toshkent shahri ziyoratgohlaridagi me’moriy yozuvlar tadqiqoti

DOCX 39 стр. 73,7 КБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 73,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

toshkent shahri ziyoratgohlarida me’moriy yozuvlarning aks ettirilishi reja: kirish i – bob. toshkentning qadimiy maqbara va me’moriy majmualari va ulardagi yozuvlar 1.1. shayx zayniddin bobo, suzuk ota, kox ota me’moriy majmualaridagi yozuvlar 1.2. xastimom me’moriy majmuasi va undagi bitiklar ii – bob. toshkentning qadimiy masjid va madrasalaridagi bitiklar 2.1. xoja ahror valiy jome masjidi va madrasasi devorlaridagi yozuvlar 2.2. ko‘kaldosh va baroqxon madrasalarining bitiklari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi. o‘zbekiston bugungi kunda epigrafika yodgorliklari mikdori va noyobligi jihatidan markaziy osiyoda yetakchi mamlakat ekani anik, ularning aksar kismi oldin o‘rganilmagan. ijodiy guruh ko‘p yillar davomida ushbu noyob yodgorliklar yozuvlarini sinchiklab o‘rgandi va tadqiqotlarining ilk natijalarini «o‘zbekiston obidalaridagi bitiklar» nomli ko‘p jildlik nashrga jamladi. mazkur keng ko‘lamli tadkikot loyihasining ilmiy-madaniy ahamiyati va qiymatini jahonning yetakchi olimlari bergan ijobiy takpizlari va yuksak baholarida ham ko‘rish mumkin. xalqaro kitob ko‘rgazmalarida albomlarning namuna tarzida nashr qilingan nusxalariga katta qizikish bildirildi. mana yuz yildirki, ko‘plab …

2 / 39

inchi bosqichi yakunlarini o‘zida mujassam etgan bo‘lib, bu borada ishlar yana davom ettiriladi va keyingi jildlar butun o‘zbekiston obidalaridagi o‘rganilmagan kitoba bitiklarni qamrab oladi. shu boisdan ham ushbu nashr o‘zbekiston respublikasi davlat mustaqilligining 25 yilligiga bag‘ishlanadi. ushbu nashrga toshkent shahri me’moriy obidalaridagi yozma bitiklarning bir qancha noyob namunalari kiritildi. bitiklarning katta qismi ilk bora tadkik kilinib, nashr etilmoqda. bu kitob mutaxassislar va keng kitobxonlar ommasiga, turli davrlarda mamlakatimiz poytaxti toshkent shaxri tarixi bilan qiziquvchi kishilarga yetarlicha foydali manba bo‘lib qoladi. o‘zbekiston poytaxti, markaziy osiyoning eng yirik sanoat, fan va madaniyat markazi bo‘lmish toshkent 360 km2 ortiq maydonni egallagan. ajdodlarimiz chirchiq (turk, barak yoki parak, chir) daryosi havzasi vodiysida joylashgan, daryo irmoqlari va anhorlar orqali mo‘l-ko‘l sug‘oriladigan, chorvachilik yaylovlari, dehqonchilik va bog‘dorchilik uchun yaroqli serhosil tuprog‘i bo‘lgan mazkur go‘shaga behudaga o‘rnashmagan ekan. negaki, foydali qazilmalarga (oltin, kumush, temir, qo‘rg‘oshin, feruza va boshqa) boy bo‘lgan ohangaron tog‘lari va qadimiy iloq yonbag‘irlari yaqinligi …

3 / 39

shahridagi tarixiy obidalar sanaladi. mavzuning predmeti sifatida esa toshkent shahridagi ziyoratgohlarda me’moriy yodgorliklarning aks ettirilishini o‘rganish masalasi hisoblanadi. ishning tarkibiy tuzilishi. ushbu kurs ishi kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i – bob. toshkentning qadimiy maqbara va me’moriy majmualari 1.1. shayx zayniddin bobo, suzuk ota, kox ota me’moriy majmualari zayniddin bobo me’moriy majmuasi (xiii, xivxv xix asrlar) shayxontohur tumani, maon uygur ko‘chasi, kukcha qabristoni yonida joylashgan. tasallurga oid asarlar ma’lumotlariga ko‘ra, shayx zayniddin aeli 1214 yili bag‘dod shirum dunyoga kelgan. uning otasi – shahobiddin abu hafs umar as-suxari (145123435) suxralari tasannuf tarikati asoschisi, mo‘tadil karaplarga ega sunniylik mazhabi targ‘ibotchisi, raxnamo murabbiy, xalifa an-nosir (1180-1225 yillarda hukmdorlik kilgan )ning ishonchli kishisi bo‘lgan, xalifaning diplomatik topshiriqlarini bajarish uchun gox qoxiraga, goh qunyogi, gox ko‘xna urganchga va buxoroga, xorazmshox muxammad saroyiga elchilikka yuborgan[footnoteref:1]. birok, mohiyatan axukukshunoslik va teologiya (ilokiyotshunoslikdagi barcha masalalarda jaylari shofe’iy ulamosi - an’anastir tarafdori bo‘lib qolavergan[footnoteref:2]. 1215[footnoteref:3] …

4 / 39

-тахир ходжа, самария, 181, 25 1-бет.] shayx zaynullin vafot etganidan so‘ng ixlosmallari va muridlari uning kabri ustida maqbara qurishadi. keyinchalik, chamasi toshkent shahrida bo‘lgan kezlarida sohibqiron amir temur ana shu makbaran kayta kurdirgan ko‘rinadi[footnoteref:5]. [5: в.а. левина-булатова. к истории мавзолея... 82-бет.] taxmin kilish mumkinki, bu voqea 1390 yi ro‘y bergan, chunki o‘sha yili amir temur toshkent shahrida ancha vakt og‘rib koladi, tezroq tuzalib ketish umidida shayx zayniddin kuporifonnі makbarasini yangidan bunyod etish to‘g‘risida farmoyishi bergan ko‘rinadi. xvi asrda, xuddi avvalgidek, moor shaxar istehkom devoridan tashkarida joylashgan[footnoteref:6]. [6: в.а. левина-булатова к истории мавзолея. 78-бет.] xix asrga kadar mazkur mahalla shaxardan tashqarida bo‘lgan, ko‘kcha darvozasi yaqinida shahar darvozasiga g‘arb tomondan taqalib turgan va ancha vaqt orifon deb atab kelingan. keyinchalik shahar ye shi kengaya borib, mazkur hudud shayx zayniddin bobomalasi deb atala boshlagan[footnoteref:7]. [7: н.г.маллицкий. ташкентские махалля и мауза. 117-бет.] xix asrning 70-yillarida ham qabristonga kiraverishda kadamjoga olib boradigan xiyobon boshida ikkala …

5 / 39

avat mehrob ravoqchasi bo‘lgan masjidga ajratilgan, pastdagi xonaga esa maxsus zinapoya va dahliz orqali tushiladi. xx asrning oxiriga kelib chillaxona yerga tomir otgandek shu qadar tuproqqa singishib ketdiki, uning tepa qismida fakatgina yorug‘lik tushadigan tuynukchasi bo‘lgan gumbazi ko‘rinib turadigan bo‘lib qolgan edi, xolos. darvoqe, uning poydevorida xi-xii asrlarda keng tarqalgan shosh-iloq tipidagi to‘g‘ri burchakli pishgan g‘ishtdan ko‘tarilgan devorlar parchalari ham saqlanib qolgan. mahobatli maqbara – xonaqoh sharq tarafdan childaxonaga taqalib turadi. uning tarhi to‘rtburchak tuzilishga ega bo‘lgan binosi hamma tomonidan ham peshtoqlar bilan ziynatlangan (16,0x18,0 metr, badandligi gumbaz uchiga qadar 20,7 metr). binoning janubi-sharkdagi bosh fasadi burchaklarida guldasta ustunlar bilan mustahkamlangan eng baland peshtoq o‘z mahobati bilan alohida ajralib turadi (peshtoqning balandligi 14,5 metr). ana shu joyda kvadratsimon xonaqohga kirish-chiqish yo‘lagi — miyonsaroy joylashgan, katta zalning to‘rtala tomonida ham yoysimon ravoqchalar bunyod etilgan. xonaqoh yakka ko‘shqavat gumbaz bilan yopilgan. ichki yassirok tarzda ishlangan gumbaz arkasimon bag‘allarga suyangan, tashqi gumbaz esa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "toshkent shahri ziyoratgohlaridagi me’moriy yozuvlar tadqiqoti"

toshkent shahri ziyoratgohlarida me’moriy yozuvlarning aks ettirilishi reja: kirish i – bob. toshkentning qadimiy maqbara va me’moriy majmualari va ulardagi yozuvlar 1.1. shayx zayniddin bobo, suzuk ota, kox ota me’moriy majmualaridagi yozuvlar 1.2. xastimom me’moriy majmuasi va undagi bitiklar ii – bob. toshkentning qadimiy masjid va madrasalaridagi bitiklar 2.1. xoja ahror valiy jome masjidi va madrasasi devorlaridagi yozuvlar 2.2. ko‘kaldosh va baroqxon madrasalarining bitiklari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi. o‘zbekiston bugungi kunda epigrafika yodgorliklari mikdori va noyobligi jihatidan markaziy osiyoda yetakchi mamlakat ekani anik, ularning aksar kismi oldin o‘rganilmagan. ijodiy guruh ko‘p yillar davomida ushbu noyob yodgorliklar yozuvlarini sinchikl...

Этот файл содержит 39 стр. в формате DOCX (73,7 КБ). Чтобы скачать "toshkent shahri ziyoratgohlaridagi me’moriy yozuvlar tadqiqoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: toshkent shahri ziyoratgohlarid… DOCX 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram