moddalarning tuzilishi. plazma

PPTX 21 pages 1.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: moddalarning tuzilishi. plazma mavzu: moddalarning tuzilishi. plazma reja: moddalarning agregat holatlari va ularning kimyoviy xususiyatlari moddalarning zarraviy tuzilishi gazlar nazariyasi va ularning kimyoviy xossalari plazma – moddaning to‘rtinchi holati plazmaning hosil bo‘lishi va olinishi plazmaning kimyoda qo‘llanilishi kirish moddalarning tuzilishini o‘rganish kimyo fanining asosiy yo‘nalishlaridan biridir. har qanday modda muayyan tuzilishga ega bo‘lib, u atomlar va molekulalarning o‘zaro tartiblangan holati, harakati va ular orasidagi kuchlar bilan belgilanadi. moddalar o‘ziga xos fizik va kimyoviy xossalarga ega bo‘lib, bu holatlar ko‘pincha ularning agregat holati bilan chambarchas bog‘liqdir. an’anaviy ravishda moddalar qattiq, suyuq va gaz holatlarida uchraydi. biroq ilm-fan taraqqiyoti natijasida moddaning yana bir holati — plazma aniqlangan va chuqur o‘rganilmoqda. plazma — bu yuqori harorat ta’sirida hosil bo‘ladigan, ionlangan gaz holati bo‘lib, unda zarrachalar o‘zaro kuchli ta’sirlashadi. plazmaning xossalari boshqa agregat holatlardan tubdan farq qiladi: u elektr tokini o‘tkaza oladi, yorug‘lik chiqaradi, magnit maydon bilan o‘zaro ta’sirga kirishadi va yuqori haroratda …

2 / 21

sh kuchi kuchliroq bo‘lib, ular o‘z hajmini saqlaydi, ammo shaklini idishga qarab o‘zgartiradi. gaz holati: zarrachalar juda katta masofada joylashgan, ular orasida tortishish kuchi deyarli yo‘q. molekulalar to‘qnashib, erkin harakatda bo‘ladi. gazlar idish shakliga va hajmiga to‘liq moslashadi. molekulalarning kinetik energiyasi eng yuqori darajada. har bir holatdagi zarrachalarning harakati va joylashuvi kinetik nazariya asosida zarrachalarning energiyasi: zarrachalar harakati harorat oshgani sari tezlashadi. har bir agregat holatda bu harakat miqdori o‘zgaradi. moddalarning fizik-kimyoviy o‘zgarishlari fizik o‘zgarish: moddaning tashqi ko‘rinishi yoki holati o‘zgaradi, lekin kimyoviy tarkibi o‘zgarmaydi. misollar: muzning erishi (qattiq → suyuq) suvning bug‘lanishi (suyuq → gaz) suvning muzlash jarayoni kimyoviy o‘zgarish: molekulalar o‘rtasidagi bog‘lar uziladi yoki yangi bog‘lar hosil bo‘ladi – yangi modda yuzaga keladi. misollar: 2. moddalarning zarraviy tuzilishi atom va molekulalarning shakllanishi atom – kimyoviy elementning eng kichik zarrasi bo‘lib, u yadro (proton va neytronlardan iborat) va uning atrofida harakatlanayotgan elektronlardan tashkil topgan. atom yadrosi musbat zaryadli: z=protonlar …

3 / 21

i tortishish kuchi orqali yuzaga keladi. masalan: mis, temir, alyuminiy kabi metallarning mustahkam tuzilmasi. kristall panjaralar va ular turlari kristall panjara – zarrachalarning muayyan geometrik tartibda takrorlanib joylashuvi. bu tartib qattiq holatdagi moddalarga xos. kristall panjara turlari: atomli panjara har bir atom kovalent bog‘ orqali bog‘langan. misol: olmos (c), grafit juda mustahkam, erish harorati yuqori. ionli panjara ijobiy va salbiy ionlar elektrostatik kuch bilan bog‘langan. misol: nacl, mgo qattiq, mo‘rt, suvda yaxshi eriydi. molekulyar panjara molekulalar orasida van-der-vaals kuchlar ishlaydi. misol: quruq muz (co₂), i₂ yumshoq, oson bug‘lanadi. metall panjara metall ionlari va erkin elektronlar. misol: cu, fe, zn elektr va issiqlikni yaxshi o‘tkazadi. 3. gazlar nazariyasi va ularning kimyoviy xossalari ideal gazlar ideal gaz – bu nazariy model bo‘lib, unda molekulalar orasidagi tortishish kuchi va molekulalarning o‘z hajmi hisobga olinmaydi. ideal gaz qonuni (boyl–mariott–sharl qonuni): pv=nrt bu yerda: p – bosim (pa) v – hajm (m³) n – modda …

4 / 21

inchi holati plazma – bu ionlashgan gaz holatidagi modda bo‘lib, erkin elektronlar, musbat ionlar, neytral zarrachalar va fotonlardan tashkil topgan. plazma moddaning to‘rtinchi agregat holati hisoblanadi. plazma shunchaki "qizigan gaz" emas, balki u kuchli elektr va magnit maydonlar bilan o‘zaro ta’sirlashadigan murakkab tizimdir. u quyosh va yulduzlar kabi astrofizik obyektlarda, shuningdek, laboratoriyalarda sun’iy tarzda olinadi. plazmaning kimyoviy tavsifi plazma holatida moddada quyidagi fizik-kimyoviy xususiyatlar mavjud: ionlar va erkin elektronlarning mavjudligi: atomlar yuqori energiya ta’sirida elektronlarini yo‘qotib ionga aylanadi. elektr o‘tkazuvchanlik: erkin zaryad tashuvchilar mavjudligi tufayli plazma elektr tokini juda yaxshi o‘tkazadi. zaryad neytralligi: har bir musbat ionga nisbatan bir necha erkin elektron bo‘lishi mumkin, ammo umumiy zaryad neytral bo‘lib qoladi. magnit maydon bilan o‘zaro ta’sir: plazma zarrachalari lorens kuchi ta’sirida magnit maydon bilan harakat qiladi. o‘zgaruvchan optik xossalar: plazma ultrabinafsha, infraqizil, rentgen nurlanishlarni hosil qiladi. misollar: quyosh nurlari – plazma nurlanishidan hosil bo‘ladi zaryadlangan neon chiroqlari lazer plazmalari plazmadagi ionlashish …

5 / 21

hadi. lorens kuchi: harakatlanuvchi zaryadli zarracha magnit maydon ichida egri chiziqli trayektoriya bo‘yicha harakatlanadi: plazma tebranishlariplazma to‘lqinlari xulosa moddalarning agregat holatlari – qattiq, suyuq, gaz va plazma – bir-biridan zarrachalarning tuzilishi, harakati va o‘zaro ta’sir kuchlari bilan farqlanadi. har bir holat moddaning fizik va kimyoviy xossalariga ta’sir qiladi: qattiq holatda zarrachalar zich joylashgan va faqat tebranma harakat qiladi; ular kristall panjarada tartibli joylashadi. suyuq holatda zarrachalar bir-biriga nisbatan erkinroq harakatlanadi, lekin ularning orasidagi tortishish kuchlari hali ham mavjud. gaz holatda zarrachalar to‘liq erkin, ular orasidagi kuchlar deyarli yo‘q, bu esa ularga katta hajm egallash imkonini beradi. plazma holatida esa gazdan farqli o‘laroq, zarrachalar ionlashgan bo‘ladi, bu uni yuqori elektr o‘tkazuvchanlik, magnit maydonlarga javob reaksiyasi va yorug‘lik chiqarish xususiyati bilan ajratib turadi. kimyoviy jarayonlarda bu holatlarning har biri alohida rol o‘ynaydi – ayniqsa, gaz va plazma holatlarida reaksiya tezligi, zarracha energiyasi va reaksion mexanizmlar tubdan farq qiladi. shunday qilib, moddaning agregat …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddalarning tuzilishi. plazma"

mavzu: moddalarning tuzilishi. plazma mavzu: moddalarning tuzilishi. plazma reja: moddalarning agregat holatlari va ularning kimyoviy xususiyatlari moddalarning zarraviy tuzilishi gazlar nazariyasi va ularning kimyoviy xossalari plazma – moddaning to‘rtinchi holati plazmaning hosil bo‘lishi va olinishi plazmaning kimyoda qo‘llanilishi kirish moddalarning tuzilishini o‘rganish kimyo fanining asosiy yo‘nalishlaridan biridir. har qanday modda muayyan tuzilishga ega bo‘lib, u atomlar va molekulalarning o‘zaro tartiblangan holati, harakati va ular orasidagi kuchlar bilan belgilanadi. moddalar o‘ziga xos fizik va kimyoviy xossalarga ega bo‘lib, bu holatlar ko‘pincha ularning agregat holati bilan chambarchas bog‘liqdir. an’anaviy ravishda moddalar qattiq, suyuq va gaz holatlarida uchraydi. biroq ...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "moddalarning tuzilishi. plazma", click the Telegram button on the left.

Tags: moddalarning tuzilishi. plazma PPTX 21 pages Free download Telegram