табиат ва жамият муносабатлари эволюцияси

DOC 92,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363692044_42425.doc табиат ва жамият муносабатлари эволюцияси www.arxiv.uz режа: 1. инсон, жамият ва табиат. 2. табиатни муҳофаза қилиш ва ундан оқилона фойдаланишнинг тарихи. 3. табиат ва жамият ўртасидаги муносабатлар эволюцияси. 4. табиатни муҳофаза қилиш ва ундан оқилона фойдаланишнинг мақсад ва вазифалари. 5. ўзбекистонда табиатдан фойдаланиш тарихи. таянч тушунчалар: табиат, жамият, инсон, табиат ва жамият ўртасидаги ўзаро муносабатлар, эволюция, экология асослари, табиатни муҳофаза қилиш. инсон – тирик организмлар туркумига кирувчи мураккаб ижтимоий ва меҳнат фаолиятини юргизувчи индивид. инсон тарихий жамоа жараёни субьекти бўлиб, у ер куррасидаги моддий ва маънавий маданий ривожланишнинг асосчисидир. инсон бошқа турдаги тирик мавжудотлар билан гинетик боғланган ҳолда, лекин улардан онгини юқорилиги, меҳнат қуролларини ишлаб чиқара олиши, нутқнинг ривожланганлиги, ижодий фаоллиги ҳамда ахлоқий, маънавий ва рухий ўз – ўзини англай олиши билан ажралиб туради. жамият – кенг маънода инсонларнинг тарихан қарор топган биргаликдаги фаолиятлари мажмуи ёки тор маънода ижтимоий муносабатларнинг конкрет типидир. табиат – кенг маънода бутун борлиқ олам …

дир», деган шиорни олға суради. кишилар жамиятини табиатга қарши қўядиган, кишилар билан табиат ўртасидаги алоқани истисно қиладиган идеалистик қарашларга қарши ўлароқ табиат билан инсон ўртасидаги чамбарчас боғлиқликни асослаш ва кўрсатиш муҳим аҳамиятга моликдир. тарихга икки томондан қараш мумкин, уни табиат тарихи ва инсонлар тарихига бўлиш мумкин. бироқ ҳар икки томон чамбарчас боғлиқдир. инсоният жамияти мавжуд экан, табиат тарихи ва инсонлар тарихи бир-бирини ўзаро қувватлаб турадилар. жамият ва табиат бирлигини таъкидлар эканмиз, биз унинг тимсолида уларнинг моддий жиҳатдан бирлигини тушунамиз, яъни улар моддийдирлар, бир хил кимёвий моддалардан иборатдирлар, назарияда диалектик деб аталувчи баъзи бир объектив (холис) қонунларга гарчи ўзига хос бўлса ҳам бўйсўнадилар. жамиятда ижтимоий қонунлар билан бирга физика, кимё ва биология қонунлари ҳам амал қилади. бунда инсон, жамият табиатнинг бир қисми сифатида тавсифланади. инсоннинг жисмоний ва маънавий ҳаёти табиат билан чамбарчас боғлангандир. бу табиат ўз-ўзи билан чамбарчас боғлиқ демакдир, зеро инсон табиатнинг бир қисмидир, унинг фарзанди, ривожининг гултожидир. мазкур ҳолат …

ладиган муносабатларсиз ишлаб чиқаришнинг ўзи ҳам, инсон ҳаёти моддий шароитлари ҳам бўлмайди, демакки жамият ҳам бўлмайди. жамият бу одамларнинг биргаликда ҳаракати, ўзаро таъсирининг маҳсулидир, бу одамларнинг ижтимоий муносабатларидаги инсоннинг ўзидир. жамият инсон ҳаёт фаолиятининг тарихий шакли сифатида ҳеч қачон одамдарнинг оддий бирлашмаси бўлган эмас ва бўлмайди ҳам. жамият одамлар, ишлаб чиқариш, иқтисодий, маданий ва ижтимоий ташкилотлар ўзаро таъсири мураккаб системасидан иборатдир. жамият бу муттасил ривожда бўлган аъзо (организм)дир, у айрим ижтимоий элементларнинг ўз бошимча ишларига йўл қўювчи ғайри-ихтиёрий бирикма эмас. табиат эса-бу моддий жисмлар, реалликлар мажмуидан иборат бўлиб, улар жамият негизини ташкил этади ва уни қуршаб туради. табиат ривожининг олий босқичи бўлиш жамият фақат табиий омил негизидагина яшайди, ривожлана олади ва унинг табиий омил билан доимий ўзаро таъсирида бўлиш шартидир. келиб чиқиши жиҳатдан табиат билан боғлиқ бўлган жамият ҳар ҳолда табиатнинг алоҳида қисми сифатида яшайди ва ривожланади. инсон ўзининг табиатга кўрсатаётган салбий таъсирининг оқибатларини сезгач ва билгач, табиатдан оқилона, режали, …

ик тизимида инсон марказий ўрин эгаллайди. инсон бир вақтнинг ўзида ҳам табиат, ҳам жамиятнинг ажралмас қисми бўлиб, биосоциал моҳиятга эга. модда ва энергия алмашинуви табиат мавжудлигининг асосидир. материа ҳаракатининг юқори шакли бўлган жамият табиатнинг алоҳида «инсонийлашган» қисми сифатида яшайди ва ривожланади. экологияга доир адабиётда жамият ва табиатнинг ўзаро таъсирини даврларга бўлиш хусусида турли фикрлар мавжуд. муаммоларнинг бир тоифаси бешта даврни, бошқалари тўртта, учинчилари учта даврни тилга оладилар. адабиётларда шунингдек жамият ва табиатнинг ўзаро таъсири тарихини тўрт даврга бўлиш кенг ўрин олган. яъни 1) ўзиники қилиб олиш; 2) аграр; 3) индустриал; 4) ноосфера даврлари. ф. энгельс «оила, хусусий мулк ва давлатнинг келиб чиқиши китобида инсон табиатни ўзлаштириши тамойилига қараб жамият тарихида уч даврни ажратиб кўрсатади. «ёввойилик деб ёзади энгельс – бу асосан табиатнинг тайёр маҳсулотларини ўзлаштириш давридир; инсон томонидан яратилган маҳсулотлар асосан ана шундай ўзлаштиришда ёрдамчи қурол бўлиб хизмат қилади. вахшийлик бу чорвачилик ва деҳқончилик билан шуғулланила бошлаган давр, инсон фаолияти …

чиқариш қуроллари анча такомиллашиб, ўқ-ёй мураккаброқ балиқ овлаш асбоблари яратилди. булар ўз навбатда ибтидоий жамоа кишиларининг яшаши учун зарур бўлган табиий ресурсларни ва муқаддас ҳисобланган жойларни ҳимоя қилиш юзасидан баъзи бир чораларни кўришга ундаган эди. ҳатто маълум ҳудудларда ҳайвонларни овлаш, фойдали ўсимлик уруғларини кўплаб териб олиш ман этила бошланди. фойдали ҳайвонларни кўплаб қириб ташлаган кишилар ибтидоий жамоа тузумида ўлим жазосига ҳукм қилинган. ноёб ва қимматли ўсимлик ҳамда ҳайвонлар мавжуд бўлган ерлар «муқаддас жой» деб эълон қилинган ва у ерларда ов қилиш, ўсимликларни меваси ва уруғини териш ман этилган. бу тадбир-чоралар эса табиатни муҳофаза қилиш тарихининг бошланиши бўлган. ибтидоий жамоа тузуми даврида ибтидоий одам ўзи учун керакли нарсани табиатдан олар экан, бунинг оқибати тўғрисида ўйлаб ўтирмас эди. чунки ибтидоий одамлар сони жиҳатидан жуда оз бўлиб, табиатга деярли қарам бўлган. б) қулдорлик жамияти – хусусий мулкчиликка асосланган жамият бўлиб, инсоннинг табиатга кўрсатган таъсири анча кучайган. қулдорлик тузумида деҳқончилик ва чорвачиликнинг вужудга келиши …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "табиат ва жамият муносабатлари эволюцияси"

1363692044_42425.doc табиат ва жамият муносабатлари эволюцияси www.arxiv.uz режа: 1. инсон, жамият ва табиат. 2. табиатни муҳофаза қилиш ва ундан оқилона фойдаланишнинг тарихи. 3. табиат ва жамият ўртасидаги муносабатлар эволюцияси. 4. табиатни муҳофаза қилиш ва ундан оқилона фойдаланишнинг мақсад ва вазифалари. 5. ўзбекистонда табиатдан фойдаланиш тарихи. таянч тушунчалар: табиат, жамият, инсон, табиат ва жамият ўртасидаги ўзаро муносабатлар, эволюция, экология асослари, табиатни муҳофаза қилиш. инсон – тирик организмлар туркумига кирувчи мураккаб ижтимоий ва меҳнат фаолиятини юргизувчи индивид. инсон тарихий жамоа жараёни субьекти бўлиб, у ер куррасидаги моддий ва маънавий маданий ривожланишнинг асосчисидир. инсон бошқа турдаги тирик мавжудотлар билан гинетик боғланган ҳолда, лекин улард...

Формат DOC, 92,0 КБ. Чтобы скачать "табиат ва жамият муносабатлари эволюцияси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: табиат ва жамият муносабатлари … DOC Бесплатная загрузка Telegram