avlodlar dovoni hikmatlari (pirimqul qodirov)

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756464.doc αζαρ avlodlar dovoni hikmatlari (pirimqul qodirov) ma`lumki, tarixiy romanlarda badiiy to`qimaning ikki xil tipi mavjud bo`ladi: birinchisi – tarixiy shaxslar talqinidagi badiiy to`qima bo`lsa, ikkinchisi – sof badiiy to`qima mahsuli bo`lgan hayoliy obrazlarda davr haqiqatini ifodalashdan iboratdir. tarixga doir ilmiy tadqiqotlarda xayol qonuniyatlari aniq dalillar tahlili vositasida ochib berilgan holda, tarixiy romanlarda ana shunday qonuniyatlarni yaqqol ochib beruvchi adabiy tiplarning badiiy talqini ustivorlik qiladi. tarixiy voqelikning badiiy to`qima bilan qo`shilib ketishi yozuvchi tasvirlayotgan davr haqiqatini yanada aniqroq va yaqqolroq tasavvur qilishga imkon beradi. shuning uchun ham adabiy asardagi badiiy to`qimani boshqa hech bir vosita bilan almashtirib bo`lmaydi. badiiy to`qimaning boshlanishi ijodiy niyatning tug`ilishidayoq yarq etib ko`zga tashlanadi. p.qodirovning “avlodlar dovoni” romanida “muallifdan” deyilgan izoh bor. ana shu bitikda yozuvchini roman yaratishga ilhomlantirgan ijodiy niyatning tug`ilishiga asos bo`lgan sabablarga quyidagicha ishora bor: “zamonaviy ehtiyojlar bizni tarixdan saboq olishga undaydi. bugungi odamzodni bezovta qilayotgan katta muammolar o`tmish zamonlarda boshqacha shakllarda va …

ka bizning ajdodlarimiz orttirgan tarixiy tajribadan ozgina bo`lsa ham hissa qo`shish niyati mazkur romanning yozilishiga turtki berdi. uning asosiy voqealari bizga qo`shni va do`st mamlakat – hindistonda, xvi asrda bo`lib o`tadi. bu davrda hind xalqi hayotida yuz bergan madaniy ko`tarilish jarayoniga movarounnahr borgan iste`dodli tarixiy shaxslarning mehnati singganligi ko`pchilikka ma`lum. xalqlarimiz tarixining chatishgan va payvand bo`lgan nuqtalaridan turli ellarni bir -biriga ruhan yaqinlashtiradigan va turfa madaniyatlarni yuksaltiradigan ma`naviyat mevalari yetilib chiqdi. o`sha davrda dunyoning eng qudratli va taraqqiyparvar mamlakatlaridan biriga aylangan hindiston barcha xalqlarni milliy nizo, diniy adovat balolaridan xalos qilishning yangi yo`llarini izlagan, hamma ellar va e`tiqodlarni teng deb e`lon qilgan, jahonda birinchilardan bo`lib “sulhi kull”- har tomonlama tinchlik siyosatini boshlab bergan edi. hindistonda tug`ilib o`sgan va uni o`zining vatani deb bilgan akbar mana shu siyosatning tashabbuskori bo`lgan edi. albatta siyosat bilan hayot orasida katta farqlar va kuchli ziddiyatlar mavjud edi. akbar ham, uning otasi xumoyun ham unr bo`yi …

ib qoldirganliklarini yozuvchi obrazli tasavvur qila boshlaydi. ana shu obrazli g`oya xumoyun va akbar singari tarixiy shaxslar faoliyatlarini yozuvchi ruhiy olamiga muhrlab, ularning umuminsoniy ahamiyatga molik ulug` ishlari adovat tufayli kelib chiqadigan qirg`in-barot urushlarning oldini olish va tinchliksevarlik g`oyalarini keng yoyishdek ezgu faoliyatlari yozuvchi ijodiy niyatini to`lishtira boradi. yozuvchining ijodiy niyati shu qadar ulkanki, u birgina o`z ona xalqini emas, butun insoniyat istiqbolini o`ylaydi: “barcha ellarni bir-biriga ruhan yaqinlashtirish qanchalik muhim bo`lsa, turli avlodlar orasidagi nizoni yo`qotish va mehru oqibatni mustahkamlash ham shunchalik zarurdir. tabiat qonuniga binoan avlodlar almashinib turadi. yangi avlod avvalgisining o`rniga kelganida nizo chiqishi, alg`ov-dalg`ov bo`lishi tarixda ko`p uchraydigan hodisadir. yangi avlod o`z ota-bobolarining eng yuksak insoniy va ijodiy tajribasini egallaganda tarixning baland bir dovonidan oshganday tuyuladi. bunday ma`naviyat dovonlaridan oshish, ayniqsa, o`tmishda mutloq hokimiyat, xurofot va jaholat avj olgan zamonlarda benihoya mushkul kechgan, bu dovon yo`llarida og`a bilan ini yovlashgani, bola otaga qarshi isyon qilgani, barcha …

romanini ana shu urug`ni gurkiratib ko`kartirgan barakali va serhosil zaminni- tarixiy voqelikning manzaralarini mohirona chizishdan boshlaydi. kitobxonlar ko`z o`ngida 1528 yil voqealari jonlanadi. yozuvchi yaratgan manzarada yoshi oltmishlardan oshgan, sochlari oqarib, jussasi kichik bo`lib qolgan xonzoda begim xomush bir qiyofa bilan yolg`iz o`tirgani tasvirga kiritiladi: “bog` juda orasta, yo`lkalarga oltinrang qumlar solingan, marmar ariqlardan tiniq suvlar jildirab oqadi. chorchamanlarda mamlakatning eng noyob gullari muattar hid taratib ochilib turibdi. lekin bu hammasi xonzoda begimga juda omonat tuyuladi: qonli janglarda barpo etilgan ulkan davlat hanuzgacha hind yeriga teran ildiz otolgan emas. fotihlik qilichining yaralari tezda tuzalmas ekan, mamlakatning turli o`lkalarida xumoyun va uning inilariga qarshi ketma-ket isyonlar bo`lmoqda. shu xatarli vaziyatda og`a-inilar inoq bo`lish o`rniga bir-birlari bilan chaplashib, hokimiyat talashadilar. xonzoda begim ularni murosaga keltirolmay qiynaladi. hozir bog`da o`ltirgan paytda ham, butun o`yu xayoli og`a-inilarning uzoqdagi nizolaridan beri kelmaydi” (8-son, 9-bet). begimning parishon nazari tushib turgan ko`kalamzor maydonda esa bir to`p otliq …

adabiy tipi darajasiga ko`targan. biroq, bularning barchasi akbarshoh obrazining badiiy zamini ekanligini sezgir kitobxon tezda idrok etadi. xonzoda begimning ko`pni ko`rgan tajribali ko`zlari hamida bonuga umid bilan tikilishi ham bejiz emas. xonzoda begim uzoq umri davomida naryog`i shayboniyxondanu, shoh ismoildan tortib bu yog`i temuriy tojdorlargacha qanqa-qancha shahzodalarning oilaviy hayoti bilan yaqindan tanish bo`lgan, ne-ne malikalarning toju taxt taloshlarida shikast yeganliklariga guvoh bo`lgan. hamidaning husniga yarasha aqli ham yetukligi, pishiqligi xumoyunning ichki va tashqi ziddiyatlarga to`la mashaqqatli hayotiga balki shu qizning bardoshi yetar, balki ular orzu qilgan o`g`ilni shu qiz tug`ib berar degan umid xonzoda begimni unga tobora yaqinlashtiradi. shu tariqa qizlarning chavgon o`yini tasviri navro`z shodiyonalari tasvirlari bilan mohirona bog`lab yuboriladi. tasvirdan tasvirga o`tilgani sayin tarixiy shaxslarning soni ham, salmog`i ham osha boradi. yozuvchi hayot bag`riga, o`zi yaratayotgan tarixiy shaxslar dunyosiga shu qadar chuqur boradiki, natijada har bir manzara, har bir obrazning ruhiy olami tiniq ko`zguda aks etgan kabi o`sha …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "avlodlar dovoni hikmatlari (pirimqul qodirov)"

1662756464.doc αζαρ avlodlar dovoni hikmatlari (pirimqul qodirov) ma`lumki, tarixiy romanlarda badiiy to`qimaning ikki xil tipi mavjud bo`ladi: birinchisi – tarixiy shaxslar talqinidagi badiiy to`qima bo`lsa, ikkinchisi – sof badiiy to`qima mahsuli bo`lgan hayoliy obrazlarda davr haqiqatini ifodalashdan iboratdir. tarixga doir ilmiy tadqiqotlarda xayol qonuniyatlari aniq dalillar tahlili vositasida ochib berilgan holda, tarixiy romanlarda ana shunday qonuniyatlarni yaqqol ochib beruvchi adabiy tiplarning badiiy talqini ustivorlik qiladi. tarixiy voqelikning badiiy to`qima bilan qo`shilib ketishi yozuvchi tasvirlayotgan davr haqiqatini yanada aniqroq va yaqqolroq tasavvur qilishga imkon beradi. shuning uchun ham adabiy asardagi badiiy to`qimani boshqa hech bir vosita bilan almashtirib bo`lm...

DOC format, 2.0 MB. To download "avlodlar dovoni hikmatlari (pirimqul qodirov)", click the Telegram button on the left.

Tags: avlodlar dovoni hikmatlari (pir… DOC Free download Telegram