o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar

PPTX 11 sahifa 718,0 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 718,0 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

powerpoint presentation o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar yusupova xonzoda va toshturdiyeva elnora 1. gap tuzilishi va tarkibiy qismlarning oʻzaro munosabati 2. soʻz turkumlari va ularning sintaksisdagi roli 3. oʻzbek tilidagi sintaksis shakl yaratuvchi toifalarga oid nazariy qarashlar reja: soʻz turkumlari va ularning sintaksisdagi roli o'zbek tilida 14 ta so'z turkumi mavjud bo'lib, ularning har biri gap tuzilishida o'ziga xos sintaksis vazifasini bajaradi, masalan, kesim fe'l yoki ismlar bilan ifodalanishi mumkin. otlar, sifatlar, sonlar kabi so'z turkumlari gapda to'ldiruvchi, aniqlovchi, hol vazifasini bajarishi bilan bir qatorda, kesim bo'lib ham kelishi mumkin. ergativlik fenomeni o'zbek tilida fe'lning sintaksisdagi rolini aniqlashda muhim ahamiyatga ega, chunki fe'l turli gap bo'laklarini boshqarishi mumkin. sintaktik munosabatlar: bogʻlanish va boshqaruv boshqaruv munosabatlarida boshqaruvchi soʻz oʻzining qaram soʻziga ma’lum bir kelishik shaklini yuklaydi, masalan, “kitobni oʻqidim” jumlasida “oʻqidim” fe’li “kitob” otini ayni kelishikda boshqaradi. uzbek tilida bogʻlanish munosabatlari 2 ta asosiy turga boʻlinadi: …

2 / 11

murakkab gaplar. gap boʻlaklari va ularning sintaktik funksiyalari fe’lning gapdagi oʻrni va boshqa boʻlaklarga bogʻlanish xususiyati, gap boʻlaklarining sintaktik funksiyalarini aniqlashda muhim rol oʻynaydi. gap boʻlaklari, jumla tuzilishida 2-3 ta asosiy tarkibiy qismning mavjudligini koʻrsatadi va ularning oʻzaro bogʻliqlik darajasini aniqlaydi. ba’zi gap boʻlaklari, masalan, toʻldiruvchi, aniqlovchi kabi, 1 yoki undan ortiq soʻz birikmasidan tashkil topishi mumkin va ularning sintaktik funksiyalari murakkablashadi. oʻzbek tilidagi qoʻshimchalar va ularning sintaksisdagi ahamiyati sifatlarning otlar bilan bogʻlanishida ishtirok etadigan 1-2 ta qoʻshimcha (masalan, -li, -siz) mavjud boʻlib, ular sintaksisda aniqlovchi vazifasini bajaradi va gapning semantik tuzilishiga ta’sir etadi. oʻzbek tilida fe'l kesimlarini hosil qilishda kamida 3 ta qoʻshimcha (masalan, -di, -yapti, -ar) ishlatiladi va ular zamon, mayl kategoriyalarini ifodalaydi, shuningdek gapning tuzilishiga ta’sir koʻrsatadi. ot kesimlarida esa, koʻpincha -dir, -dur, -ekan kabi 2-3 ta yordamchi fe’l qoʻshimchalari qoʻllanib, kesimning shaxs-son va zamon kategoriyalarini aniqlaydi. soʻz birikmalari va ularning sintaksisdagi xususiyatlari uzbek tilida soʻz birikmalarining …

3 / 11

ladi. dependency grammatika va x-bar nazariyasi kabi 2 ta yondashuv so'zlar orasidagi bog'lanishni ifodalashda farq qiladi, birinchisi ikkilik munosabatlarga, ikkinchisi esa ierarxik tuzilmaga asoslanadi. uzbek tili sintaksisini tahlil qilishda kamida 3 ta asosiy nazariya (generativ, funksiyonal, kognitv) qo'llanilishi va ularning natijalarini taqqoslash muhim ahamiyatga ega. oʻzbek tilidagi sintaksis shakl yaratuvchi toifalarga oid nazariy qarashlar ba'zi tadqiqotchilar oʻzbek tilida gap boʻlaklarining sintaksisdagi oʻrni va ularning shakl yaratuvchi funksiyasini 4 asosiy paradigmadan kelib chiqib tahlil qilishadi. oʻzbek tilida fe'lning 3 ta asosiy shakl yaratuvchi toifasi – zamon, mayl va kishi-son – shartli gaplarda 2 xil tarzda ifodalanadi, bu esa funksional grammatika nazariyasida muhokama qilinadi. generativ grammatika doirasida oʻzbekcha gap tuzilmalarini x-bar sxemasi orqali tahlil qilishda, 2 ta yordamchi fe’lning qo‘llanishi bilan murakkab gaplarning shakl yaratuvchi toifalariga alohida e’tibor beriladi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image2.png image3.png image4.png image5.png

4 / 11

o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar - Page 4

5 / 11

o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar" haqida

powerpoint presentation o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar yusupova xonzoda va toshturdiyeva elnora 1. gap tuzilishi va tarkibiy qismlarning oʻzaro munosabati 2. soʻz turkumlari va ularning sintaksisdagi roli 3. oʻzbek tilidagi sintaksis shakl yaratuvchi toifalarga oid nazariy qarashlar reja: soʻz turkumlari va ularning sintaksisdagi roli o'zbek tilida 14 ta so'z turkumi mavjud bo'lib, ularning har biri gap tuzilishida o'ziga xos sintaksis vazifasini bajaradi, masalan, kesim fe'l yoki ismlar bilan ifodalanishi mumkin. otlar, sifatlar, sonlar kabi so'z turkumlari gapda to'ldiruvchi, aniqlovchi, hol vazifasini bajarishi bilan bir qatorda, kesim bo'lib ham kelishi mumkin. ergativlik fenomeni o'zbek tilida fe'lning sintaksisdagi rolini aniqlas...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (718,0 KB). "o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbek tilida sintaktik shakl h… PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram

o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"o’zbek tilida sintaktik shakl hosil qiluvchi kategoriyalar haqidagi nazariy qarashlar" haqida

O'xshash fayllar