yuqumli kasalliklar. tabiiy va sun’iy immunitet

DOCX 16 pages 78.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.6 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

15-mavzu: yuqumli kasalliklar. tabiiy va suniy immunitet rejasi: 1.salomatlik haqida tushuncha. о‘tkir va surunkali kasalliklar. 2.tug‘ma va hayot davomida orttirilgan immunitet. 3.vaksinalar va ularning ahamiyati. 1.immunitet va uning turlari 2. immunoterapiya 3. immunitet nazariyalari sog‘lom organism - bu kishi organizmning shunday holatini, ya’ni uning barcha organlari va tizimlari tashqi muhitning o‘zgarishlariga yaxshi moslasha oladigan, o’zida xech qanday o‘zgarish sezmaydigan, normal aqliy va jismoniy ish bajaradigan, hech qanday kasallik belgilarini sezmaydigan organizmdir. sog‘lom organizmning xarakterli belgilari shundaki, u tashqi muhit sharoitlarining har qanday murakkab o‘zgarishlariga tez moslashishlari bilan birgalikda, ma’lum jismoniy mehnat qobilyatlarini yo’qotmaydilar. shunga qaramasdan barcha bolalarning va o‘smirlarning gavda tuzilishi, jismoniy va aqliy rivojlanishi chiniqishi bir xil bo’lavermaydi. bu esa bolalarning irsiy xususiyatlariga, sotsial va ijtimoiy sharoitlarga hamda boshqa ta’sir etuvchi sabablarga bog‘liqdir. yuqorida ko‘rsatilgan sabablar bolalarning yoshi, jinsidan qatiy nazar ularning aqliy va jismoniy rivojlanishi darajasiga ta’sir etadi. vilkenson va pikket ko‘rsatib berishlariga ijtimoiy kelib chiqish to’liq bo‘lgan …

2 / 16

gini ko‘rsatib o‘tdi. ijtimoiy kapitalni sog‘liqni saqlash tizimiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sirlarini tadqiqotlar hujjatlari qatorida, masalan, astma kasalligini bolalarda kelib chiqishi past bo‘lgan hududlarda ko‘proq uchratilgan va ijtimoiy kapitalni salbiy oqibatlari bolalar sog‘ligiga ta’sir ko‘rsatgan[footnoteref:1]. [1: the rignt start to a healthy life. contact : i.stegeman @eurohealthnet.eu, c.costongs @eurohealtnet.eu eurohealthnet, rue de la loi 67 , 1040 brussels, belgium, 169-200 betlar mazmun mohiyatidan foydalanildi] shuning uchun tarbiyachilar, o‘qituvchilar har-bir bolaning ana shu fiziologik va psixologik xususiyatlariga bilimlariga asoslangan holda, ta’lim va tarbiyaviy ishlarni olib borish maqsadga muvofiqdir. kasal organizm bu kishi organizmining shunday holatiki, u tashqi muhit sharoitining ozgina o‘zgarishlariga ham moslasha olmaydi. natijada, uning aqliy va jismoniy ish qobilyati pasayadi yoki butunlay yo’qoladi. be’mor tanasining ma’lum qismida og‘riq paydo bo‘lishi, yurak o’uynashi, nafas qisishi, ko’ngil ozishi, umumiy quvvatsizlik kabi kasallik belgilaridan shikoyat qiladi. kasallik qo‘zg‘atuvchi sabablar turlicha bo‘ladi - fizikaviy, kimyoviy, mehanik ta’surotlar, mikroblar, bakteriyalar, viruslar vositasida va boshqalar. kasalliklar kelib …

3 / 16

ar deb ataladi. uzum boshiga o‘xshash, to’p-to’p joylashadigan koklar stafilakoklar deb ataladi. bular terining yiring kasalliklariga, jarohatlarni moddalab ketishiga sabab bo‘ladi. zamburug‘lar – teri, soch va shilliq pardalarida bo‘ladigan kasalliklarni keltirib chiqaradi va shakli, hamda xossalari jihatidan xilma-xil bo‘ladi. masalan: kirma temiratki, zamburug‘i teri va sochlarni shikastlantirsa, mogorasimon zamburug‘i chaqaloq bola tili, hamda tanlayining shilliq pardasini shikastlantiradi. sodda hayvonlar - bir hujayrali hayvonlardir. masalan: bir hujayrali plazmodiy bezgakka sabab bo‘lsa, ichak amyobasi - qon aralash ich ketishiga (dizenteriyaning bir turiga) sabab bo‘ladi. viruslar - shu qadar mayda bo‘ladiki, xatto elektron mikroskopda ham hamma vaqt ko‘rinavermaydi. ular juda zich filtirlardan ham o‘tib ketadi, shuning uchun ham "tutqich bermaydi" va fil’trlanuvchi viruslar deb ataladi. qizamiq, gripp, paloimielit, qutirish, chin chechak va suv chechak qo‘zg‘aluvchilari fil’trlanuvchi viruslar jumlasiga kiradi va hokazo. ko‘pchilik kasalliklarda kasal odam yoki hayvon infeksiya manbai hisoblanadi. kasallik qo’zg‘atuvchisi organizmidan fiziologik yo’l bilan (nafasdan chiqariladigan havo, balg’am, siydik, ahlati bilan) …

4 / 16

ajratiladi: kontakt yo’li, havo tomchi, suv - ovqat va tirik jonivorlar orqali tarqalish yo’llari. kontakt yo‘li - bemorga yaqin bo‘lganda kasallikning yuqib qolishidir. bevosita va bilvosita kontakt tafovut qilinadi. bevosita kontaktda kasallik qo’zg‘atuvchisi kasal organizmdan sog‘lom organizmga to’g‘ridan-to’g‘ri o‘tadi (o‘pishish vaqtida, hayvon tishlaganda, so’lagi tushganda va hokazo) bilvosita kontaktda kasallik ro‘zg‘or buyumlari orqali: kitob-daftar, kiyim-bosh va oyoq kiyim almashtirish va boshqa yo’llar. masalan: difteriya, qutirish, sil va boshqa kasalliklar bevosita kontakt yo’li bilan yuqsa, dizenteriya, ich terlama, difteriya va boshqa kasalliklar bilvosita yo’l bilan o‘tadi. kasalliklar bolalarning jismoniy o‘sishiga katta ta’sir etadi. ayniqsa, surinkali uzoq, davom etadigan kasalliklar, ya’ni revmatizm, oshqozon-ichak, jigar va o‘t yo‘llari, buyrak kasalliklari organizm va to’qimalarda moddalar almashinuvi jarayonini buzadi, kamqonlik kasalligini yuzaga keltiradi, natijada jismoniy rivojlanishi susayadi, bolaning ish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. sog’liq - bu jismoniy, ruhiy va ijtimoiy mavjud bo’lishning to’liq hamda mukammal holati. u faqat kasallik yo’qligi yoki zaifligi emas. u har …

5 / 16

r) shu jumladan, insonlar ham o‘zini-o‘zi himoya qilish xossalariga ega. masalan: ko‘z yoshi suyuqligi, so’lak, qon va limfada lizotsim (tabiatan oqsil) moddasi bo‘lsa, odamning toza terisi kasallik qo‘zg‘atuvchi mikroblarga halokatli ta’sir ko‘rsatadigan lizotsimga o‘xshash modda ajralib turadi. nafas yo’llarining shilliq pardasi infeksiyaga javoban shilimshiq ajratib, bo’rtib chiqadi va qizaradi. unda fagotsitoz yo’li bilan oziqlanadigan leykatsitlar paydo bo‘ladi va boshqalar. traxeya, bronx va bronxiollalar qoplab turadigan hilpillovchi epiteliy esa o’z kiprikchalarini tebratib, tushib qolgan chang zarrachalarini va mikroblarni tashqariga chiqarib tashlaydi. so’lak, me’da, ichak shiralaridagi fermentlar ham mikrob va bakteriyalarni halok qiladi. immunitet - organizmning turli kasalliklardan o‘z-o‘zini himoyalanish uslubidir. organizmning himoyalanishi katta ro’l o’ynab, tabiiy va sun’iy immunitet farqlanadi. tabiiy immunitet tug‘ma, shuningdek, boshdan kechirilgan kasallik tufayli turmushda orttirilgan bo‘lishi mumkin. sun’iy immunitet faqat turmushda orttirilgan, shunda ham aktiv yoki passiv bo‘ladi. masalan: agar bolaga chechakka qarshi emlangan bo’lsa yoki poliomilitga qarshi vaksina berilgan bo‘lsa, bunday hollarning hammasida organizmga zaiflashtirilgan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqumli kasalliklar. tabiiy va sun’iy immunitet"

15-mavzu: yuqumli kasalliklar. tabiiy va suniy immunitet rejasi: 1.salomatlik haqida tushuncha. о‘tkir va surunkali kasalliklar. 2.tug‘ma va hayot davomida orttirilgan immunitet. 3.vaksinalar va ularning ahamiyati. 1.immunitet va uning turlari 2. immunoterapiya 3. immunitet nazariyalari sog‘lom organism - bu kishi organizmning shunday holatini, ya’ni uning barcha organlari va tizimlari tashqi muhitning o‘zgarishlariga yaxshi moslasha oladigan, o’zida xech qanday o‘zgarish sezmaydigan, normal aqliy va jismoniy ish bajaradigan, hech qanday kasallik belgilarini sezmaydigan organizmdir. sog‘lom organizmning xarakterli belgilari shundaki, u tashqi muhit sharoitlarining har qanday murakkab o‘zgarishlariga tez moslashishlari bilan birgalikda, ma’lum jismoniy mehnat qobilyatlarini yo’qotmaydilar. ...

This file contains 16 pages in DOCX format (78.6 KB). To download "yuqumli kasalliklar. tabiiy va sun’iy immunitet", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqumli kasalliklar. tabiiy va … DOCX 16 pages Free download Telegram