yuqumli kasalliklar

DOCX 22 pages 47.1 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.1 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

nazariy dars mashg’uloti.№3 mavzu: jamoada yuqumli kasalliklarning oldini olish va salomatlikni himoya qilishda hamshiraning o’rni. o’rganish maqsadi: 1.yuqumli kasalliklar haqida bilimga ega bo’lish. 2. yuqumli kasalliklar tasnifini va oldini olish choralarini bilish. 3. o’zbekiston respublikasida yuqumli kasalliklar paydo bo’lish tendenstiyasini va tibbiy statistikani bilish. nazariy mashg’ulotlar mazmuni: 12.1.1. yuqumli kasaliklar. 1) yuqumli kasalliklarni aniqlash. “infeksiya” termini organizmga patogen mikroorganizmlarni kirishi u erda ularning rivojlanishi va ko’payishi. dastlabki paytda infeksiyaning o’rnida kasalanish alomatlari bo’lmaydi, sub’ektiv va ob’ektiv belgilari, simptomlar kuzatilmaydi. biroq shu bilan birga infeksiyaning organizmda tarqalishi davom etadi. organizmda kasallanish kuchayib boradi, “yuqumli kasallik” deb nomlangagan sub’ektiv (klinik)simptomlar bilan ko’shilgan issitmalab qaltirash kuchayadi. (1) yuqumli kasalliklarning o’ziga xosligi. quyidagi o’ziga xosliklar mavjuddir: 1. infeksiya manbai bo’lgan holatlarda infeksiya tarqaladi . sog’lom kishi patogen mikroorganizmlari bor teri, fiziologik ajralmalar, narsalarga tekkanda infeksiyani yuqtirib oladi va uning tarqalishiga sababchi bo’ladi. 2. patogen mikroorgraniizmlarga bo’lgan kishi organizmining moyilligi : organizm mikroblarni o’ldiradigan himoyalovchi …

2 / 22

masa infekstiya shakllanmaydi. (1) infeksiya manbai: infeksiya manbai sifatida qo’zg’atuvchilar(virus, bakteriya, zambrug’,protozoa, gelmint va b. lar) va ular ishlab chiqaradigan toksinlar ko’rsatiladi. qo’zg’atuchilar kasal kishilarda (shu jumladan yashirin davr va sog'ayi sh davi), yashirin infekstiyasi bor shaxslarda bo’lishi mumkin.kishi organizmidan tashqari infeksiya manbai hayvonlarda (quturish), o’simliklarda (blastomikoz va b. lar), tuproqda (qoqshol va b. lar), noorganik va organik moddalarda (fekaliylarda askarida tuxumlari mavjud bo’lganda) bo’lishi mumkin. (2) infeksiyanig yuqtirish yo’llari - bu infeksiya manbaidan moyil organizmga infeksiya chiqarib yuruvchi qo’zg’atuvchining o’tish usullari. tasnifda kasalik yuqtirishning gorizontal va vertikal bo’lish metodi mavjud. 1. gorizonntal yuqtirish: qo’zg’atuvchini bir avlodga mansub bo’lgan individiumdan boshqa individiumga o’tishi. peroral, havo-tomchi, havo, kontaktda bo’lish, fomitlar (patogen mikroorganizmlar bilan aloqada bo’lgan predmetlar) va jonzodlar yuqtirishning asosiy yo’llari bo’lib hisoblanadi. a) peroral infeksiya: qo’zg’atuvchi oziq-ovqat va suv (suv infeksiyasi) orqali o’tadi. b) havo-tomchi infeksiya: infeksiya asosan respirator yo’li orqali tarqaladi. kasal kishidan yuqadi -yuqish manbai bo’lib yo’talish, aksarish, …

3 / 22

an priborlar bilan to’g’ridan-to’g’ri aloqa qilinadi. pashsha, kana va shu kabilar orqali yuqtiriladigan transmisiv infeksiyani ajratishadi. 2. vertikal infeksiyalanish. infeksiyaning plastenta orqali o’tishi vertikal infeksiyalanishning eng qisqa ta’rifi bo’lib hisoblanadi, bunda infeksiya onadan planstenta orqali bolaga o’tadi. tug’ish yo’llari va chaqaloq ona suti orqali infekstiyaning yuqtirib olishi kengroq ta’rifni talab qiladi. (3) organizmning moyilligi. moyilik tasnifi turiga tug'ma immunitet (nospestifik), xosil bo’lgani immunitet(spestifik) va patogen agentlarni yuqtirishga moyil bor jamoadagi kishilar miqdori bilan belgilanadigan guruhiy immunitet. infekstiyani yuqtirish moyilligiga shuningdek yosh, jins, irq, irsiyat, ovqatlanish, xayotiy odatlar ta’sir qiladi. 12.1.2. asosiy yuqumli kasalliklarni tasniflash va oldin olish choralari. yuqumli kasalliklarni o’rganish tarixida ko’p marta ularni tasniflash ishlari olib borildi. biroq hozirgacha ham yagona bir varianti aniq shakllanmagan. bugungi kunda infeksiyani turiga qarab farqlavchi bir necha tasniflar mavjud: 1. kasallik etiologiyasiga qarab bakterial, virusli, zambrug’li, parazitar va boshqa infeksiyalar; 1. qo’zgatuvchi manbai xususiyatiga qarab ekzogen va endogen infeksiyalar. 1. a.v. gramoshevskiy …

4 / 22

ichishadi, buning oqibatida esa yo’tal va aksarish yuzaga keladi. kasallik yo’talganda, aksirganda va xatto gapirganda havo orqali yuqadi . havoda tarqalgan mikrob- qo’zg’atuvchilar havo oqimlari bilan nafas olinganda nafas olish yo’llarining shilliq pardalariga o’tadi. kasallikni bunday yuqishi havo-tomchi infeksiyaning tarqalishidir. bundan tashqari chang infeksiyasi mavjud. bu infekstiya havoda mavjud bo’lgan qo’zg’atuvchilar orqali bilvosita yo’l bilan yuqib, aerogen infeksiyani yuzaga keltiradi. masalan gripp, adenovirusli infeksiya, tuberkulez va b. lar. 2) ichak infeksiyasi. ichak infeksiyasining qo’zg’atuvchisi ovqat va suv bilan birgalikda oshqozon-ichak yo’llar orqali organizmga kirib qoladi. ayni oshqozon-ichak yo’lida qo’zg’atuvchining birlamchi lokalizastiyalanishi bo’lib o’tadi va buning natijasida o’ziga xos bo’lgan o’zgarishlar yuzaga keladi. ichaq guruhiga taalluqli ba’zi bir yuqumli kasalliklar vaqtida qo’zg’atuvchilar qayt etilgan massalar bilan tashqariga chiqariladi. xolera va tif qasalliklari holatida bu jarayon najas massalari orqali kechadi. 3) qon infekstiyalari. bunday infeksiyalarda qo’zg’atuvchilar dastlab qonda va limfada lokalizastiyalashadi. chunki qon yurish tizimi ovqat hazm qilish va nafas olish tizimidan …

5 / 22

’zg’atuvchi shilliq pardaga o’tganda (yashur, sap) kasallik yuqishi mumkin. ba’zi bir holatlarda yuqumli kasalliklar haqida gap ketganda “o’ta havfli” va “karantin infeksiyalari” terminlari ishlatiladi. keng ma’noda “o’ta havfli infekstiyalar” tushunchasi ostida katta yuqimli kuchga ega bo’lgan, og’ir kechadigan va yuqori o’lim bilan bog’liq bo’lgan yuqumli kasalliklar nazarda tutiladi. shu bilan bizga ma’lumki, xatto mumtoz (klassik) kasalliklar (meningokok infekstiya) ham yuqorida keltirilgan mezonlar talabiga javob berib, havfli kasalliklar guruhga kirmaydi . 5) yuqumli kasalliklarni oldini olish va ularga qarshi kurash choralari. infeksiyaning mavjudligi uchta bir- biri bilan bog’liq bo’lgan omillar bilan bog’lanadi va bu omillarning 1 dan ortig'ini bartaraf etilishi infeksiyaga qarshi kurashning tamoyilaridan hisoblanadi. (1) infeksiyaning manbaini bartaraf etishga qaratilgan tadbirlar bunday tadbirlarga kasallarni aniqlash (infeksiyaning manbai) , ularni izolyastiya qilish va tegishli ravishda davolash. buning oqibatida kasallik qo’zg’atuvchilari butunlay bartaraf etiladi. kasallanganlarni butun kasallanish davomida izolyastiya qilish kerak. chunki bu davrdda ular epidemik havf tug’dirish manbai bo’lib hisoblanadi. infeksiyani …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqumli kasalliklar"

nazariy dars mashg’uloti.№3 mavzu: jamoada yuqumli kasalliklarning oldini olish va salomatlikni himoya qilishda hamshiraning o’rni. o’rganish maqsadi: 1.yuqumli kasalliklar haqida bilimga ega bo’lish. 2. yuqumli kasalliklar tasnifini va oldini olish choralarini bilish. 3. o’zbekiston respublikasida yuqumli kasalliklar paydo bo’lish tendenstiyasini va tibbiy statistikani bilish. nazariy mashg’ulotlar mazmuni: 12.1.1. yuqumli kasaliklar. 1) yuqumli kasalliklarni aniqlash. “infeksiya” termini organizmga patogen mikroorganizmlarni kirishi u erda ularning rivojlanishi va ko’payishi. dastlabki paytda infeksiyaning o’rnida kasalanish alomatlari bo’lmaydi, sub’ektiv va ob’ektiv belgilari, simptomlar kuzatilmaydi. biroq shu bilan birga infeksiyaning organizmda tarqalishi davom etadi. organizmda kas...

This file contains 22 pages in DOCX format (47.1 KB). To download "yuqumli kasalliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqumli kasalliklar DOCX 22 pages Free download Telegram