mehnat qo’shiqlari

PPT 19 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPT

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

mavzu: mehnat qo’shiqlari mavzu: mehnat qo’shiqlari qo’shiq haqida ma’lumot. mehnat qo’shiqlari va ularning turlari. dehqonchilik bilan bog’liq qo’shiqlar. chorvachilik bilan bog’liq qo’shiqlar. o’zbek xalq qo’shiqlarining tarbiyaviy ahamiyati qo'shiq san'atning insoniyat tomonidan eng oldin o'ylab topilgan turi deb taxmin qilinadi. rivoyat qiladilarki, yer yuzidagi birinchi qo'shiq hobil otli o'g'li o'lganda, odamato tomonidan aytilgan marsiya bo'lgan ekan. negaki, odamzod tug'iliboq alla eshitadi, o'lganda yig'i bilan kuzatiladi. shu sababli ham qo'shiq xalq og'zaki ijodining eng qadimgi va keng tarqalgan janrlaridan biri sanaladi. xalqning iste'dodli vakillari juda uzoq asrlar oldin ham o'zlarining nozik va murakkab tuyg'ularini, qora so'zga sig'maydigan kechinmalarini qo'shiqqa aylantirganlar. o'zbeklar g'oyat ko'p miqdordagi xalq qo'shiqlariga ega millatdir. xalq qo'shiqlarini yaratish texnik taraqqiyot cho'qqiga ko'tarilgan bugungi kunda ham davom etayotganligi diqqatga molikdir. o'zbek xalq qo'shiqlari ko'pqirrali va sertarmoqdir. jumladan, xalqimiz tomonidan mehnat, marosim, mavsum, lirik yo'nalishlarda minglab qo'shiqlar yaratilgan. mehnat qo'shiqlarining o'zi chor-vachilik, dehqonchilik, ovchilik, kosibchilik singari yana bir qator turlarga bo'linib …

2 / 19

bo’lgan she’riy parchalar katta o’rin tutadi. ularda xalqning urf-odati, yashash tarzi, mashg’uloti, ishonch-e’tiqodlarining ifodasi ochiq ko’rinadi. "devon" da ko’plab lirik qo’shiqlar ham mavjud. ularda insonning qalb kechinmalari, nozik his-tuyqulari ifodasi, tabiat va ona-yurt manzalari tasviri yetakchilik qiladi. lirik qo’shiqlarning bir qismi bevosita kishilarni qurshagan olam haqida. lirik qo’shiqlarning bir qismi ishq-muhabbat mavzusidadir. ularda yorning go’zalligi, latofati madh etiladi. lirik qo’shiqlarda tasvir nihoyatda jonli va ta'sirchan ifoda etilgan. "devonu lug’otit turk" dagi mehnat qo’shiqlari aks ettiradigan mavzular ovchilik, chorvachilik, bog’dorchilik va dehqonchilik hayoti. mehnat jarayoni, ibtidoiy jamoa an'analari, qabila a'zolarining birgalikdagi mehnati. "avesto"ning asosiy qismlari 3, 4, 5 misralik xalq qo’shiqlari yo’lida bitilgan. ular quyidagilardan iborat: hotlar yoki gotlar:ibodat paytida ijro etiladigan matnlar. 72 bobdan iborat bo’lgan bu qismning asosini ibodat paytida ijro etiladigan qo’shiqlar tashkil qiladi. kitobning 17 bobi zardusht madhiyalari, payg’ambarlarning tangri bilan muloqoti bayonidan iborat. yashtlar: mazdoparastlarning yazdonni madh tavsif etadigan, maxsus oxanglar asosida ijro etiladigan qo’shiqlari. yetti …

3 / 19

ya va matnlarni maxsus ulamolar izohlab, tushuntirib borishgan. hozirgi kunda o’zbek xalq qo’shiqlari quyidagicha tasnif qilinmoqda: lirik qo’shiqlar marosim qo’shiqlari mavsum qo’shiqlari mehnat qo’shiqlari tarixiy qo’shiqlar hozirgi kunda ham xalq qo’shiqlari kuylanib kelinmoqda chorvahilik bilan bog’liq qo’shiqlar mehnat qo’shiqlari quyidagi turlarga bo’linadi: dehqonchilik bilan bog’liq qo’shiqlar hunarmandchilik bilan bog’liq qo’shiqlar mehnat qo’shiqlari dehqonchilik bilan bog’liq qo’shiqlar: qo’sh qo’shiqlari, o’rim qo’shiqlari, yanchiq qo’shiqlari, yorg’ichoq qo’shiqlari chorvachilik bilan bog’liq qo’shiqlar: sog’im qo’shiqlari: xosh-xosh, turay-turay, churiyalar hunarmandchilik bilan bog’liq qo’shiqlar: charq qo’shiqlari, bo’zchi qo’shiqlar, o’rmak qo’shiqlar, kashta qo’shiqlar lirik qo'shiqlar lirik qo'shiqlar xalq qo'shiqlari orasida juda qadimiyligi, sonining ko'pligi va badiiy saviyasining yuksakligi bilan ajralib turadi. bu xil qo'shiqlar 1072—1074- yillarda yaratilgan „devonu lug'otit turk" asarida ham ko'plab uchraydi. bobo tilimizdagi so'zlarni izohlagan buyuk olim mahmud koshg'ariy biror so'zning qanday ma'noda qo'llanilganligini ko'rsatish uchun xalq qo'shiqlaridan unumli foydalangan. kitobda ovchilik, chorvachilik mavzularidagi qo'shiqlar bilan birga ishq-muhabbat haqida bitil-ganlari ham uchraydi. chunonchi: uzik meni …

4 / 19

kan tuzoq. bo’ldi azobi uzoq, endi o'zing em qilgin.) qo'shiqning lirik qahramoni „sevib qoldim" degan jo'n ifoda o'rniga „oyog'im tuzoqqa ilindi" degan tashbeh ishlatadi. bu hol-ning to'satdan, kutilmaganda, bir ko'rishdan bo’lganligini esa, „ko'rmazib o'g'ri tuzaq" tarzida ifodalaydi. oshiq „oyog'i" emas, aslida, qalbi „tuzoq"dan, ya'ni muhabbatdan azoblangani, yara-dor bo'lganini va bunga faqat ma'shuqaning o'zigina em - davo qilishi mumkinligi juda ham ta'sirchan va go'zal yo'sinda ifodalanadi. boshqacha aytganda, qo'shiqda she'riy timsollar bilan ish ko'riladi. bu, albatta, „devonu lug'otit turk" kitobidagi qo'shiq-larning badiiyati yuksakligini ko'rsatadi. ayni shu hol bu qo'shiqlarning o'rgamchik emasligi, aksincha, katta estetik tajriba sama-rasi ekanligidan dalolatdir. o'zbeklar orasida juda keng yoyilgan, hozirga qadar ham turli shakllarga solib kuylanayotgan xalq qo'shiqlaridan biri „qarg’alar uchsa qaraylik" satri bilan boshlanadigan qo'shiqdir. unda suyganiga intilib, yetolmagan oshiq holati g'oyat dardchil tasvir etilgan. qarg'a - qish elchisi. turkiy xalqlar uchun qish ko'ngilsizlikni bildiradi. u ayriliq, xazon, yo'qotish singari ezgin tushunchalar-ni ifodalaydi. shu bois oshiq …

5 / 19

bog'lariga qirov qo'nganidan, ishonch yaproqlarini sovuq urganidan dalolat bo'ladi. qish kirib kelgach, yo'lchivinlar sarg'ayib, halokatga mahkum bo'lganlari singari vasldan umidini uzgan oshiqning ham hayotdan ilinji qolmagan. g'arib va chorasiz oshiq ma'shuqasi yo'lida shu qadar ko'p ko'z yosh to'kadiki, ulardan baliqlar suzib yurishi mumkin bo'lgan daryo hosil bo'ladi. oshiq yigitholini ana shu baliqlardan so'rash mumkin. ma'lumki, baliqlar ovoz chiqarmaydi, gapirmaydi. demak, sevgan yigitning ruhiy holati g'oyat ezgin va nochor. mehnat qo’shiqlari har yilgi umumxalq bayramlarida aytiladi xulosa o’zbek xalq qo’shiqlari juda katta tarbiyaviy va juda muhim tarixiy hamda adabiy ahamiyatga ega. avvalo, xalq qo’shiqlari xalqimizning uzoq davrli tarixining bir qismi sifatida yashab kelayotganini ta’kidlash joiz. i.a.karimov. tarixiy xotirasiz kelajak yo’q. sharq nashriyot-matbaa konserni bosh tahririyati, toshkent - 1998. mallaev n. o’zbek adabiyoti tarixi. t., 1976 y vohidov r., eshonqulov. o’zbek mumtoz adabiyoti tarixi.-toshkent, 2006. sulaymonov m. o’zbek xalq og’zaki ijodi. namangan, 2008. foydalanilgan adabiyotlar:

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mehnat qo’shiqlari"

mavzu: mehnat qo’shiqlari mavzu: mehnat qo’shiqlari qo’shiq haqida ma’lumot. mehnat qo’shiqlari va ularning turlari. dehqonchilik bilan bog’liq qo’shiqlar. chorvachilik bilan bog’liq qo’shiqlar. o’zbek xalq qo’shiqlarining tarbiyaviy ahamiyati qo'shiq san'atning insoniyat tomonidan eng oldin o'ylab topilgan turi deb taxmin qilinadi. rivoyat qiladilarki, yer yuzidagi birinchi qo'shiq hobil otli o'g'li o'lganda, odamato tomonidan aytilgan marsiya bo'lgan ekan. negaki, odamzod tug'iliboq alla eshitadi, o'lganda yig'i bilan kuzatiladi. shu sababli ham qo'shiq xalq og'zaki ijodining eng qadimgi va keng tarqalgan janrlaridan biri sanaladi. xalqning iste'dodli vakillari juda uzoq asrlar oldin ham o'zlarining nozik va murakkab tuyg'ularini, qora so'zga sig'maydigan kechinmalarini qo'shiqqa aylanti...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPT (1,1 МБ). Чтобы скачать "mehnat qo’shiqlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mehnat qo’shiqlari PPT 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram