viruslar va ularning ahamiyati

DOC 10 pages 74.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

v i r us l a r viruslar va ularning ahamiyati reja: 1. viruslarning ochilish tarixi. 2. viruslarning umumiy harakteristikasi. 3. viruslarning rivojlanishi. 4. viruslarning klassifikatsiyasi. 5. o’simliklarning virusli kasalliklari. odam, hayvon va o’simliklarda ma’lum bo’lgan ko’pchilik kasalliklarning qo’zg’atuvchilari oddiy mikroskopda ko’rinmaydi. shuning uchun l. paster bunday kasalliklarga bakteriyalardan bir necha yuz marta kichik bo’lgan ma’lum mikroorganizmlar sababchi bo’ladi deb taxmin qilgan edi. n. f. gamaleya (1886) bilan d. i. ivanovskiylarning (1892) ilmiy ishlari o’simlik va hayvonlardagi viruslarni o’rganishga asos solgan bo’lsa, sovet olimlari virusli kasalliklarni o’rganish sohasida katta va samarali ish qildilar. hozirgi paytda hayvon, odam va o’simliklarning yuqumli kasalliklarini qo’zg’atuvchi viruslarning 600 dan ortiq turi ma’lum. viruslarning umumiy harakteristikasi: viruslar asosan maxsus filtrdan o’tuvchi mikroblar klassiga kiradi va ular uchun qo’yidagi xususiyatlar hosdir: 1. juda ham kichik bo’lib, (7—20 mμ dan — 250—300 mμ gacha) oddiy mikroskopda ko’rinmaydi. 2. fil’trlanish, ya’ni bakteriyalarni to’tib qoladigan filtrlardan bemalol o’tadi. 3. …

2 / 10

kiy — gimza yoki gertsberg usullari bilan bo’yaladi va mikroskop ostida immersion sistema, bilan tekshirganda ular qora, tuqbiiafsha yoki kung’ir rangli koqklarga o’xshash ko’rinib, yakka-yakka yoki to’p-to’p holatda joylashgan bo’ladilar. turli viruslar batafsil o’rganilgandan so’ng, ularning murakkab to’zilganligi aniqlandi. juda ham kichik bo’lishiga qaramay, har qaysi virus zarrachasi tashqi tomondan ichki moddalarini saqlab turadigan parda bilan o’ralgandir. viruslar asosan nukleoproteidlardan tuzilgan bo’lib, tarkibida oqsillarning karbon suvlari va yoglari bo’ladi. nukleproteidlar tarkibida nuklein kislotalarinnng bo’lishi, viruslarda uzak moddasining borligidan dalolat beradi. keyingi paytlarda ayrim viruslarda ferment borligi aniqlangan. masalan, gripp virusida neyroamilidaza, chuchqalarnnng inflyuentsiya kasalligida mutsinaza va boshqalar bo’ladi. viruslarning rivojlanishi. viruslar sun’iy oziq muhitida rivojlanmaydi. ularni tovuq embrionida rivojlanuvchi to’qima kulturalarida va sezgi, ya’ni virusga moyil organizmda rivojlantirish mumkin. buning uchun 8—12 kunlik tovuq embrioni olinadi, virus uning xoriollantiois pardasiga allantiois va amnion bo’shliqlariga hamda tuxum sarigi xaltachasiga yuboriladi. virusning sezgir hujayraga ta’siri 5 davrga bo’linadi: 1. adsorbtsiya, bunda virus …

3 / 10

. bunday muhitlar asosan viruslarni rivojlantirib, ulardan vaktsina tayyorlashda qo’llaniladi. 2. rivojlanuvchi to’qimalar kulturasi. bulardan eng muhimi bir qavatli to’qima hosil qiluvchi kulturadir: hayvon embrioni yangi tug’ilgan buzoq, ko’zi, cho’chqa bolasining buyragi va 8—10 kunlik tovuq embrionining teri-muskul to’qimasi 1—2 mm dan qilib maydalanib, ularga tripsin, versen kabi ferment ta’sir etganda alohida hujayralarga ajraladi. ajralgan hujayralarni ma’lum miqdorda maxsus muhitga aralashtirib neytral reaktsiyali probirkalarga qo’yilsa, hujayralar shisha devoriga yopishib, asta-sekin rivojlana boshlaydi va natijada bir qavatli to’qima hosil bo’ladi. bu to’qima birinchi hosil bo’lgan bir qavatli to’qima kulturasi deyiladi. bundan tashqari, ushbu to’qimadan tayyorlangan subkultura (har qanday birinchi hosil bo’lgan bir qavatli to’qima kulturasidan 4—5, ayrim vaqtlarda 20 martagacha ko’chirilib, yangi bir qavatli to’qima hosil qiluvchi kultura), uzluksiz kuchiriluvchi bir qavatli to’qima kulturasi (bu ma’lum sharoitda va maxsus muhitda tanlangan hujayralardan hosil qilingan bir qavatli to’qimani uzluksiz ko’chirib ekib olinadi) va diploidli to’qima (buni tayyorlashda tarkibida bir juft xromosomalari bo’lgan …

4 / 10

nol va boshqa eritmalar viruslarni o’ldiradi. viruslarning klassifikatsiyasi viruslarni klassifikatsiya qilish masalasi hozirgacha to’liq o’rganilmagan. viruslarni klassifikatsiya qilish ular birinchi aniqlangan davridan boshlangan: dastlab qanday organizmning zararlanishiga ko’ra (odam, o’simliklar, hayvon, hasharot, faglar) keyinchalik qanday to’qimalarni zararlashiga ko’ra (dermatrop, pnevmotrop) viruslar borligi aniqlangan. sssrda viruslarni klassifikatsiya qilishda moshkovskiy, v.m. jdanov, r.s. korenblit, v.l. rijkov, s.n. gaydamovichlarning hissasi katta. viruslar o’ziga hos xususiyatlarga — tarkibida dnk yoki rnk borligi, mustqqil, moddalar almashinuvi bo’lmasligi, hujayra strukturasiga ega bo’lmasligi, o’ziga hos ko’payish yo’li borligiga qarab, ular mustqqil, organizmlar vira dunyosiga ajratilgan. 1966 yili moskvada bo’lib o’tgan xi halqaro mikrobiologlar qongressida viruslarning yangi klassifikatsiyasi qabul qilingan: tarkibida dnk va rnk bo’lgan viruslar va ularning anatomiyasi—simmetriyasining shakli kubsimon, spiralsimon va kampsomerlarning soni va diametri, tashqi qobigining borligiga asoslangan. hozirgacha 300 ga yaqin virus aniqlanib, ular 5 ta sinf, 8 tur, 21 oilaga birlashtirilgan. har bir oila avlodlardan tashkil topgan bo’lib, avlodlar turlarga bo’linadi va turlar …

5 / 10

larda, parrandalarda nafas yo’llarining qon’yuktivit kasalligini qo’zg’aydi. klassifikatsiyalanmagan viruslarga yuqumli gepatit virusi va boshqalar kiradi. viruslarga qarshi immunitet. bakteriyalarga qarshi hosil bo’ladigan immunitetga nisbatan viruslarga qarshi hosil bo’ladigan immunitet kam o’rganilgan. lekin ular bir xil yo’l bilan hosil bo’ladi, ya’ni organizmga yot bo’lgan tirik moddaning kirishi natijasida immunitet hosil bo’ladi. ammo fagotsitoz holati viruslarga ta’sir etmaydi, chunki ayrim viruslar leykotsitlarda ham rivojlanadi. virus kasalliklariga qarshi tugma va sun’iy immunitet bo’ladi: tugma immunitet organizmning areaktiv hujayralari bilan bog’liq, ya’ni virusga nisbatan sezgir hujayralar yo’q. sun’iy immuniget ikki xil bo’ladi: a) biopreparatlar (vaktsina va immunli zardoblar) yuborish natijasida hosil bo’lsa, u sun’iy orttirilgan; b) organizm biror virusli infektsiya bilan kasallanib sogayishi natijasida hosil bo’lsa, u tabiiy orttirilgan immunitet deyiladi. viruslarga sezgir organizmdagi immunitetning faktorlari: 1. virusning organizmga kirgan yerida mahalliy atsidoz, gipoqsiya bo’ladi, temperatura ko’tariladi, antitelalar hosil bo’ladi, ingibitor va interferonlar hosil bo’ladi. 2. viruslar sezgir hujayralarga yetib borguncha antitelalar va ingibitorlar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslar va ularning ahamiyati"

v i r us l a r viruslar va ularning ahamiyati reja: 1. viruslarning ochilish tarixi. 2. viruslarning umumiy harakteristikasi. 3. viruslarning rivojlanishi. 4. viruslarning klassifikatsiyasi. 5. o’simliklarning virusli kasalliklari. odam, hayvon va o’simliklarda ma’lum bo’lgan ko’pchilik kasalliklarning qo’zg’atuvchilari oddiy mikroskopda ko’rinmaydi. shuning uchun l. paster bunday kasalliklarga bakteriyalardan bir necha yuz marta kichik bo’lgan ma’lum mikroorganizmlar sababchi bo’ladi deb taxmin qilgan edi. n. f. gamaleya (1886) bilan d. i. ivanovskiylarning (1892) ilmiy ishlari o’simlik va hayvonlardagi viruslarni o’rganishga asos solgan bo’lsa, sovet olimlari virusli kasalliklarni o’rganish sohasida katta va samarali ish qildilar. hozirgi paytda hayvon, odam va o’simliklarning yuqumli k...

This file contains 10 pages in DOC format (74.0 KB). To download "viruslar va ularning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslar va ularning ahamiyati DOC 10 pages Free download Telegram