milliy boylik tushunchasi va hisoblash metodologiyasi

DOCX 6 pages 23.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.5 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

23-ma’ruza milliy boylik statistikasi reja: 23.1 milliy boylik tushunchasi va tarkibi. 23.2 milliy boylik hajmini aniqlash usuli. tayanch so’z va iboralar. milliy boylik, moliyaviy aktivlar, no moliyaviy aktivlar, asosiy fondlar. 23.1.milliy boylik tushunchasi va tarkibi. milliy boylik – iqtisodiy statistikaning tayanch ko’rsatkichlaridan biridir. uning hajmi (solishtirma baholarda) – mamlakatning iqtisodiy-ijtimoiy salohiyatini ifodlaydi, jon boshiga to’g’ri keladigan miqdori esa – mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasiga baho beradi. jahonning turli mamlakatlarida iqtisodchilar milliy (xalq) boyligi hajmini hisoblash va mamlakatlararo solishtirish masalalari bilan shug’ullanganlar. iqtisodiyot va statistika tarixidan ma’lumki, milliy boylikning hajmini birinchi bor angliyada (1664 yilda) u.petti hisoblagan. bu ko’rsatkich frantsiyada 1789 yilda, aqsh da 1805 yilda va rossiyada esa 1864 yilda hisoblangan. milliy hisoblar tizimi (mht) iqtisodiy statistikaning nazariy-uslubiy asosini tashkil etadi. shuning uchun milliy boylik statistikasini tadqiq qilishda, uni barcha qirralarini takomillashtirish borasida shu mht-93ga tayanmoq zarur. unga binoan, milliy boylik deganda ma’lum bir sanaga institutsional birliklar, ya’ni mamlakat rezidentlariga tegishli …

2 / 6

alan moliyaviy aktivlar – aktivlar egasiga egalik qilgani uchun mulk daromadini keltiradi. bmt ning mht – 93 dagi kontseptsiyasiga muvofiq mamlakat (tarmoq, sektor, hudud) ning mulkiy holati – milliy boyligi sof aktivlar qiymatiga tengdir. bu ko’rsatkichni hisoblashda “aktivlar va passivlar balansi” dan foydalaniladi. aktivlar va passivlarning davr boshi (oxiri) dagi balansi: aktivlar (talablar). passivlar (majburiyatlar). 1.nomoliyaviy aktivlar 3.moliyaviy majburiyatlar 2.moliyaviy aktivlar 4.o’ziga tegishli kapitalning sof qiymati (n1+n2-n3) bmt ning mht-93 dagi kontseptsiyasiga binoan milliy iqtisodiyot va uning sektorlari bo’yicha mulkiy holatni – boylikning hajmini hisoblash mumkin. aktivlar va passivlar balansining yil boshi va oxiridagi ko’rsatkichlarini solishtirishi natijasida, sof aktivlar – milliy boylikning hajmini o’zgarishi (mutlaq va nisbiy) ni aniqlash imkonini beradi. iqtisodiy statistikada sof aktivlar – milliy boylikni hajmini hisoblashda moliyaviy aktivlar (talablar) va moliyaviy passivlar (majburiyatlar) faqat tashqi mamlakatlarga nisbatan olinadi, chunki ichki talablar va majburiyatlar mamlakat miqyosida bir-biri bilan qoplanib ketadi. 23.2. milliy boylik hajmini aniqlash usuli. mamlakatning …

3 / 6

ya (deflyatsiya) natijasida o’zgarishi. barcha sabablarga ko’ra aktivlar qiymatini o’zgarishi (amaldagi baholarda): a = a1-a0; agar aktivlarning fizik hajmini o’zgarishini, ya’ni dinamikasini o’rganmoqchi bo’lsak, unda baho (narx) faktorini ta’sirini e’tiborsiz qoldiramiz. bunda aktivlar dinamikasi, indeksi ia=a1r0 : a0; bunda a1r0 =q1p0, solishtirma narxlarda baholangan aktivlarning yil oxiridagi qiymati. iqtisodiy aktivlarning hajmi dinamikasi va boshqa jihatlarini to’laroq o’rganish uchun statistika amaliyotida birinchi navbatda ular tasniflanadi, ya’ni klassifikatsiya qilinadi. tasniflashda turli-tuman aktivlarni u yoki bu muhim belgisi – xususiyati, xossasiga binoan oldindan belgilangan guruhlarga ajratiladi. bu guruhlar bmt ning statistika komissiyasi tomonidan barcha mamlakatlar uchun standart holida tavsiya etiladi. mxt-93 metodologiyasiga bo’yicha milliy boylik tarkibiga kiritilgan aktivlar tasnifi nomoliyaviy aktivlar moliyaviy aktivlar 1. ishlab chiqarilgan aktivlar: 1. 1. asosiy fondlar 1.1.1. moddiy asosiy fondlar: · yashash binolari; · boshqa bino va inshoatlar; · mashina va jihozlar; · etishtiriladigan aktivlar. 1.1.2. nomoddiy asosiy fondlar: · foydali qazilmalarni qidirish ishlari; · ehm dasturiy ta’minoti; …

4 / 6

ta texnik rezervlari 7. debitorlar va kreditorlarning boshqa hisoblari. nomoliyaviy aktivlar – jumlasiga barcha xo’jalik yurituvchi sub’ektlarning ixtiyoridagi ma’lum davr mobaynida foydalanish yoki saqlashdan aniq yoxud potentsial iqtisodiy samara keltiruvchi ishlab chiqarish va noishlab chiqarish ob’ektlari kiradi. ularning tashkil topish jarayoniga qarab ishlab chiqarilgan va ishlab chiqarilmagan guruhlarga bo’linadi. ishlab chiqarilgan nomoliyaviy aktivlar ishlab chiqarish jarayonida vujudga keladi va uch asosiy elementni, asosiy fondlar (asosiy kapital), moddiy aylanma mablag’lar zaxirasi va qimmatbaho boyliklarni o’z ichiga oladi. asosiy fondlar (asosiy kapital) mahsulot ishlab chiqarish, bozor va nobozor xizmatlari ko’rsatishda ishtirok etuvchi hamda uzoq davr mobaynida foydalanishga mo’ljallangan aktivlarda o’z aksini topadi. moddiy asosiy kapitali guruhi ishlab chiqarish va yashash binolari, inshootlar, mashina va jihozlar, shuningdek, o’stiriladigan aktivlardan iborat. milliy boylikning mazkur omiliga uy xo’jaliklari tomonidan oxirgi iste’mol uchun xarid qilingan mashina va jihozlar hisobga olinmaydi shuningdek, asosiy kapital tarkibiga ishlab chiqarilgan nomoddiy aktivlarni ham kiritiladi. bularga foydali qazilmalarni qidirishga ketgan xarajatlar, …

5 / 6

hlab chiqarish, tayyor mahsulot, qayta sotish uchun olingan mollar shular jumlasidandir. ishlab chiqarilgan material aktivlar umumiy tarkibida qimmatbaho boyliklar alohida o’rin tutadi. bu turdagi boyliklar qiymat zahiralari sifatida sotib olinadi, saqlanadi va amaliyotda ularni ishlab chiqarish jarayoni yoki iste’mol uchun ishlatiladi. ushbu ko’rinishdagi milliy boylikning elementlarini egalari ularning real narxi oshishi yoki saqlanib qolishini mo’ljallagan holda sotib oladilar. qimmatbaho boyliklar toifasiga ishlab chiqarish zahirasi hisoblanmaydigan, yuqori bahoga ega bo’lgan qimmatbaho metall va toshlar, tilla buyumlar, antikvar buyumlar, san’at asarlari va kollektsiyalari kiradi. ishlab chiqarilmagan nomoliyaviy aktivlar ishlab chiqarish natijasi hisoblanmaydi va ular moddiy hamda nomoddiy guruhlarga bo’linadi. ishlab chiqarilmagan moddiy aktivlar yer, yer osti boyliklari, biologik va suv resurslaridir. tabiiy boyliklarni baholashda ulardan foydalanish uchun va holatini yaxshilash uchun ketgan harajatlar ham ularning qiymatiga qo’shilishi kerak. erning tuproq tarkibi holatini yaxshilash uchun yo’naltirilgan xarajatlar ham erning bahosiga kiritiladi. iqtisodiy samara beruvchi va ishlatish uchun yaroqli bo’lgan qazilma boyliklarining aniqlangan zaxiralari, …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy boylik tushunchasi va hisoblash metodologiyasi"

23-ma’ruza milliy boylik statistikasi reja: 23.1 milliy boylik tushunchasi va tarkibi. 23.2 milliy boylik hajmini aniqlash usuli. tayanch so’z va iboralar. milliy boylik, moliyaviy aktivlar, no moliyaviy aktivlar, asosiy fondlar. 23.1.milliy boylik tushunchasi va tarkibi. milliy boylik – iqtisodiy statistikaning tayanch ko’rsatkichlaridan biridir. uning hajmi (solishtirma baholarda) – mamlakatning iqtisodiy-ijtimoiy salohiyatini ifodlaydi, jon boshiga to’g’ri keladigan miqdori esa – mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasiga baho beradi. jahonning turli mamlakatlarida iqtisodchilar milliy (xalq) boyligi hajmini hisoblash va mamlakatlararo solishtirish masalalari bilan shug’ullanganlar. iqtisodiyot va statistika tarixidan ma’lumki, milliy boylikning hajmini birinchi bor angliyada (1664 y...

This file contains 6 pages in DOCX format (23.5 KB). To download "milliy boylik tushunchasi va hisoblash metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy boylik tushunchasi va hi… DOCX 6 pages Free download Telegram