jaloliddin manguberdining siyosat maydoni

DOCX 41 pages 63.4 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.4 KB

File type DOCX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

jaloliddin manguberdining siyosat maydoni mundarija: kirish……………………………………………………………………………. i.bob. jaloliddin manguberdining siyosat maydoniga kirish va faoliyati 1.1. jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi………………………………………. 1.2 jaloliddin manguberdi faoliyati………………………………………………… 1.3.jaloliddin manguberdi jasorati…………………………………………………………. ii.bob jaloliddin manguberdi davrida xorazmshohlar davlati 2.1.jaloliddin manguberdi davrida xorazmshohlar davlatining saljuqiylar davlati bilan elchilik aloqalari 2.2.maqsud shayxzodaning “jaloliddin manguberdi” dramasida vatanga muhabbat tuyg’ularining ifodalanishi 2.3jaloliddin manguberdining mo‘g‘ullarga qarshi kurashi xulosa: foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: xiii asr boshlarida xorazmshohlar davlati va chingizxon davlatining chegaralari bir-biriga tutashib ketishi natijasida bu davlatlar o‘rtasidagi yaxshi aloqalar asta-sekin salbiy tomonga yura boshladi. aloqalarning tobora yomonlashuvi ikki davlat o‘rtasidagi to‘qnashuvni muqarrar qilib qo‘ydi. natijada chingizxon bosqini arafasida xorazmshohlar davlati yakdil mudofaa taktikasini ishlab chiqa olmaydi. mo‘g‘ullar bosqini tobora kuchayayotgan bir davrda siyosiy kurash maydoniga alouddin muhammadning o‘g‘li- jaloliddin manguberdi kirib keldi. chingizxon xorazmshohlar saltanatini qo‘lga kiritish uchun ko‘plab xiylalarni ishga solmoqda edi. ana shunday xiylalardan biri- o‘tror hokimi inolchiqning chingizxon yuborgan karvonni qirib tashlashi bo‘ladi. bu aslida chingizxonning …

2 / 41

termiz kabi yirik hududlar qo‘ldan ketadi. undan keyin 1220-yil buxoro, samarqand, 1221-yili urganch, termiz qo‘ldan ketadi. bu orada alouddin muhammad plevrit kasalligidan vafot etadi. jaloliddin taxt vorisi bo‘lishiga qaramay, buvasi turkon xotun qutbiddin o‘zloqshohni valiahd etib tayinlaydi. shundan so‘ng, jaloliddin va mo‘g‘ullar o‘rtasida haqiqiy kurash boshlanadi. jaloliddin niso yaqinida o‘zining 300ta askari bilan mo‘g‘ullarning 700 kishilik otryadini mag‘lubiyatga uchratadi. bu g‘alaba mo‘g‘ullarning “afsonaviy qudrati” haqidagi mish-mishlarga chek qo‘yadi. bu orada jaloliddinning ukalari: o‘zloqshoh, oqshoh va rukniddin g‘ursanjiylar mo‘g‘ullar tomonidan turli davrlarda o‘ldiriladi. yana bir ukasi g‘iyosiddin kirmon hukmdori bo‘lib, jaloliddinga erondagi kurashlarida ancha yordam beradi. jaloliddin esa nishopurga kelib, mo‘g‘ullarga qarshi qo‘shin to‘plashga intiladi. lekin mahalliy noiblar uni qo‘llashmaydi va bu yerda turish xavfli bo‘lgani uchun jaloliddin g‘aznaga yo‘l oladi. jaloliddin g‘aznaga yetmasdan avval hirot hokimi va qaynotasi bo‘lmish amin malik bilan birlashadi va qandahor qal’asini qamal qilayotgan mo‘g‘ullar ustiga yurish qiladi. bu jangda jaloliddin harbiy ilm tarixida ilk bor …

3 / 41

moyachisi tariximizdagi ulug‘ zotlardan biri mug‘ul bosqinchilariga qarshi mardonavor kurashgan, vatan ozodligi yo‘lida jon fido qilgan jaloliddin manguberdidir. o‘rta asr musulmon mualliflari, jumladan uning vaziri va mirzasi ham bo‘lgan an-nasaviy uni mankburni, (ya’ni mank belgi, xol degan ma’noda, xoldor burunli degan ma’noni anglatgan) nomi bilan atashgan. jaloliddin manguberdi (mankburni) xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni qaror toptirish maqsadida o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi 1998 yil 24-sentabrda 408-sonli maxsus qaror qabul qildi. ushbu qarorga muvofiq buyuk sarkardaning tavallud to‘yi keng miqyosda nishonlanishi qayd qilib o‘tildi. jaloliddin manguberdi faoliyati, mug‘ul bosqini xususidagi qimmatli ma’lumotlar asosan an-nasaviyning «siyrat as sulton jaloliddin mankburni» (jaloliddin manguberdining hayot faoliyati) asarida uchraydi. shuningdek, ibn al-asir otamalik juvayniy, rashididdin kabi o‘rta asr musulmon tarixchilari asarlarida ham shu davrga oid qator muhim ma’lumotlar keltiriladi. mazkur davr bo‘yicha xx asrdagi eng qimmatli ma’lumotlar z.m.buniyodovning «xorazmshoh – anushtegeniylar davlati» kitobida qayd etiladi. jaloliddin og‘ir bir paytda movarounnahr urush domiga tortilgan, mamlakatning katta qismi …

4 / 41

valiahd deb e’lon qilingan edi. g‘azna, bomiyon, al-g‘ur, bo‘st, takinobod, zamin-davora va hindiston bilan chegaradosh yerlar esa jaloliddinga mulk etib berilgan edi. garchi jaloliddin buvisining izmi bilan markazdan chetlatilgan bo‘lsa-da, lekin sulton unga alohida muhabbat bilan qarar, uning jasurligini qadrlar va uni o‘zidan uzoqlashib ketmasligini hohlar edi. shuning uchun ham unga vazir etib taniqli davlat amaldori shams-al mulk shahobiddin alp al-xaraviyni, noib (o‘rinbosar) etib esa sarkarda ko‘zbar malikni tayinlaydi. muhammad xorazmshoh plevrit (o‘pkaga suv yig‘ilish) kasali bilan og‘rib taxminan 1220 yilning oxirlarida (hijriy 617 y.) quvg‘inlikda kaspiy dengizidagi ashuradi orolida vafot etadi. o‘limi oldidan sulton jaloliddinni taxt vorisi deb e’lon qilib, sultonlik ba’zi rutbalarini unga topshiradi. jaloliddin o‘z inilari o‘zloqshoh va oqshohlar bilan otasini dafn etgach, 70 ta kishisi bilan to‘g‘ri urganchga keladi.. lekin inisi o‘zloqshoh va uning tarafdorlari unga qarshi fitna tayyorlayotganidan xabar topgach, bu alfozda mug‘ullarga qarshi kurashib bo‘lmasligini tushungan jaloliddin 300 ta kishisi bilan yashirincha xorazmni tark …

5 / 41

qo‘lga tushib, qatl etiladilar. mug‘ullar qatl etilgan shahzodalarning kallalarini namoyishkorona tarzda birmuncha vaqt xurosonda olib yurishadi. jaloliddinning yana bir inisi rukniddin g‘ursanjiy (manbalar unga «aql-zakovat va ko‘rkamlikda tengi yo‘q» deb ta’rif berishgan) eronning ustunavand qal’asida 6 oy mug‘ullarga qarshi kurash olib borib, mardonavor tarzda halok bo‘ladi. jaloliddin esa bu vaqtda nishopurga yetib keladi. bir oy davomida mug‘ullarga qarshi kurashish maqsadida barcha amir, sarkardalarga qo‘shin yig‘ish xususida murojaat qiladi. mug‘ullar uning ushbu faoliyatidan xabardor bo‘lganliklarini bilgach, zavzon (nishopur va hirot oralig‘ida) tumanidagi al-qohira qal’asiga kelib o‘rnashadi. afsuski, bu vaqtda mahalliy noib hokimlar uning atrofida jipslasha ololmaydilar. hali yetarli kuchga ega bo‘lmagan jaloliddin qal’ada uzoq turish xavfli ekanligini tushunib, g‘azna tomon yo‘l oladi. chingizxon esa bu vaqtda ulkan qo‘shin bilan xurosonga izma-iz kelayotgan edi. jaloliddin g‘aznaga yetmasdan yaqin orada hirot hokimi hamda qayinotasi bo‘lmish amin malik bilan uchrashadi va ular birgalikda qandahor qal’asini qamal qilayotgan mug‘ullar ustiga yurish qiladilar. jaloliddin bu kurashda …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jaloliddin manguberdining siyosat maydoni"

jaloliddin manguberdining siyosat maydoni mundarija: kirish……………………………………………………………………………. i.bob. jaloliddin manguberdining siyosat maydoniga kirish va faoliyati 1.1. jaloliddin manguberdi yurt himoyachisi………………………………………. 1.2 jaloliddin manguberdi faoliyati………………………………………………… 1.3.jaloliddin manguberdi jasorati…………………………………………………………. ii.bob jaloliddin manguberdi davrida xorazmshohlar davlati 2.1.jaloliddin manguberdi davrida xorazmshohlar davlatining saljuqiylar davlati bilan elchilik aloqalari 2.2.maqsud shayxzodaning “jaloliddin manguberdi” dramasida vatanga muhabbat tuyg’ularining ifodalanishi 2.3jaloliddin manguberdining mo‘g‘ullarga qarshi kurashi xulosa: foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: xiii asr boshlarida xorazmshohlar davlati va chingizxon davlatining chegarala...

This file contains 41 pages in DOCX format (63.4 KB). To download "jaloliddin manguberdining siyosat maydoni", click the Telegram button on the left.

Tags: jaloliddin manguberdining siyos… DOCX 41 pages Free download Telegram