etnalogiya fanining tarixi

DOCX 15 pages 33,0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 33,0 KB

Fayl turi DOCX

Pages 15

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

reja: kirish 1. etnalogiya fanining paydo boʻlishi tarixi 2. etnalogiya fanining maqsad va vazifalari 3. etnalogiya fanining rivojlanishiga hissa qoʻshgan olimlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish har bir fan dastlab fakt va raqamlarni to‘playdi, keyin ularning mohiyatini tushunib olib, nazariy xulosalar chiqaradi. etnografik bilimlarning o‘ziga xos xususiyati shundaki, ularning paydo bo‘lishi, zarur ma’lumotlar to‘planishi, faktlar anglab olinishi bir vaqtda sodir bo‘ladi. masalan, ayrim qo‘shni qabila, xalq va elatlarning maishiy turmushi, madaniyati, urf-odatlari, etnik xususiyatlarini o‘rganish, ularni aniq tushunish amaliy ehtiyojlarni qondirish taqozosi bilan vujudga kelgan. eng qadimgi sharq mamlakatlarida uzoq-yaqin qo‘shnilar bilan samarali savdo- sotiq munosabatlarni o‘rnatish, shuningdek, ularga qarshi muvaffaqiyatli urushlar olib borish uchun ham, birinchi navbatda etnologik bilimlarga ega bo‘lish zarur edi. sharq mustabidlari, ayniqsa, qadimgi bobil, ossuriya va eron hukmdorlari o‘zlarini ulug‘lash maqsadida toshga bittirgan zafarnomalarda bosib olingan va bo‘ysundirilgan turli elat va xalqlar tilga olinadi. qadimgi gresiya va rim mualliflarining asarlarida qo‘shni qabilalar va elatlarning etnik tuzilishi, …

2 / 15

‘ona aniqlab olish imkoniyati tug‘ildi. albatta, «odam to‘g‘risidagi fan»ning tez sur’atlar bilan rivojlanishi va etnologiya fanining mustaqil ilm sohasi bo‘lib qolishi negizida asrlar davomida to‘planib kelgan etnologik bilimlar, jahon xalqlari to‘g‘risidagi turli ma’lumotlar, har xil tushuncha va nazariyalar yotadi. bularning tarixini qisman bo‘lsa ham bilib olishning o‘zi muhim ahamiyat kasb etadi. 1. etnalogiya fanining paydo boʻlishi tarixi yozuv kashf etilgan dastlabki davrdan boshlab o‘qishni hamda uzoq xalq va elatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni qadimgi misr, mesopatamiya va eronda yaxshi bilganlar, qo‘shni elatlar to‘g‘risida faqat yozma manbalardagina emas, balki xalq og‘zaki ijodida ham to‘qilgan turli rivoyatlar, hikoyalar va afsonalardan bilib olganlar. mil. avv. xx asrlarda misrda yaratilgan «sinuxeta sarguzashtlari», keyinroq tosh va qabrlarga bitilgan zafarnomalar, tell-amarnada topilgan arxiv hujjatlari, qadimgi shumer va ossuriya obidalaridagi yozuvlar, eron-ahamoniy podsholari bittirgan jangovar solnomalar tevarak-atrofdagi mamlakatlar aholisi to‘g‘risida nodir ma’lumotlarni bizgacha yetkazganlar. yahudiy va nasroniylarning qadimiy muqaddas kitoblaridan tavrot (bibliya)da tilga olingan turli elat va qabilalarning nomlari …

3 / 15

ar xalqlar shajarasi bo‘lmay, balki qadimgi ko‘chmanchi xalqlarning o‘troq holatga o‘tish davridagi turmush tarzi va madaniy hayotining turli shakllarini ifodalovchi rivoyatlardan biri, deyish nuimkin. shunisi muhimki, nuh avlodlarining nomlari ko‘pincha qadimgi tavrotda insoniyat genealogiyasi birinchi marta tartiblangan. undagi ma’lumotlarga ko‘ra, insoniyatning yagona oiladan kelib chiqishi, qarindosh-genealogik munosabatlari bilan bevosita bog‘liq ekanligini tasdiqlovchi rivoyatlar monogenetik nazariyani yuzaga keltirgan. ammo insoniyat urug‘ining birligi to‘g‘risidagi mazkur g‘oya diniy tusda berilgan bo‘lib, olamni va barcha kishilarni o‘zaro bog‘liq muayyan sharoitda, muayyan hududda birga yaratgan yakka-yagona xudodir, degan afsonaga tayanadi. tavrotning 2-bobidagi keyingi afsonaviy rivoyat bir oiladan chiqqan xalqlarning har xil tilda so‘zlashishini izohlashga intiladi. afsonada dunyoda dastlab yagona til, yagona sheva bo‘lgan, deb hikoya qilinadi. sharqdan kelgan kishilar bobil yurtidagi sennaar tekisligida joylashganlar, ular loydan yasalgan g‘ishtni pishirib, shahar qurganlar, samoga yetadigan minora tiklay boshlaganlar. osmondan yerga tushib, shaharni tomosha qilgan xudo yagona tilda birlashgan xalq nimalar qilishga qodir ekanligini ko‘rib, bu kishilar samoga …

4 / 15

uzviy davomi bo‘lib, tarixda eng birinchi ommaviy etnografik konsepsiya hisoblanadi. qadimgi davrga kelib, etnografik bilimlar kengayib va ko‘payibgina qolmay, madaniyatning o‘sishi bilan umumiy va nazariy xulosalar ham yuzaga keladi. qadimgi gresiya dostonlari «iliada» va «odbsseya»da yaqin qo‘shni elatlar to‘g‘risida afsonaviy ma’lumotlar keltirilgan bo‘lsa, keyingi vii-v asrlar)dan so‘ng tevarak-atrofdagi xalqlar to‘g‘risidagi bilimlar doirasi juda kengayadi va boyiydi. xususan, ana shu davrga mansub gerodotning noyob etnologik ma’lumotlar bilan to‘la mashhur 9 jilddan iborat bo‘lgan tarix kitoblari tadqiqiy xarakterga ega. buyuk iskandarning sharqqa qilgan yurishlari natijasida vujudga kelgan katta imperiya g‘arbdan sharqqacha keng hududda yashagan xalqlarning turmush madaniyatini bilishdagi yangi bosqich bo‘ldi. bu davrda greklarning umumiy madaniy saviyasida ham shiddatli o‘zgarishlar sodir bo‘lib, fanning barcha sohalari gurkirab o‘sdi. ellinizm davrida grek madaniyati sharqda hindiston va markaziy osiyogacha, g‘arbda pireney yarim oroli va britaniya orollarigacha tarqalib, mahalliy xalqlarning madaniyati bilan aralashib ketganligi bois, ular to‘g‘risida yangi ma’lumotlar to‘plandi va ko‘plab asarlar yozilgan. ayrim xalqlarning …

5 / 15

qo‘shni xalqlarning urf-odatlari, elatlar ruhiyati, rasm-udumlari va davlat tuzumiga ta’siri to‘g‘risida ma’lumotlar, nazariy mulohazalar uchraydi. qadimgi elladaning ajoyib faylasufi materialist demokrit asarlarida jahon adabiyotida birinchi marta insoniyat urug‘ining yarim hayvoniy, vahshiy holatdan o‘z mehnati va idroki tufayli madaniy hayot tarziga o‘tish jarayoni tasvirlangan. tibbiyot fanining otasi, mashhur olim va shifokor gippokrat etnologik dalillarga tayanib xalqlarning urf-odatlari, milliy ruhiyati, xarakteri va tafovuti tabiiy-geografik sharoit bilan bog‘liqligi to‘g‘risidagi dastlabki ilmiy mulohazalarni ilgari surgan. jahon sivilizasiyasida beqiyos o‘rin tutgan qadimgi rim mutafakkirlarining asarlarida ham muhim etnologik ma’lumotlar, qimmatbaho mulohazalar, nazariy fikrlar mavjud. ayniqsa, korneliy tasit, lukresiy karlar qadimgi germanlar va keltlar, sarmatlar va skiflarning turmush tarzi, siyosiy va harbiy tuzumi, ijtimoiy va oilaviy hayoli, mashg‘uloti, uylari, kiyimlari, axloqi va tarbiyasi, taomi va o‘yinlari to‘g‘risida ajoyib ma’lumotlar yozib qoldirganlar. tasit chirib borayotgan rim davlatining axloqiy inqiroziga «yovvoyi odam» (germanlar)ning qo‘pol va qashshoq, ammo sog‘lom va pok turniush tarzini qarama-qarshi qo‘yadi. muarrix shoir lukresiy kar …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "etnalogiya fanining tarixi"

reja: kirish 1. etnalogiya fanining paydo boʻlishi tarixi 2. etnalogiya fanining maqsad va vazifalari 3. etnalogiya fanining rivojlanishiga hissa qoʻshgan olimlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish har bir fan dastlab fakt va raqamlarni to‘playdi, keyin ularning mohiyatini tushunib olib, nazariy xulosalar chiqaradi. etnografik bilimlarning o‘ziga xos xususiyati shundaki, ularning paydo bo‘lishi, zarur ma’lumotlar to‘planishi, faktlar anglab olinishi bir vaqtda sodir bo‘ladi. masalan, ayrim qo‘shni qabila, xalq va elatlarning maishiy turmushi, madaniyati, urf-odatlari, etnik xususiyatlarini o‘rganish, ularni aniq tushunish amaliy ehtiyojlarni qondirish taqozosi bilan vujudga kelgan. eng qadimgi sharq mamlakatlarida uzoq-yaqin qo‘shnilar bilan samarali savdo- sotiq munosabatlarni o‘rnat...

This file contains 15 pages in DOCX format (33,0 KB). To download "etnalogiya fanining tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: etnalogiya fanining tarixi DOCX 15 pages Free download Telegram