qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati

DOCX 38 pages 752.5 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 752.5 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati m u n d a r i j a kirish..................................................................................................................3-bet i. bob.qushlarning umumiy tuzulishi va kelib chiqishi. § 1.1.qushlarning umumiy tuzulishi va hayot kechirishi............................4-bet § .1.2.qushlarning kelib chiqishi va asosiy turlari......................................13-bet ii.bob. qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati. § 1.2. qushlar hayotida mavsumiy moslashishlar........................................22-bet § 2.2. qushlarning mavsumiy migratsiya shakllari.....................................24-bet ilovalar ............................................................................................................36-bet xulosa...............................................................................................................38-bet foydalanilgan manba va adabiyotlar............................................................39-bet kirish qushlar — umurtqali hayvonlar sinfi. trias davrida yashagan sudralib yuruvchilarning psevdozuxlar turkumidan kelib chiqqanligi taxmin qilinadi. qushlarning qazilma qoldiqlari juda kam; dastlabki qazilma qoldiq — arxeopteriksnshk toshdagi izi va suyaklari yura davriga tegishli. ayrim morfologik belgilar (orqa oyoqlardagi muguz tangachalar, muguz tumshuq va boshqalar) hamda fiziologik xususiyatlari (tuxum qoʻyishi)ga koʻra qushlar sudralib yuruvchilarga oʻxshaydi, lekin tanasi pat bilan qoplanganligi tufayli ulardan farq qiladi. patlar qushlar tanasida issiqlikni saqlaydi; uchishda havo qarshiligini kamay-tirib, havoda koʻtarish yuzasini hosil qiladi (qanot, dum). uchish va har xil harakatlanish …

2 / 38

angan, uchish muskullari tana vaznining 25% ini tashkil etgan); yerda 2 oyoqda yurganida murakkab yaxlit tuzilgan dumgʻaza va orqa oyoqlari muskullari qayta muvo-zanat saqlash vazifasini bajaradi. qushlarning qovurgʻalari oʻzaro harakatchan qoʻshilgan 2 qismdan iborat boʻlib, nafas olishda koʻkrak qafasi hajmining oʻzgarishiga, yaʼni elastikligi kam oʻpka toʻqimasi orqali havoni havo xaltalariga va naysimon suyaklar boʻshligʻiga oʻtishiga yordam beradi. qushlarda nafas olish jarayoni oʻziga xos kechadi. qushlarning bronxlari havo xaltachalari bilan (9—10 tacha) tutashgan. nafas olish havo oʻpkadan xaltachalarga oʻtayotganida va ulardan yana oʻpka orqali qaytib chiqayotganida sodir boʻladi. havo xaltachalari termoregulyatsiyada ishtirok etadi; suvda suzuvchi qushlarda esa shoʻngʻishda tana tigʻizligini oʻzgar-tirishga imkon beradi. ovqat xiliga moslanish qiziloʻngachning ixtisosla-shuvi (ayrim qushlarda jigʻildonning rivojlanishi), muskulli oshqozonning paydo boʻlishi va ichakning uzayishiga olib kelgan. qushlarning toʻgʻri ichagi rivojlanmagan. ayirish orgʻanlari 2 ta yirik buyraklar tana vaznining 1 — 2% ini tashkil etadi; qovugʻi boʻlmaydi. ichagi, siydik chiqarish va jin-siy bezlari sistemasi yoʻli kloakaga ochiladi. …

3 / 38

rning yaqin va uzoqdagi narsalarni tezroq tanib olishida, tur individlari va turlar oʻrtasidagi munosabatlarda katta ahamiyatga ega. qushlarning tovushlarni taniy olish va tovush chiqarish xususiyatlari rivojlangan. bosh miya bazal yadrolarining rivojlanganligi, koʻrish boʻlaklari va miyachaning yirikligi qushlar nerv faoliyatining sudralib yuruvchilarga nis-batan yuqori boʻlishiga olib kelgan. qushlar muhit sharoitiga oʻz ehtiyojiga qarab faol moslanish (uya qurish, oziq gʻamlash va boshqalar) xususiyatlarga ega. § 1.qushlarning umumiy tuzulishi va hayot kechirishi. qushlar quruqlik umurtqalilari orasida eng xilma-xil hayvonlar. ular 2 kenja sinf: kaltakesak dumlilar (1 ta qirilib ketgan turkum kiradi) va yelpigʻich dumlilarga ajratiladi. yelpigʻich dumlilarga 34 turkum (jumladan 28 ta hozirgi turkum) va 9000 ga yaqin tur kiradi. qushlar arktikadan boshlab antarktika sohalarigacha boʻlgan barcha tabiiy mintaqalarda, koʻpchilik (80% ga yaqin) turlari tropik mintaqalarda tarqalgan. oʻzbekiston faunasida qushlarning 19 turkumga oid 440 dan koʻproq turi maʼlum. yashash joyiga binoan qushlarni bir necha yirik ekologik guruhlar, mas, oʻrmon qushlari, choʻl va dasht …

4 / 38

qlana oladigan boʻladi. qushlarning tabiat va inson hayotidagi ahamiyati xilma-xil boʻlib, oʻsimliklarni changlantirish, ular urugʻlarini tarqatish, zararkunanda hasharotlar va kemiruvchilarni qirish (ular sonini boshqarish)dan iborat. ayrim qushlar bogʻlar va donli ekinlarga ziyon yetkazadi, yuqumli kasalliklar tarqatadi. qushlar ovlanadi; bir qancha turlari xonakilashtirilgan. q.ning tabiatdagi estetik ahamiyati ayniqsa katta: ularning sayrashi bogʻ va xiyobonlarni jonlantiradi; insonda zavqlanish hissini uygʻotadi. qushlarning turlari soni tobora kamayib bormoqda. 17-asr boshlaridan buyon 100 ga yaqin qushlar turi qirilib ketgan, bir qancha turlari yoʻq boʻlib ketish arafasida turibdi. qushlarni muhofaza qilishga qadimdan harakat qilib kelinadi. qadimgi hindistonda miloddan 200 yil avval qushlar muhofazasi toʻgʻrisida qonun mavjud boʻlgan. hozirgi hamma mamlakatlarda qushlar muhofazasi boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqilmoqda. noyob va qirilib ketish xavfi ostidagi turlarni saqlab qolish maqsadida xalqaro mamlakatlar va regional qizil kitoblar yaratilgan. xalqaro konvensiya, bitim, memorandumlar tuzilgan. maxsus fondlar tashkil etilgan. 1885-yil birinchi boʻlib qushlarnini muhofaza qilish odyubonov jamiyati tuzilgan. 1872-yil yellouston milliy bogʻi (aqsh), …

5 / 38

chi hayvonlar turlarini muhofaza qilish toʻgʻrisida"gi, 2001-yilda "xalqaro ahamiyatga ega, ayniqsa, suvda suzuvchi qushlarning yashash joylari boʻlgan suv botqoqlik joylar toʻgʻrisida"gi konvensiyalarga qoʻshildi. "ingichka tumshuqli balchiqchi, sibir turnasi (oq turna), afrika — yevrosiyoning suvda suzuvchi koʻchmanchi qushlarini muhofaza qilish tad-birlari yuzasidagi hamfikrlik mele-orandumlari" kabi xalqaro bitimlar oʻzbekiston respublikasi tomonidan imzolangan. qushlar - yuqori darajada tashkil etilgan issiq qonliparvozga moslashgan hayvonlar. ularning ko'pligi va yer yuzida keng tarqalishi tufayli ular tabiat va insonning iqtisodiy faoliyatida nihoyatda muhim va xilma-xil rol o'ynaydi. 9 mingdan ortiq zamonaviy qush turlari ma'lum. qushlarning moslashishi bilan bog'liq holda ularni tashkil etishning umumiy xususiyatlari parvozga dangasalik: nafas olish tizimi - o'pka.uchayotgan qushning nafasi bor ikki baravarnoe:o'pkada gaz almashinuvi nafas olish va nafas olish paytida, atmosfera havosi chiqqanda amalga oshiriladi xavfsizlik yostiqchalario'pkaga kiradi. ikki marta nafas olish tufayli parranda parvoz paytida bo'g'ilmaydi. yurak to'rt kamerali,barcha organlar va to'qimalar toza arterial qon bilan ta'minlangan. hayotning intensiv jarayoni natijasida juda …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati"

qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati m u n d a r i j a kirish..................................................................................................................3-bet i. bob.qushlarning umumiy tuzulishi va kelib chiqishi. § 1.1.qushlarning umumiy tuzulishi va hayot kechirishi............................4-bet § .1.2.qushlarning kelib chiqishi va asosiy turlari......................................13-bet ii.bob. qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati. § 1.2. qushlar hayotida mavsumiy moslashishlar........................................22-bet § 2.2. qushlarning mavsumiy migratsiya shakllari.....................................24-bet ilovalar ...................................................................................................

This file contains 38 pages in DOCX format (752.5 KB). To download "qushlar hayotida mavsumiylik, uning sabablari va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: qushlar hayotida mavsumiylik, u… DOCX 38 pages Free download Telegram