чангланиш, чангни униши ва чанг найининг ўсиши

DOC 650,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1682924212.doc чангланиш, чангни униши ва чанг найининг ўсиши режа: 1. чангланиш турлари 2. чанг донасини униши 3. чанг найининг ўсиши ўсимликлар оламининг жуда катта қисми учун янги организмни ҳосил бўлишида эркак ва урғочи гаметаларни уруғланиш жараёнида қўшилиши лозим. бу ҳодиса амфимиксис деб номланади. ўсимликларда уруғланиш содир бўлиши учун аввало чангланиш рўй бериши яъни, чанг доналарини уруғчининг тумшуқчасига тушиши, чанг доналари униши, чанг найини ҳосил қилиши, спермийларни муртак халтага етиб бориши лозим. мана шу жараённи қандай амалга ошишини биринчи марта aмичи (1824) томонидан ўрганилган. чангланиш турлари тадқиқотчи мутахассисларнинг олиб борган кузатув натижаларига кўра, ҳозирда чангланишнинг тўрт хил тарзда рўй бериши аниқлаган. жумладан: 1. автогамия – ўзидан чангланиш, бир гулнинг чанги шу гулдаги уруғчининг тумшуқчасига келиб тушишига айтилади. автогамия (autos - ўз-ўзидан, gamos – қўшилиш) деган маънони англатади. 2. аллогамия ёки ксеногамия – четдан чангланиш, уруғчи тумшуқчасига бошқа ўсимликнинг чанг донасини келиб тушишига айтилади. ксеногамия (xenos – четдан) деган маънони англатади 3. …

англанишнинг бир хилидан иккинчи хилига ўтиш ҳодисаси ҳам ўзига хос ҳисобланади. мана шу ҳолатдаги чангланиш эволюция жиҳатдан катта аҳамиятга эга бўлиб, четдан чангланиш ўсимликда гетерозиготаликнинг даражасини орттиради, ўзидан чангланиш эса ўсимликларнинг ҳатто янги тур даражасида ҳосил бўлишини ҳам чеклашга олиб келади. дастлабки ёпиқ уруғли ўсимликлар асосан четдан чангланишга мослашган деб ҳисобланади. шу билан бирга четдан чангланиш шароити бўлмаган ҳолларда ўзидан чангланиш рўй берган. бир қатор ўсимликларда четдан чангланишнинг ўзидан чангланиш билан алмашиши ташқи муҳит омиллари таъсирида, айниқса гуллаши охирлаб қолганда рўй беради. чанг доналарини бир ўсимликнинг гулидан иккинчи ўсимликнинг гулига ўтиши турли воситалар: шамол ёрдамида – анемофилия, сув оқими ёрдамида – гидрофилия, ҳашаротлар ёрдамида – энтомофилия, қушлар ёрдамида – орнитофилия, сут эмизувчилар ёрдамида – анималофилия, ҳатто чумолилар ёрдамида – мирмикофилия амалга ошади. чангланишларнинг қайси бир усули эволюцияда дастлабки эканлиги ҳақида бир гуруҳ тадқиқотчилар (н.и.кузнецов, 1936) шамол ёрдамида чангланишни бирламчи, бошқа гуруҳ тадқиқотчилар (а.л.тахтаджян, 1954, 1961, 1964, 1966, 1970, имс, 1964; …

чангчининг чангчидан олдин етилиши; б) протогения – уруғчининг чангчидан олдин етилиши. 2. гетеростилия – айрим ўсимликларнинг гулларида чангчи ипи ва уруғчи устунчасининг узунлиги турлича бўлиб, бунинг натижасида чангдон ва уруғчи тумшуқчаси турлича баландликда жойлашади. гетеростилиянинг икки типи маълум. а) диморф – агар гулнинг икки туркуми бўлса, улардан бирида уруғчи тумшуқчаси узун, иккинчисида қисқа бўлади (primula, linum, fagopyrum); б) триморф – агар гулнинг уч туркуми бўлса, улардан бирида уруғчи тумшуқчаси узун, яна бирида ўртача ва бошқа бирида қисқа бўлади (lythrum, oxalis). 3. orchidaceae, asclepiadaceae, labiatae, scrophulariaceae ва бошқа қийшиқ гулли оилалар вакилларининг гулларидаги чангчи ва уруғчининг тузилиши механик жиҳатдан гулларнинг ўз-ўзидан чангланишига йўл қўймайди. 4. ўз-ўзидан уруғлангандаги бепуштлик – айрим ўсимликлар жумладан, secale, brassica, tarazacum kok-saghyr ларда ўз-ўзидан чангланганда уруғ ҳосил бўлмайди, beta vulgaris да эса уруғланиш кузатилмайди, муртак ва эндосперм дегенерацияси юз беради. чанг донасини униши ташқи ва ички муҳитнинг қулай шароитлари юзага келиши билан чангдонда етилган чанг доналари, биз …

аротин моддаларини ҳам ажратади. суюқ моддаларни ажратмайдиган чанг донаси ўсмайди. чанг доналари ва уруғчи тумшуқчаси орасидаги муносабатларда қайси бири бирламчи эканлиги ҳақида ҳозиргача ишонарли маълумотлар кам. бир гуруҳ мутахассис – тадқиқотчиларнинг фикрича, уруғчи тумшуқчасидаги сўрғичлар хемотропик фаолликнинг манбаи деб ҳисоблашади. бошқа тадқиқотчилар эса чанг донасидан ажралган моддалар уруғчининг тумшуқчасидаги сўрғичларни қўзғайди, фаоллайди деган фикр билдирадилар. уруғчи тумшуқачасининг ҳужайралари ва чангчи орасидаги ўзаро муносабатларнинг таъсиридан кейин чанг донаси ўса бошлайди. бунда аввало, чанг донасининг ички – интина қаватидаги тирқишлардан бири кенгаяди, аста ўса бошлайди, унга чанг донасининг цитоплазмаси ўтади (расм). одатда ёпиқ уруғли ўсимликларнинг чанг донаси уруғчининг тумшуқчасида ўсиш вақтида битта чанг найи ҳосил бўлади. бироқ айрим систематик гуруҳларга мансуб ўсимликларда бу жараён натижасида бир неча чанг найи ёки тармоқланган битта чанг найи ҳосил бўлади. чанг униб най ҳосил қилиш вақтида тузилиши ва функционал фаолиятида ўзгаришлар рўй беради. бундай ўзгаришлар: гольжи аппаратини везикулалар ҳосил қилишини фаоллашуви, эндоплазматик тўрни тармоқланиши, рибосомаларни полисомаларга …

нг ҳужайра девори ўтказувчанлиги ортади, ядронинг тузилиши ва катталигида ўзгаришлар ҳосил бўлади. чангланиш уруғчи тугунчасининг тумшуқ қисмидаги физиологик фаол моддаларни камайишига ҳам сабаб бўлади. селекционер олимларнинг тажрибалари шуни кўрсатадики, чангланишда иштирок этаётган чанг доналарининг сони олинадиган натижаларга таъсир кўрсатади. уруғчи тумшуқчасини оз миқдордаги чанг доналари билан чангланиши ижобий натижага олиб келмайди. чангланиш муваффақиятли ўтиши учун шунча миқдордаги чанг доналари уруғчининг тумшуқчасига сочилиши керакки, у муртак халтанинг сонидан бир неча баробар кўп бўлиши лозим. чанг найининг тузилиши, цитокимёси. чанг найининг нозик тузилиши, уларни гисто ва биокимёвий хусусиятларини in vitro тажрибалари асосида ўрганилган. уруғчининг устунча қисмида ўсаётган чанг найи яхши тадқиқ этилган. xx асрнинг 40-60 йилларида биринчи марта чанг донасини ўсиши in vitro усулида ўрганилган. ўша даврлардан бери бу усул чанг найини ўрганишда етакчи бўлиб ҳисобланади. тадқиқотларда чанг найини ўсадиган учки қисмини узунлиги 3-7 мм келиши аниқланган. ўсадиган зона диктиосомаларнинг везикулаларига бой ва силлиқ мембранали эндоплазматик тўрга эга. везикулалар ўзаро қўшилиб ўсувчи …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "чангланиш, чангни униши ва чанг найининг ўсиши"

1682924212.doc чангланиш, чангни униши ва чанг найининг ўсиши режа: 1. чангланиш турлари 2. чанг донасини униши 3. чанг найининг ўсиши ўсимликлар оламининг жуда катта қисми учун янги организмни ҳосил бўлишида эркак ва урғочи гаметаларни уруғланиш жараёнида қўшилиши лозим. бу ҳодиса амфимиксис деб номланади. ўсимликларда уруғланиш содир бўлиши учун аввало чангланиш рўй бериши яъни, чанг доналарини уруғчининг тумшуқчасига тушиши, чанг доналари униши, чанг найини ҳосил қилиши, спермийларни муртак халтага етиб бориши лозим. мана шу жараённи қандай амалга ошишини биринчи марта aмичи (1824) томонидан ўрганилган. чангланиш турлари тадқиқотчи мутахассисларнинг олиб борган кузатув натижаларига кўра, ҳозирда чангланишнинг тўрт хил тарзда рўй бериши аниқлаган. жумладан: 1. автогамия – ўзидан чанглани...

Формат DOC, 650,0 КБ. Чтобы скачать "чангланиш, чангни униши ва чанг найининг ўсиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: чангланиш, чангни униши ва чанг… DOC Бесплатная загрузка Telegram