“temur tuzuklari”da ma’naviyat masalalari (referat)

DOCX 10 pages 632.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 632.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti jizzax filiali sirtqi bo‘limi axborot tizimlari va texnologiyalari yo‘nalishi 502-22-guruh talabasi jo‘raboyev dilshodning ma’naviyatshunoslik fanidan tayyorlagan referati qabul qildi: s.z. xudoyberdiyev jizzax-2024 “temur tuzuklari”da ma’naviyat masalalari. reja: 1. amir temur va temuriylar davridagi madaniyat. 2. amir temur va temuriylar davridagi davlat boshqaruvida san’at 3. amir temur va temuriylar davridagi davlat boshqaruvida milliy va ma’naviy qadriyatlarning ro’li. mustaqillik yillarida yurtimizda tarixni yozma manbalar asosida tadqiq etishga e’tibor kuchaydi, ajdodlarimiz tomonidan uzoq o‘tmishda yaratilgan madaniy-ma’naviy merosni o‘rganish va targ‘ib qilish dolzarb masalalar qatoriga qo‘yildi. ilm-fan, madaniyat rivojiga ulkan hissa qo‘shgan ajdodlarimizning unutilgan nomlari qayta tiklandi. mohir sarkarda, davlat arbobi, ilm-fan, madaniyat homiysi bo‘lgan amir temur ana shunday tarixiy shaxslardan biridir. hazrat sohibqiron markazlashgan davlatga asos soldi, uni har tomonlama mustahkamlab, rivojlantirib, shon-shuhratini butun jahonga yoydi, buyuk saltanatning hukmdori sifatida millatlar va halqlarni birlashtirdi. uning hukmdorlik yillarida madaniyat, ilm-fan, …

2 / 10

da fikr yuritilganda, sohibqiron amir temur haqida alohida to‘xtalishimiz tabiiydir. chunki tengsiz azmu shijoat, mardlik va donishmandlik ramzi bo‘lgan bu mumtoz siymo buyuk saltanat barpo etib, davlatchilik borasida o‘zidan ham amaliy, ham nazariy meros qoldirdi, ilmu fan, madaniyat, bunyodkorlik, din va ma’naviyat rivojiga keng yo‘l ochdi.” sohibqiron amir temur hazratlari – millatimizning suyangan tog‘laridan biri, xalqimizning abadiy faxri va g‘ururidir. ul zot turonzaminni mo‘g‘ullar istilosi asoratidan ozod etdi, mamlakat va xalq daxlsizligini, tinchligini va osoyishtaligini, obodlik va farovonlikda rivojlanishini to‘liq va ishonchli kafolatlay oladigan markazlashgan qudratli davlatni vujudga keltirdi, uning amru irodasi ostida bu yerda hayot har taraflama gullab-yashnadi. turonzamin amir temur davrida buyuk ipak yo‘lining qaynoq, gavjum, fayzli-barakali go‘shalardan biriga aylandi. amir temur va temuriylar davrida yashagan muarrixlar sharafiddin ali yazdiy, nizomiddin shomiy, mirxond, ibn arabshoh, muiniddin nataniy va boshqa qator mualliflarning aksariyati o‘sha davrda yashaganliklari uchun bo‘lib o‘tgan voqyea va hodisalarni uning bevosita hamda bilvosita shohidlari sifatida jonli …

3 / 10

ha ma’lumotlar umumlashma fikrlar va mo‘’jaz tadqiqotlar alisher navoiyning butun ijodi bo‘ylab sochilgan. shuningdek, abu nasr farobiy, abu abdulloh xorazmiy, abu ali ibn sino, abdurahmon jomiy, darvesh ali changiy va boshqalarning musiqa sa’natiga oid risolalarda raqs ritmi va usullari haqida ma’lumotlar, ilmiy mushohadalar uchraydi. hozircha, birgina husayn voiz koshifiyning “futuvvatnomai sultoniy yohud javonmardlik tariqati” risolasida o‘yin va tomoshalarning ayrim toifalari xususida fikr yuritiladi. shuningdek, o‘tmishda an’anaviy teatr, qo‘g‘irchoqbozlik, raqs, xalq sirki, qo‘shiqchilikning barcha shakllari, turlari “tomosha” degan birgina istiloh bilan ifodalangan. asli arabcha bu so‘z “qarash, ko‘zdan kechirish” degan ma’nolarni anglatadi. ammo markaziy osiyo mintaqasida uning ma’no doirasi juda keng bo‘lib, ko‘pchilikka mo‘ljallangan hamda ko‘ruvchi va tinglovchini quvontiradigan yoki qayg‘urtiradigan, ba’zan hatto jumbushga soladigan ijrolar, maydon ma’rakalari, marosimlar bilan bog‘liq namoyishlar va o‘yinlar – barchasi “tomosha” deb yuritilgan. turkiychada “o‘yin” atamasi ham ishlatilgan. biroq uning qo‘llash doirasi haddan tashqari juda keng bo‘lib, ermak mashg‘ulotlar, badantarbiya va sportga aloqador sohalarni ham …

4 / 10

a amalda bo‘lgan tartib – qoidalar va nihoyat amir temurning xotinlari hamda ularning mamlakat ijtimoiy – siyosiy hayotida tutgan o‘rni haqida e’tiborga molik ma’lumotlar keltirilgan. shu asnoda, san’at va madaniyat jabhalari ham rivojlanib bordi. samarqand saltanatini o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan ispan elchisi rui gonsales de klavixoning yozishicha, amir temur “qaysi bir mamlakatni zabt etgan va bo‘ysuntirgan bo‘lsa, ularning hammasidan odamlar, samarqand va uning atrofidagi yerlarga joylashtirdi. shoh har xil hunarmadlarni yig‘ishga, ayniqsa, ko‘p harakat qildi”. ibn arabshoh, nizomiddin shomiy, sharafiddin ali yazdiy va boshqa olimlar ham shuni qayd etishadi. misr, shom, ro‘m, ozarboyjon, eron, xorazm, hindiston va ko‘plab boshqa yurtlardan minglab hunarmandlar ko‘chirib keltirilgan va hammasi ish bilan ta’minlangan. “shoh, – deb yozadi klavixo, – turli tomondan samarqandga keltirilgan har xil toifadagi erkak va ayollarning hammasi, aytishlaricha, bir yuz ellik mingdan oshiq bo‘lgan. bular orasida turk, arab va boshqa elatlar, arman xristianlari, yunon katoliklari, nasroniylar, yakobitlar va yuzi bilan o‘tga …

5 / 10

shlagan mahalliy va kelgindi me’morlar, ustalar o‘rtasida o‘zaro ta’sir va o‘ziga xos ijodiy amaliy birdamlik yuzaga kelgan. musiqa, raqs, tomosha san’atlarida bunday birdamlik va uyg‘unlik birmuncha kechroq paydo bo‘lgan, deb o‘ylaymiz. xv asr boshlaridayoq umumiy badiiy maktablar shakllangan. natijada nainki me’morchilik, naqqoshlik, o‘ymakorlik va boshqa qator hunarlarda, balki musavvirchilik, musiqa, raqs, tomosha san’atlarida ham keskin yuksalishlar yuz berdi. buni aksar olimlar uyg‘onish davri, temuriylar renessansi deb ataydilar. sharofiddin ali yazdiy “zafarnoma” muqaddimasida chingizxon bilan amir temur o‘rtasidadagi farqqa to‘xtalib shunday yozadi: “chingizxon qaysi shahar va viloyatnikim bosib olgan bo‘lsa, na ul joydan asar qoldi-yu, na ulusidan xabar…. hazrat sohibqironning baxtiyor zamonida fath etilgan joylarda esa, nizochilar va dushmanlarning ixtiyoridan butunlay chiqdi va …. ahvoli oldingidan ham ancha yaxshiroq va obodroq. xalqi esa tinch va hursand bo‘ldi…” xo‘sh, amir temur hayotida san’at, jumladan o‘yin va tomoshalar, yanada kengroq olganda, marosim va bayramlarning o‘rni qanday bo‘lgan? avvalo shu savolga javob beraylik. amir …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“temur tuzuklari”da ma’naviyat masalalari (referat)"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti jizzax filiali sirtqi bo‘limi axborot tizimlari va texnologiyalari yo‘nalishi 502-22-guruh talabasi jo‘raboyev dilshodning ma’naviyatshunoslik fanidan tayyorlagan referati qabul qildi: s.z. xudoyberdiyev jizzax-2024 “temur tuzuklari”da ma’naviyat masalalari. reja: 1. amir temur va temuriylar davridagi madaniyat. 2. amir temur va temuriylar davridagi davlat boshqaruvida san’at 3. amir temur va temuriylar davridagi davlat boshqaruvida milliy va ma’naviy qadriyatlarning ro’li. mustaqillik yillarida yurtimizda tarixni yozma manbalar asosida tadqiq etishga e’tibor kuchaydi, ajdodlarimiz tomonidan uzoq o‘tmishda yaratilgan madaniy-ma’naviy merosni o‘rganish va targ‘ib qil...

This file contains 10 pages in DOCX format (632.1 KB). To download "“temur tuzuklari”da ma’naviyat masalalari (referat)", click the Telegram button on the left.

Tags: “temur tuzuklari”da ma’naviyat … DOCX 10 pages Free download Telegram