ochiq iqtisodiyotda valyuta kursi, iqtisodiy tebranishlar va makroiqtisodiy siyosat

DOCX 22 pages 78.9 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.9 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

12- bob. ochiq iqtisodiyotda valyuta kursi, iqtisodiy tebranishlar va makroiqtisodiy siyosat 12.1. valuta va jahon valuta tizimi tushunchasi xalqaro valuta munosabatlari pulning xalqaro to‘lov jarayoniga xizmat qilishi jarayonida vujudga keladi. u tashqi savdo bilan birga paydo bo‘ldi va rivojlanishning uzoq yo‘lini bosib o‘tdi. tarix davomida jahon puli va xalqaro hisob-kitob shakllari o‘zgardi. bir vaqtda valuta munosabatlari ahamiyati o‘sdi va ularning nisbatan mustaqil darajasi oshdi. tovarlar, xizmatlar, kapitallar va ishchi kuchi harakati mamlakatdan mamlakatga ko‘chadigan pul massasalari oqimi yordamida amalga oshadi. bu harakatni tartibga solish zarurligi xalqaro valuta tizimi va jahon valuta tizimlarining shakllanishiga olib keldi. valuta – keng ma’noda mamlakat pul birligini (masalan, so‘m, dollar, marka, funt-sterling va hokazo) anglatadi. qisqa ma’noda valuta atamasi chet davlatlarning pul belgisi ma’nosida qo‘llaniladi. har bir milliy bozor xususiy milliy valuta tizimiga ega. milliy valuta tizimi bazasida jahon bozori rivojlanishi natijasida tarkib topadigan va davlatlararo kelishuvlar bilan mustahkamlangan xalqaro valuta munosabatlarini tashkil qilish shakli …

2 / 22

timlarda foydalaniladigan to‘lov va kredit vositalarini (oltin, eng rivojlangan mamlakatlarning milliy valutalari, xalqaro pul birliklari); 2. valuta kurslarini o‘rnatish va saqlab turish mexanizmini; 3. valuta bozorining ishlash tartibini; 4. xalqaro hisob-kitoblarni amalga oshirish tartib va qoidalarini; 156 5. valuta yordamida tartibga solish va nazorat qilish tizimini; 6. valuta munosabatlarini tartibga solib turuvchi va jahon valuta tizimining barqaror faoliyatini ta’minlovchi xalqaro tashkilotlar tizimi (xalqaro valuta fondi, umumjahon banki, yevropa tiklanish va taraqqiyot banki). hozirgi zamonda xalqaro hisob-kitoblarda va kreditlashda asosan uch xil ko‘rinishdagi pul vositalari ishlatiladi: · oltin, hozirda o‘zining asosiy to‘lov va hisob-kitob vositasi xususiyatini yo‘qotgan bo‘lsada, ammo ko‘pchilik valuta zaxiralarining sezilarli qismini tashkil etadi va muhim tashqi savdo operatsiyalariga xizmat qilish va kreditlashni kafolatlash uchun ishlatiladi; · jahonda asosiy o‘rin tutuvchi rivojlangan mamlakatlarning miliiy valutalari (aqsh dollari, yevro, ingliz funt-sterlengi, yaponiya ienasi va boshqalar); · xalqaro pul birliklari. bunday pul birliklariga shu paytga qadar foydalanilgan ekyu, sdr misol bo‘la …

3 / 22

l qilib aqsh, yevropa hamjamiyatiga a’zo mamlakatlar, yaponiyalar valutalarini kiritish mumkin. qisman konvertirlanadigan valuta – bu, faqat ba’zi xorijiy valutalarga almashtiriladigan va xalqaro to‘lov oborotini qisman qamrab oladigan milliy valutadir. konvertirlanmaydigan valuta – bu, faqatgina ichki to‘lovlarga xizmat qiladigan va xorijiy valutaga ayirboshlanmaydigan milliy valutadir. konvertirlashni ichki va tashqi konvertirlashga ham ajratish mumkin. ichki konvertirlash rezidentlarining mamlakat ichkarisida xorijiy valutani sotib olishi, uni saqlab turishi va u bilan ayrim operatsiyalarni olib borishini imkoniyatini aks ettiradi. tashqi konvertirlashda xorijda to‘lovlarni amalga oshirishga va moliyaviy aktivlarni ushlab turishga ruxsat etiladi. valutalarni konvertirlash ko‘pgina mamlakatlar olib borayotgan iqtisodiy siyosatlarning muhim maqsadi hisoblanadi. o’zbekiston respublikasida valyuta siyosati uning asosiy tamoyillari, ya’ni milliy valyutamiz so‘mning almashuv kursi barqarorligini hamda ichki valyuta bozorida talab va taklifning mutanosibligini ta’minlash maqsadlaridan kelib chiqib amalga oshirilmoqda. 2017–2021- yillarda o‘zbekiston respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha harakatlar strategiyasida valyutani tartibga solishda zamonaviy bozor mexanizmlarini bosqichma-bosqich joriy etish bo‘yicha belgilangan vazifalardan …

4 / 22

. xususan, valyuta siyosatini liberallashtirish borasidagi dastlabki qadam sifatida respublika eksport salohiyatini oshirish va mahalliy eksport qiluvchi korxonalar faoliyatini rag‘batlantirish maqsadida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2017- yil 30- iyundagi «o‘zbekiston respublikasi hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida»gi 449- sonli qarori qabul qilinib, unga ko‘ra birjadan tashqari valyuta bozoridagi valyuta oldi-sotdi operatsiyalari tijorat banklari tomonidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar asosida bozor kursi bo‘yicha amalga oshirilishi tartibi joriy qilindi. shuningdek, o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2017- yil 28- iyuldagi «mahalliy eksport qiluvchi korxonalarni rag‘batlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi pq-3157-sonli qaroriga binoan 2017- yil 1- avgustdan boshlab xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar tomonidan tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) eksport qilishdan tushadigan valyuta tushumining 25 foizini majburiy sotish talabi bekor qilindi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2017- yil 2- sentabrdagi «valyuta siyosatini liberallashtirish bo‘yicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi pf-5177- sonli farmonining qabul qilinishi bilan esa mamlakatimizda valyutani tartibga solish tizimini tubdan isloh qilish bo‘yicha islohotlarning faol bosqichiga o‘tildi. mazkur farmonga muvofiq, 2017- yilning sentabr …

5 / 22

sportni qo‘llab-quvvatlashga qaratilayapti. eksportni rag‘batlantirish maqsadida so‘mning aqsh dollariga nisbatan kursini bosqichma-bosqich pasaytirish choralari ko‘rilayapti (2.2-jadval). 2018- yilda ichki valyuta bozorida xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar va aholi tomonidan xorijiy valyutani sotib olish va sotish operatsiyalari hajmi hamda valyuta bozori ishtirokchilari soni oshganligi kuzatildi. xususan, xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar tomonidan sotib olingan jami valyuta hajmi 2017- yilga nisbatan 1,5 barobarga yoki 6,7 mlrd. aqsh dollaridan 10,4 mlrd. aqsh dollarigacha oshgan bo‘lsa, ular tomonidan sotilgan valyuta miqdori 2 barobarga yoki 3,2 mlrd. aqsh dollaridan 6,5 mlrd. aqsh dollarigacha ko‘paygan. bunda, ichki valyuta bozorida xorijiy valyutani xarid qilgan xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar soni hisobot yili mobaynida 2 200 tadan 5 100 tagacha, yoki 2,3 barobarga ko‘paygan. bu esa o‘z navbatida, valyuta bozorining erkinlashtirilishi natijasida o‘z valyuta operatsiyalarini norasmiy valyuta bozorida amalga oshiruvchi ko‘plab tadbirkorlik sub’ektlarining bank sektoriga o‘tayotganligi bilan ham izohlanadi. 2018- yil mobaynida ichki valyuta bozorida xorijiy valyuta taklifi asosan xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning eksportdan olgan …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ochiq iqtisodiyotda valyuta kursi, iqtisodiy tebranishlar va makroiqtisodiy siyosat"

12- bob. ochiq iqtisodiyotda valyuta kursi, iqtisodiy tebranishlar va makroiqtisodiy siyosat 12.1. valuta va jahon valuta tizimi tushunchasi xalqaro valuta munosabatlari pulning xalqaro to‘lov jarayoniga xizmat qilishi jarayonida vujudga keladi. u tashqi savdo bilan birga paydo bo‘ldi va rivojlanishning uzoq yo‘lini bosib o‘tdi. tarix davomida jahon puli va xalqaro hisob-kitob shakllari o‘zgardi. bir vaqtda valuta munosabatlari ahamiyati o‘sdi va ularning nisbatan mustaqil darajasi oshdi. tovarlar, xizmatlar, kapitallar va ishchi kuchi harakati mamlakatdan mamlakatga ko‘chadigan pul massasalari oqimi yordamida amalga oshadi. bu harakatni tartibga solish zarurligi xalqaro valuta tizimi va jahon valuta tizimlarining shakllanishiga olib keldi. valuta – keng ma’noda mamlakat pul birligini (mas...

This file contains 22 pages in DOCX format (78.9 KB). To download "ochiq iqtisodiyotda valyuta kursi, iqtisodiy tebranishlar va makroiqtisodiy siyosat", click the Telegram button on the left.

Tags: ochiq iqtisodiyotda valyuta kur… DOCX 22 pages Free download Telegram