufayli ularning tanasida transpirasiya jarayoniga qarshilik qiluvchi belgilar juda kam yoki bo’lmaydi. jumladan hujayra epidermisi juda yupqa va yupqa kutikula qavati bo’ladi. og’izchalari bargning ostida joylashgan va ko’proq muddatda ochiq bo’ladi. hujayralararo bo’shliqlarning yirik bo’lishi, suv bug’latuvchi sathning keng bo’lishini ta’minlaydi. transpirasiya jadalligining yuqori bo’lishi, tanadagi eritmalar harakatini tezlashtiradi. ularda maxsus gidatodlarning bo’lishi, ortiqcha suvning suyuq-tomchilar holida tanadan chiqib turishini ta’minlaydi. bu o’simliklar tuproq va havo qurg’oqchiligi ta’siriga chidamsiz bo’ladi. 2. mezofitlar. bu guruhga kiruvchi …

ra shirasining osmotik bosimi 10-25 atm. atrofida bo’ladi. 3. kserofitlar. bu o’simliklar guruhiga qurg’oqchil iqlim sharoitida yashashga moslashganlar kiradi. ular tuproq va atmosfera qurg’oqchiligi ta’siriga chidamli bo’lib, suv balansini tez o’zgartirmaydi. suv juda kam bo’lgan cho’l va dasht zonalarida keng tarqalgan. barcha kserofitlarni ikki guruhga bo’lib o’rganish mumkin: sukkulentlar va sklerofitlar. sukkulentlar. ularning tanasi qalin etli, sersuv, poyasida yoki bargida suv saqlay oladigan ko’p yillik o’simliklar. ularning ayrimlari suvni poyasida saqlaydi (kaktuslar). suvni poyasida saqlovchilarning barglari tikanlarga yoki tangachalarga aylangan, bargning vazifasini yashil, etdor poyalar bajaradi. bargida suv saqlovchi sukkulentlarda esa aksincha poyalar kuchsiz rivojlangan, barglari etli, sersuv (agava, aloe, semizak) bo’ladi. umuman, sukkulentlarning suv saqlovchi parenxima to’qimasi kuchi rivojlangan bo’ladi. faslning yog’ingarchiliklar ko’p bo’ladigan muddatlarida suvni g’amlab oladi va undan uzoq muddatda foydalanadi. sukkulentlarning mexanik to’qimasi yaxshi taraqqiy etmagan. epidermis hujayralarining devori qalinlashgan va qalin kutikula bilan qoplangan, tuklar ko’p, og’izchalar soni kam va maxsus chuqurchalarda joylashgan bo’ladi. og’izchalar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarni sug’orishning fiziologik asoslari"

1425984874_60271.doc o’simliklarni sug’orishning fiziologik asoslari reja: 1. o’simliklarni sug’orish normasi. 2. sug’orish muddatlarni aniqlash usullari. 3. o’simliklarni ekologik guruhlari va ularning o’ziga xos suv almashinuv xususiyatlari. 4. o’simliklarni sug’orishning nazariy va amaliy asoslari. tayanch so’zlar: sun’iy sug’orish normasi, sug’orish muddatlari, aniqlash usullari, hosildorlik, lalmikor yerlar, ildiz bosimi, og’izchalar, transpirasiya, fotosintez, fermentlar, vegetatsiya, dala nam sig’imi, elektrik qarshilik, parenxima, kutikula, epidermis, gidatoda, mezofill, kserofit, sukkulent, sklerofit, kseromorf, malatyog’idrogenaza. qishloq xo’jalik o’simliklarini sun’iy sug’orish yuqori hosil olish garovidir. chunki hosildorlik lalmikor yerlarga nisbatan 3-5 martagacha yuqori bo’...

DOC format, 48.5 KB. To download "o’simliklarni sug’orishning fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarni sug’orishning fiz… DOC Free download Telegram