ergashtiruvchi bog’lovchi va yuklamalar

DOCX 22 pages 49.6 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.6 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ ergashtıruvchı bog’lovchı va yuklamalar mundarija: i. kirish: ergashtiruvchi bog‟lovchi va yuklamalar haqida ma‟lumot. ii. asosiy qism: 1. yuklama vazifasida keluvchi ergashtiruvchi bog‟lovchilar. 2. yuklama vazifasida keluvchi bog‟lovchilar. iii. xulosa. kirish davr va fanlarning taraqqiyoti tadqiqotchilar zimmasiga har doim yangi mas‟ulyatni yuklaydi. bugungi kunda mamlakatimzda erishilgan milliy istiqlol va jamiyatda yuz bergan ma‟naviy – mafkuraviy o‟zgarishlar fanlar, xususan, o‟zbek tilshunosligi kabi fanlar oldiga muayyan talablarni qo‟ydi. ma‟lumki, tilda, chunonchi, uning grammatik qurilishida ham, millat ruhiyati aks etadi. prezidentimiz “ona tili – millatning ruhidir” iborasini bejiz ta‟kidlamagan edilar. shunday ekan, bugungi kurs ishimiz orqali ham o‟zimizning ona tilimiz, uning grammatik qurilishi, ya‟ni yordamchi so‟zlar haqida fikr – mulohazalarimiz bilan yondashishni niyat qildik.yordamchi so‟zlarning o‟rganinlish tarixi shuni ko‟rsatadiki, …

2 / 22

ruvchi bog‟lovchi va yuklama haqida, ularni kimlar o‟rganib, qanday fikrlar bildirganliklarini qisqacha izohlab o‟tsak. ergashtiruvchi bog’lovchilar, asosan, qo‟shma gaplar tarkibidagi ergash gaplarni bosh gapga bog‟lash uchun ishlatiladi. hozirgi zamon o‟zbek adabiy tilida ko‟p ishlatiladigan ergashtiruvchi bog‟lovchilar chunki, shuning uchun, agar, basharti, garchi, go’yo, go’yoki, ya’ni, -ki, (-kim) lardir. bu bog‟lovchilar “o‟zbek tili grammatikasi” da qo‟shma gap tarkibidagi gaplar orasidagi turli munosabatlarni bildirishiga ko‟ra quydagi guruhlarga ajratiladi: 1. aniqlov bog’lovchilari. ya’ni, -ki (-kim) aniqlov bog‟lovchilari ergash gaplarni bosh gapga bog‟lash uchun ishlatilib, bosh gapda ifodalangan fikrni aniqlab, izohlab ko‟rsatadi: hamida bonu to‘pni darvozaga shunday chapdastlik bilan urib kiritdiki, buni ko‘rgan xonzoda begim: — balli, sherqiz! — deb qarsak chaldi. ( primqul qodirov). -ki aniqlov bog‟lovchisi ko‟chirma gapni o‟zlashtirma gapga aylantirib berish uchun ham ishlatiladi: o’qituvchilar yig’ilishida maktab direktori aytdiki, - o’quvchilar zamonaviy pedogogik texnologiyalar bilan o’qitilishi kerak, - deb. 2. sabab bog’lovchilari. sabab bog‟lovchilari chunki, shuning uchun ergash gaplarni bosh gapga …

3 / 22

odisalarni, ayrim otlarni bir – biriga solishtirish, o‟xshatish uchun ham ishlatiladi:u otabekka yan kulib qarab turar edi – da, go’yoki shu kulish bilan o’z sehrining kuchi bilan faxrlanar edi (a. qodiriy). ergashtiruvchi bog‟lovchilarning ma‟no turlari tilshunoslar r.r. sayfullayeva va b. mengliyev da ham xuddi mana shu tarzda beriladi. yuklama. ayrim so‟z yoki gapga qo‟shimcha ma‟no jilosi (ottenkasi) berish uchun xizmat qiladigan yordamchi so‟zlar yuklamalardir. r.r. sayfullayeva bu haqida quydagicha fikrlarni bildiradi: “yuklamaning o‟ziga xos xususiyati shundaki, ular so‟z yoki gapga so‟roq, ta‟kid, kuchaytiruv, ayirish – chegaralash, o‟xshatish kabi qo‟shimcha ma‟no beradi va funksional “bog‟lash” belgisiga nisbatan beqaror, o‟zgaruvchan sanaladi, ya‟ni “bog‟lash” belgisi unda bo‟lishi ham, bo‟lmasligi ham mumkin”.shu bilan birgalikda yuklama yuqoridagi belgisigako‟ra ko‟makchi va bog‟lovchidan farq qilishini aytadi. “o‟zbek tili grammatikasi” da gapga yoki ayrim so‟zlarga beradigan qo‟shimcha ma‟nolariga ko‟ra yuklamalarni quydagicha guruhlash mumkin: 1) so‟roq va taajjub yuklamalari; 2) kuchaytiruv va ta‟kid yuklamalari; 3) ayiruv va chegaralov yuklamalar; …

4 / 22

ningo‘xshashi bo‘lmas, deb o‘ylayman. 2. — qiziq gaplar so‘zlaysiz, — dedi otabek, taajjubi ortqan edi. — menga qandog‘yomonlik sog‘indingiz-ki, sizga ishonchim bitsin? 3. — ko‘b yashang, boy aka. qulingiz ham bu to‘g‘rida ko‘b o‘yladim. xafa bo‘lsa nimachorakim, biz shu ishka majbur bo‘lg‘an bo‘lsaq. 4. — otabek kabi bir yigitning sog‘lig‘i har bir aqlli kishi uchun maqsad bo‘lsa ham, —dedi taajjub bilan qutidor,— lekin so‘zingizning shunisi qiziqdirkim, bir yigitning sog‘lig‘i ikkinchi bir kishining ixtiyorida bo‘lsin. 5. bu jihat bilan bu ishka rizolig‘im bilinsa ham biroq qarshilig‘im shundadirki,kuyav toshkandlik bo‘lg‘andan so‘ng qizingizni o‘zi bilan birga olib ketar va siz bilan meniyolg‘iz bolamizdan ayirar... 6. — bobolar: «dunyoniki miri kam ikki» deganlar, — dedi, — to‘g‘risi ham shundog‘:o‘zingni yuz yoqg‘a ursang ham tiriklikning yana bir boshqa yamog‘i chiqib turadir... 7. yaxshikim, dunyoda oshna, og‘ayni degan kimsalar bor... agar shular bo‘lmasachi,kishi allaqachon dunyodan chiqib ketadir. 8. — qarorim shundan iboratdirkim, ertadan boshlab yurtka o‘ttuz …

5 / 22

tiladi. bu bog‟lovchilar gapdagi vazifasi jihatidan ma‟lum xususiyatlarga ega: ularning ayrimlari tamomila bog‟lovchiga aylangan bo‟lib, faqat bosh va ergash gaplarni bir – biriga bog‟laydi. bunday yordamchilarga –ki, chunki, negaki, sababki kabi so‟zlar kiradi va ular sof bog‟lovchilar sanaladi”. ayrim bog‟lovchilar o‟z tabiati bilan yuklamaga o‟xshab ketadi. bunday yordamchilarga agar, bordiyu, basharti, mabodo, go’yo, toki, garchi kabi so‟zlar kiradi va ular bog‟lovchi yuklamalar deyilishini a. g‟ulomov va m. asqarova ta‟kidlab o‟tadi. ko‟pincha bu so‟zlar bir – biriga sinonimday qo‟llansa ham, ularning ishlatilishida ma‟lum farqlar bor. to‟siqsiz ergash gapli qo‟shma gapda mazmunan zidlikni kuchaytirib ko‟rsatish uchun garchi (garchand) so‟zlari ishlatiladi: 1. garchi bu ikki egachi- singil bir qorindantalashib tushkan bo‘lsalar ham, sajiya — xarakterda tanib bo‘lmasliq darajada birbirlaridanfarqlik edilar. 2. garchi muddao kun kabi oshkora bo‘lgan bo‘lsa ham nima uchundir qutidor yanao‘zini tag‘ofilga solib so‘radi:— u kimning qizi emish? 3. hokimlargagarchi to‘g‘ri bo‘lg‘anda ham dag‘alroq so‘z aytish o‘limni tilash bilan teng edi. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ergashtiruvchi bog’lovchi va yuklamalar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ ergashtıruvchı bog’lovchı va yuklamalar mundarija: i. kirish: ergashtiruvchi bog‟lovchi va yuklamalar haqida ma‟lumot. ii. asosiy qism: 1. yuklama vazifasida keluvchi ergashtiruvchi bog‟lovchilar. 2. yuklama vazifasida keluvchi bog‟lovchilar. iii. xulosa. kirish davr va fanlarning taraqqiyoti tadqiqotchilar zimmasiga har doim yangi mas‟ulyatni yuklaydi. bugungi kunda mamlakatimzda...

This file contains 22 pages in DOCX format (49.6 KB). To download "ergashtiruvchi bog’lovchi va yuklamalar", click the Telegram button on the left.

Tags: ergashtiruvchi bog’lovchi va yu… DOCX 22 pages Free download Telegram