yalpi ichki mahsulot (yaim) hisoblash usullari

DOCX 12 pages 38.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

21-ma’ruza yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari reja: 21.1 yalpi ichki mahsulot – milliy hisoblar tizimining markaziy ko’rsatkichi 21.2 yalpi ichki mahsulotni ishlab chiqarish usulida hisoblash 21.3 yalpi ichki mahsulotni harajatlar usulida hisoblash 21.4 yaimni daromadlar usulida hisoblash 21.5 yaim va narxlar darajasi tayanch so’z va iboralar. yalpi ichki mahsulot, yaim hajmini hisoblash usullari. yaim hajmini ishlab chiqarish usulida hisoblash, yaim hajmini daromadlarni taqsimlash usulida hisoblash, yaim hajmini pirovard foydalanish usulida hisoblash, nominal va real yalpi ichki mahsulot tushunchasi, yaim hajmini o’zgarmas (solishtirma) baholarda hisoblash usullari, yaimning deflyatori. 21.1. yalpi ichki mahsulot – milliy hisoblar tizimining markaziy ko’rsatkichi makroiqtisodiy statistikada mamlakat iqtisodiyotining iqtisodiy salohiyatiga eng umumlashtirib baho beruvchi ko’rsatkich sifatida yalpi milliy daromad (yamd) va yalpi ichki mahsulot (yaim) qabul qilingan. yamd – ushbu mamlakat rezidentlari tomonidan, qaerdaligidan qat’iy nazar, olingan daromadlardir. shu sababli ushbu ko’rsatkichga mamlakat fuqarolarining xorijda olgan daromadlari qo’shilib, norezidentlarga tegishli bo’lgan ushbu mamlakatda olingan daromadlar kiritilmaydi. …

2 / 12

tini ifodalagani sababli moddiy aylanma mablag’lar zahiralarining o’zgarishi yaimni hisoblashda inobatga olinadi. har qanday ishlab chiqarishning natijasi o’laroq, tovar va xizmatlar ishlab chiqarish hisoblanadi. ishlab chiqarish deganda, umuman olganda, biror bir mahsulotni ishlab chiqarish uchun korxonalarning xarajatlarni amalga oshirish jarayoni tushuniladi. ishlab chiqarilgan mahsulot boshqa individual yoki jamoa birliklarga beriladi. ishlab chiqarishning ikkita asosiy turi mavjud: mahsulotlar (tovarlar) va xizmatlar. tovarlar – egalik huquqi tarqatilishi mumkin bo’lgan fizik predmetlardir. biroq tovarga egalik huquqining mavjudligi etarli emas. tovarlar bir vaqtning o’zida ma’lum predmetlar bo’lib, ularga ma’lum birliklar ega bo’lishlarini hohlashlari kerak, ya’ni ularga talab bo’lishi lozim. u yoki bu tovarga egalik huquqi bir institutsional birlikdan boshqasiga bozordagi oldi-berdilarda qatnashish orqali o’tkazilishi mumkin. xizmatlar – buyurtma bo’yicha turli ishlab chiqarishlar bo’lib, odatda iste’mol qiluvchi birliklar holatining o’zgarishiga olib keladi. ishlab chiqarish bir birlik tomonidan boshqa birlik foydasiga bajariladigan faoliyat turlari bilan chegaralanadi. aks holda, xizmat ko’rsatish sohasi rivojlana olmasdan, xizmatlar bozori mavjud …

3 / 12

a xizmatlar orqali iste’molchining umumiy iqtisodiy holatini o’zgartirish. tovar va xizmatlar ishlab chiqarish deganda institutsional birliklar nazorati ostida, mehnat yoki kapital, tovar va xizmatlar xarajat qilinib, boshqa tovar va xizmatlar ishlab chiqarilishi tushuniladi. har doim ushbu jarayonga mas’ul bo’lgan va ishlab chiqarilgan natijaga egalik qiladigan institutsional birlik bo’lishi lozim. uning ishlab chiqarish natijasi va ko’rsatgan xizmati to’lanishi yoki qandaydir tarzda qoplanishi talab qilinadi. odamlarning ishtirokisiz yoki nazoratisiz sodir bo’ladigan sof tabiiy jarayonlar, ularning natijalari iqtisodiy qiymatga ega bo’lsada, iqtisodiy nuqtai nazardan ishlab chiqarish bo’lib hisoblanmaydi. masalan, boshqarilmaydigan xalqaro suvlardagi baliq boyliklarining ko’payishi ishlab chiqarish sohasi bo’lib hisoblanmaydi, baliqlarni mahsus joylarda boqish va ko’paytirish esa, ishlab chiqarish sohasiga kiritiladi, chunki ushbu ishlar odamlar nazorati ostida, ma’lum xarajatlar qilib, amalga oshiriladi. mhtdagi ishlab chiqarish tushunchasi umuman ishlab chiqarish tushunchasiga nisbatan torroq hisoblanadi. uy xo’jaligi a’zolarining bir birlariga xizmat ko’rsatishlari, haq to’lanadigan uy xizmatchilari xizmatlaridan foydalanishdan tashqari, xuddi uyqu va ovqatlanish singari, ishlab …

4 / 12

. 3. o’z pirovard iste’moli uchun, uy xo’jaliklaridagi o’z uy yoki shaxsiy iste’mol uchun ishlab chiqarilganlaridan tashqari, ammo haq to’lanadigan uy xizmatchilari bajaradigan xizmatlarni va o’z uyida istiqomat qilish xizmatlarini qo’shganda, ishlab chiqarilgan xizmatlar. noqonuniy ishlab chiqarish to’g’risida ma’lumotlarni olishdagi amaliy qiyinchiliklarga qaramasdan, u mohiyatiga ko’ra ishlab chiqarish chegaralrida joylashgan bo’ladi. noqonuniy ishlab chiqarishning ikkita turi mavjud: a) qonunchilikka binoan sotish va tarqatish yoki ularga egalik qilish ta’qiqlangan tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish; b) odatda legal, ammo uni ruxsat olmasdan ishlab chiqarish bo’yicha faoliyat, masalan, malakasiz vrachlar. 21.2. yalpi ichki mahsulotni ishlab chiqarish usulida hisoblash odatda butun mamlakat iqtisodiyotida ishlab chiqarish nazarda tutilganda bu ko‘rsatkich yalpi ichki mahsulot (yaim) deb yuritiladi. bu ko‘rsatkich ishlab chiqarish schyotida muvozanatlashtiruvchi ko‘rsatkich bo‘lib, yaichdan oraliq iste’molni ayirish orqali topiladi. yaich ko‘rsatkichi qanday baholarda (asosiy, ishlab chiqaruvchi) hisoblanishiga qarab, qo‘shilgan qiymat ko‘rsatkichi ham o‘sha baholarda hisoblangan bo‘ladi. umuman mamlakatda iqtisodiy faoliyat ko‘rsatayotgan barcha rezident institutsion …

5 / 12

rezident institutsion birliklarning yaqq ko‘rsatkichlarining yig‘indisi (ishlab chiqaruvchilar baholarida); qqs - qo‘shilgan qiymat soliqlari yig‘indisi; iss - mamlakat bo‘yicha sof import(eksport-import) soliqlari. agarda acini to‘g‘ri hisoblab, yaimdan chegirib tashlansa, hosil bo‘lgan miqdor sof ichki mahsulot(sim) deyiladi. o‘z navbatida yaqq ko‘rsatkichi sof qo‘shilgan qiymat (sqq) deb ataladi. sof ichki mahsulot asosiy kapitalning davr boshidagi qiymatini saqlagan holda mamlakatda yangitdan yaratilgan tovar va xizmatlarning bozor baholaridagi miqdorini ifodalaydi. 21.3.yalpi ichki mahsulotni harajatlar usulida hisoblash xarajatlar usuli bo’yicha yaimga pirovard mahsulot va xizmatni yaratish bilan bog’liq bo’lgan barcha turdagi xarajatlar kiradi. umumiy ko’rinishda ushbu ta’rifni quyidagi formula bo’yicha ifodalash mumkin: yaim=upi+in+jpi+se , bu erda, yaim– yalpi ichki mahsulot; upi– uy xo’jaliklarining pirovard iste’mol xarajatlari; in– investitsiya xarajatlari; jpi– davlatning tovar va xizmatlarni xarid qilish xarajatlari (joriy pirovard iste’mol xarajatlari); se– sof eksport (eksport – import). xususiy iste’mol xarajatlari. mht atamalarida uy xo’jaliklarining iste’mol xarajatlari xususiy (shaxsiy) iste’mol xarajatlari deb yuritiladi. uy xo’jaliklarining shaxsiy …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yalpi ichki mahsulot (yaim) hisoblash usullari"

21-ma’ruza yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari reja: 21.1 yalpi ichki mahsulot – milliy hisoblar tizimining markaziy ko’rsatkichi 21.2 yalpi ichki mahsulotni ishlab chiqarish usulida hisoblash 21.3 yalpi ichki mahsulotni harajatlar usulida hisoblash 21.4 yaimni daromadlar usulida hisoblash 21.5 yaim va narxlar darajasi tayanch so’z va iboralar. yalpi ichki mahsulot, yaim hajmini hisoblash usullari. yaim hajmini ishlab chiqarish usulida hisoblash, yaim hajmini daromadlarni taqsimlash usulida hisoblash, yaim hajmini pirovard foydalanish usulida hisoblash, nominal va real yalpi ichki mahsulot tushunchasi, yaim hajmini o’zgarmas (solishtirma) baholarda hisoblash usullari, yaimning deflyatori. 21.1. yalpi ichki mahsulot – milliy hisoblar tizimining markaziy ko’rsatkichi makroiqtisod...

This file contains 12 pages in DOCX format (38.4 KB). To download "yalpi ichki mahsulot (yaim) hisoblash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: yalpi ichki mahsulot (yaim) his… DOCX 12 pages Free download Telegram