suvda hamda quruqlikda yashovchilarning kelib chiqishi va evolutsiyasi

DOCX 46 pages 6.7 MB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.7 MB

File type DOCX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ suvda hamda quruqlikda yashovchilarning kelib chiqishi va evolutsiyasi mundarija kirish--------------------------------------------------------------------------------3 i.bob.asosiy qism---------------------------------------------------------------------9 i.i.amfibiyalarning yashash sharoiti vatarqalishi -------------------------------9 i.ii. suvda hamda quruqlikda yashovchilarning xilma-xilligi-----------------17 i.iii. amfibiyalarning kelib chiqishi va evolutsiyasi-----------------------------24 ii.bob.xulosa---------------------------------------------------------------------------42 iii.bob.ilova ----------------------------------------------------------------------------43 foydalanilgan adabiyotlar-----------------------------------------49 kirish hayvonlar butun yer sharining asosiy tarkibiy qismidir. hayvonlar dunyosi hayratlanarli darajada xilma-xil, shuningdek, bir-biridan farq qiladi - shakli, tuzilishi, rangi, aqli, fitnesi va boshqalar. sayyoramizda juda ko'p sonli hayvonlar yashaydi, ular orasida eng sodda - umurtqasizlar (amyoba, kiliatlar, evglena va boshqalar) eng yuqori xordatlar - umurtqali hayvonlar ( qushlar , baliqlar , mushuklar, itlar, kemiruvchilar va boshqalar). umurtqali hayvonlar kenja tipi ikkita bo’limga bo’linadi: 1.juft suzgich qanotlari bo’lmagan va xozirgi zamon faunasidan to’garak og’izlilarni o’z ichiga olgan jag’sizlar. 2.juft suzgich …

2 / 46

.baliqlar katta sinfi. ular o’z navbatida ikkita sinfga bo’linadi. 1.tog’ayli baliqlar. 2.suyakli baliqlar. ii. to’rtoyoqlilar katta sinfi. bular 4 ta sinfga bo’linadi. 1.suvda hamda quruqlikda yashovchilar yoki amfibiyalar. 2.sudralib yuruvchilar yoki reptiliya. 3.qushlar. 4.sut emizuvchilar jag’lilar bo’limi sistematikasiga bog’liq bo’lmagan holda 2 gruppaga bo’linadi: 1.anamniyalar. bularga birlamchi suvda yashovchi umurtqali hayvonlar kiradi. 2.amniotlar. bu gruppa quruqda yashaydigan umurtqali hayvonlar, sudralib yuruchilar, qushlar va sut emizuvchilar kiradi. umurtqali hayvonlar fiziologik holatiga ko’ra yana 2 ta gruppaga bo’linadi. 1.sovuq qonlilar yoki poykilotermli hayvonlar. bularga baliqlar, amfibiyalar va sudralib yuruvchilar kiradi. bu hayvonlarning gavda temperaturasi uzgaruvchan, tashki muhit temperaturasiga qarab o’zgarib turadi. 2.issiq qonlilar yoki gomoyotermli hayvonlar. bu gruppaga qushlar va sut emizuvchilar kiradi. u hayvonlarning gavda temperaturasi yuqori va o’zgarmas. tashqi muhit temperaturasiga deyarlik bog’lik emas. suvda va quruklikda yashovchilar birinchi quruqlikka chiqqan umurtqali hayvonlar bo’lsada, ular hali suv muhiti bilan aloqasini saqlab qolgan. ko’pchiligining tuxumi (ikrasi) qattiq po’st bilan qoplanmagan bo’ladi …

3 / 46

etgan (oyoqsizlar turkumi). oyoqlari tana bilan sharsimon bo‘gimlar yordamida birlashib turadi, bo’li lar ham bir-birlari bilan bo’g’ imla r hosil qilib birlashgan. boshi tana bilan harakatchan ikkita ensa bo'rtma orqali birikkan. boshning va oyoq bo‘g‘imlarining harakatchan bo‘lishi quruqlikda yashovchi hayvonlarga xos belgidir. tanalari yelka-qorin yo‘nalishida biroz yassilashgan. bosh qismida keng og‘iz, burun teshigi, bo'rtib turuvchi harakatchan qovoqli ko‘zlari va quloq joylashgan. barmoqlarining uchida tirnoqlari bo‘lmaydi. amfibiyalaming terilari yalang‘och bo’lib, tangachalarga ega emas. terisida bezlarning ko‘pligi jihatidan baliqlarga birmuncha o‘xshash. terilari faqat bir necha (beshta) joyi bilan badan (muskul)ga yopishib turadi. qolgan joylarida teri erkin b’lib, xaltacha hosil qiladi. uning ichi limfaga to’la bo‘ladi. teri o‘zidan suv o‘tkazadi va qon tomirlarga boy. teri himoya va nafas olish funksiyalarini bajaradi. u ayirish jarayonida ham ishtirok etadi. ba’zi bir amfibiyalaming terisida zaharli bezlar mavjud. voyaga yetgan amfibiyalar uchun sharnir bo’g’inli juft oyoqlar xarakterlidir. bosh skeletining ensa qismida ikkita ensa bo’rtmasi bo’yin umurtqasi bilan …

4 / 46

aqlab qolgan. тerisi suv va gazni o’tkazib turadi. ayirish organi bo’lib tana mezonefritik buyrak va teri xizmat qiladi. тana harorati tashqi muhit haroratiga bogliq (sovuqqonli—poykilotyerm). aksariyat ko`pchilik turlarining tuxumlari faqat suvda rivojlanadi. hayot davomida ular o`z boshidan metamorfoz davrini o’tkazadi, ya’ni itbaliqdan quruqlikda yashaydigan holga aylanadi. buning natijasida jabra yo`qolib, uning o`rniga o`pka hosil bo`ladi, oyoqlar rivojlanadi. amfibiyalar sistematikasi. hozirgi amfibiyalarning 2500 ga yaqin turlari bo’lib, ular uchta turkumga bo’linadi: dumlilar (caudata), oyoqsizlar (apoda) va dumsizlar (ecaudata). dumlilar turkumi — caudata. bu turkum 280 ga yaqin hozir yashab turgan turlarni o’z ichiga oladi. boshi bilinar-bilinmas tanaga o’tib ketadi, doimo yaxshi rivojlangan dumi bo’ladi. oldingi va keyingi oyoqlari bir xil rivojlangan, ba’zilarida (sirenlarda) keyingi oyoq reduksiyalangan. тana va dumini gorizontal tekislikda egab suvda suzadi yoki yerda o’rmalaydi. ko’pchiligi suvda yashaydi. bular asosan shimoliy yarimsharda tarqalgan. dumlilar turkumi beshta kenja turkumga bo’linadi. 1) yashirinjabrapilar kenja turkumi hozirgi dumli amfibiyalarning eng soddasidir. bularning …

5 / 46

nja turkumi shimoliy amerikada tarqalgan bo’lib, faqat nozik oldingi oyoqlari bor, tashqi jabralari umrbod saqlanadi. jabra va o’pkalari bilan nafas oladi. 4) proteylar kenja turkumi bitta proteylar oilasi va ikkita to`rni o’z ichiga oladi. yevropa proteyi yer osti suvlarida yashaydi. oyoqlari teri ostiga yashiringan, urug’lanishi ichki. amerika proteyi shimoliy amerika ko’llarida yashaydi. 5) salamandralar kenja turkumi dumlilarning tipik vakillari hisoblanadi, urug’lanishi ichki va uchta oilani o’zida birlashtiradi. amfiumalar oilasi faqatgina bitta amfiuma to`rini o’z ichiga oladi va shimoliy amerikada tarqalgan. juft oyoqlari nimjon va 2-3 barmoq bilan tugaydi. ko’zlari teri ostiga yashiringan. chin salamandralar oilasiga 40 tacha tur kiradi. qovoqlari yaxshi rivojlangan, tashqi jabralar faqat lichinkalarida bo’ladi. bu oilaga tritonlar va salamandralar kiradi. o’pkasiz salamandralar oilasi 175 to`rni o’z ichiga oladi. bularning o’pkalari yo’qolib ketadi, shuningdek, kichik qon aylanish doirasi yo’q, chunki yurak bo’lmasi to’siq bilan ajralmagan. oyoqsizlar turkumi — apoda. bu turkumga 60 ga yaqin to`rni o’z ichiga olgan …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suvda hamda quruqlikda yashovchilarning kelib chiqishi va evolutsiyasi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ suvda hamda quruqlikda yashovchilarning kelib chiqishi va evolutsiyasi mundarija kirish--------------------------------------------------------------------------------3 i.bob.asosiy qism---------------------------------------------------------------------9 i.i.amfibiyalarning yashash sharoiti vatarqalishi -------------------------------9 i.ii. suvda hamda quruqlikda yashovchilarni...

This file contains 46 pages in DOCX format (6.7 MB). To download "suvda hamda quruqlikda yashovchilarning kelib chiqishi va evolutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: suvda hamda quruqlikda yashovch… DOCX 46 pages Free download Telegram