ko`hna dunyo haqiqatlari. (odil yokubov ijodi asosida)

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755871.doc αζαρ ko`hna dunyo haqiqatlari. ( odil yokubov ijodi asosida) hayot haqiqatini badiiy tafakkur qatlariga ko`chirishda o`ziga xos ijodiy iqtidorini namoyish eta bilgan taniqli adib odil yoqubov tarixiy shaxslar, ayniqsa, hukmdorlar adabiy tiplarini yaratishda tarixiy ma`lumotlar bilan badiiy to`qima uyg`unligidan samarali foydalangan. ma`lumki, badiiy asar syujetiga asos qilib olingan voqealarning barchasi ham ayni tarixiy haqiqatlardan iborat bo`lmaydi. adabiy tiplar badiiy qiyofasini chizishda yozuvchi o`zining tafakkur xazinasida mavjud bo`lgan poetik detallarni ishlatadi: o`zini o`ylantirgan, uzoq xayollarga toldirgan kechinmalarini o`z qahramonlari ruhiyatiga singdirib yuboradi. ana shu ijodiy jarayon bevosita badiiy to`qimaning estetik imkoniyatlari doirasida ro`y beradi. odil yoqubovning romanchilik sifatidagi o`ziga xosligi shundaki, u o`z tarixiy romanlarining qahramonlari talqiniga o`sha davr ruhini keng ko`lamli tarixiy haqiqatlar mohiyatini singdirib yubora oladi. badiiy asar qahramonlarining epik faoliyatida mujassamlashgan davr haqiqati yozuvchi yashayotgan zamon ruhiyati va ijtimoiy dardlari bilan uyg`unlashib ketadi. bunday fazilat faqat “ulug`bek xazinasi” romanidagina emas, balki “ko`hna dunyo” romanida ham muvjuddirkim, bu …

aksincha ularning asar badiiy mazmunini yuzaga chiqaruvchi yaxlitligini anglatadi. demak, yozuvchi tomonidan o`ylab topilgan nom (“ko`hna dunyo”) unda yaratilgan adabiy tiplarning barchasiga baravar bo`lgan umumiy atamadir. agar romanning bosh qahramonlarini aniqlash masalasi o`rtaga qo`yilsa, unda yechilishi mushkul bo`lgan talay chigalliklar yuzaga chiqadi. romanning annotatsiyasida shunday bitiklarni o`qiymiz: “odil yoqubovning “ko`hna dunyo” degan yangi romani ikki buyuk alloma – abu rayhon beruniy bilan abu ali ibn sino hayotiga bag`ishlangan...” mustabid shoh mahmud g`aznaviy davrida yashab, og`ir sharoitlarda ijod qilgan bu ikki ulug` siymoning hayotlari chuqur dramatik voqealarga to`la. romanni o`qir ekanmiz bir qarashda sarguzashtnoma bo`lib tuyuladigan, aslida esa zulm va adolatsizlikka asoslangan ko`hna dunyoning o`tkir ziddiyatlarini va fojiaviy hodisalarini kuzatamiz. nohaqlik va tubanlik iskanjasida qolgan ikki buyuk, bobomizning yuksak e`tiqodi, dardu alamlari, iztiroblari, mustahkam irodasi va chuqur ruhiy kechinmalarining guvohi bo`lamiz. bir qarashda annotatsiyadagi fikrlar to`g`riday bo`lib tuyuladi: go`yo roman mahmud g`aznaviy haqida emas, buyuk allomalar to`g`risida yaratilganday. chuqurroq o`ylab ko`radigan …

lar va sarguzashtlar bitta umumiy taassurot, ya`ni mahmud g`aznaviy taqdiriga kelib bog`lanishi yaxlit adabiy-tarixiy manzara – mahmud g`aznaviy davrini butun ziddiyatlari bilan ko`z oldimizda gavdalantiradi. mana, sizga romanni bir butun qilib ushlab turgan, badiiy to`qimaga keng yo`l ochib berib, har biri o`z davri haqiqatining badiiy in`ikosi hisoblangan adabiy tiplarni boshqarib turgan, romanning tug`ilishida yetakchi rol o`ynagan bosh ijodiy fikr. agar romandan mahmud g`aznaviy adabiy tipi chiqarib tashlansa, unda asarning yaxlitligi badiiy butunligi yo`qoladi, o`z-o`zicha yashagandek bo`lib ko`ringan barcha tiplar tirqirab sochilib ketadi. badiiy negiz yaxlitligi yo`q joyda esa, san`at asari bo`lmaydi. mahmud g`aznaviy obrazi va uning davri haqiqatlarisiz abu ali ibn sino hazratlarining mutafakkirona hayotining o`ziga xos xususiyatlarini ilg`ab olish imkoniyatlari ham o`z-o`zidan barham topadi. anglashiladiki, mazmun va shakl birligini ta`minlovchi adabiy tipning badiiy asar negizini tashkil etuvchilik mohiyatiga (garchi u podsho bo`lsa ham) hech bir shak keltirib bo`lmaydi. shu haqiqatni chuqur idrok etgan yozuvchi esa, mahmud g`aznaviy to`g`risida roman …

mdan meros qolgan. malikul sharobning o`zi ham yoshligida sulton mahmudning suyukli nadimi bo`lgan. agar o`rtada nargizabonu bo`lmaganda sultonning suyangan tog`i yoki eng yaqin lashkarboshisi bo`lgan bo`lur edi. bundan qirq yil ilgari nargizabonu tufayli oralariga tushgan ziddiyat ularning taqdirini ajratib yuborgan. qirq besh yildirki, ular o`rtasidagi nifoq mavjud. yoki bobo xurmo taqdirini olib ko`raylik. bir mahallar hozirgi bog`i firuz o`rnida bu muysafidning katta xurmozori bo`lgan. bundan yigirma yil muqaddam sulton mahmud bog`i firuz uchun joy tanlanganida mo`ysafidning xurmozori joylashgan yer unga manzur bo`lib, uni o`z mulki tasarrufiga qo`shib olganu, suyukli bog`idan ayrilgan keksa bog`bon savdoyi bo`lib qolgan. mana u qariyb yigirma yildirki, ko`cha-ko`yda yurib tilanchilik qiladi. yoki mayxonada sodir bo`ladigan voqealardan ayrimlariga bir nigoh tashlab o`taylik. mayxonaga mehmon bo`lib kelib qolgan ikki sayyoh (soxta ibn sino va uning nadimi) xurosondan abulqosim firdavsiy yurtidan ekan, gap aylanib “shohnoma” ga borib taqaladi va shu doston tufayli tug`ilgan bahs sabab, malikul sharob shoir bilan …

llari ko`ksiga tushgan, tiyrak ko`zlariyu, o`tkir so`zlariga hech kim dosh berolmaydigan, tili achchiq, qaysar odam edilar. u kishi goho-goho may istab kelganlarga kayfiyati chog` bo`lsa, “shohnoma”dan hikoyatlar o`qib berar, donolar bisotidan rivoyatlar aytib, hammani xushnud qilar, mabodo kayfiyatlari buzuq bo`lsa, qalang`i- qasang`i mayxo`rlar bilan o`tirishni istamay, tikka turganlaricha bir piyola may ichardilar-da, o`z yo`llariga ravona bo`lardilar. o`shanda, so`nggi marta kelganida, ustod xuddi besabab qamchi yegan asov tulporday betoqat edilar. soch-soqollari to`zg`igan yuzlari bo`g`riqqan, oppoq qoshlari tagidagi tiyrak ko`zlari allaqanday ichki bir alamdan yonar, o`zlariyam odatdagi kimxob to`n o`rniga oddiygina qora chakmon kiyib, boshlariga eski qalpoqni qo`ndirib olgan, qo`llarida aso, yelkalarida xurjun, tarki dunyo qilgan bir zohidga o`xshar edilar”. malikul sharob xotirasi vositasida abulqosim firdavsiy adabiy tipi yaratiladi. uning xulqi, mayxo`rlar orasidagi faoliyati, portreti shunday bir donishmandni ko`z o`ngimizga keltiradiki, unga romanda ozgina joy ajratilganiga qaramasdan, davrning jahonshumul haqiqatini o`z nutqi vositasida badiiy ifodalaydi: “ustod malikul sharob tutgan bir kosa mayni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko`hna dunyo haqiqatlari. (odil yokubov ijodi asosida)"

1662755871.doc αζαρ ko`hna dunyo haqiqatlari. ( odil yokubov ijodi asosida) hayot haqiqatini badiiy tafakkur qatlariga ko`chirishda o`ziga xos ijodiy iqtidorini namoyish eta bilgan taniqli adib odil yoqubov tarixiy shaxslar, ayniqsa, hukmdorlar adabiy tiplarini yaratishda tarixiy ma`lumotlar bilan badiiy to`qima uyg`unligidan samarali foydalangan. ma`lumki, badiiy asar syujetiga asos qilib olingan voqealarning barchasi ham ayni tarixiy haqiqatlardan iborat bo`lmaydi. adabiy tiplar badiiy qiyofasini chizishda yozuvchi o`zining tafakkur xazinasida mavjud bo`lgan poetik detallarni ishlatadi: o`zini o`ylantirgan, uzoq xayollarga toldirgan kechinmalarini o`z qahramonlari ruhiyatiga singdirib yuboradi. ana shu ijodiy jarayon bevosita badiiy to`qimaning estetik imkoniyatlari doirasida ro`y beradi...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "ko`hna dunyo haqiqatlari. (odil yokubov ijodi asosida)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko`hna dunyo haqiqatlari. (odil… DOC Бесплатная загрузка Telegram