arab - ispan (andaluziya) adabiyoti

DOC 88.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

$1662756553.doc αζαρ (viii-xv asrlar.) reja. 1. arablarning ispaniyaga kirib kelishi. 2. arab-ispan adabiyotining davrlanishi. a\ taqlid davri; v\ yangilanish davri. s\ tanazzul davri. arab xalifaligining ma’naviy va madaniy markazlari faqat sharqda bo‘lmasdan, balki ular g‘arbda ham bo‘lgan. bu arab ispaniyasi -andaluziyadir. arablar 8-asrda shimoliy afrikani zabt etib, u yerdan 711 yili berberlar yordamida ispaniyani ishg‘ol qildilar. pireneya yarim orolining ko‘p qismi bosib olindi. biroq ispanlar shimolda o‘zlarining mustaqil ispan - vestgot qirolliklarini tuzadilar.756 yilga kelib ispaniyada mustaqil xalifalik paydo bo‘ladi. uning poytaxti qurtuba (kordova) da bo‘lib, davlat boshlig‘i umaviylarning avlodlaridan abduraxmon 1 edi. keyingi xalifalardan abduraxmon 111 929 yili o‘zini abbosiylardan mustaqil xalifa deb e’lon qiladi. lekin ispaniyadagi bu mustaqil arab davlati x asrning ikkinchi choragiga kelib mayda qirollik(amirlik)larga bo‘linib ketdi. andaluziyadagi har bir shaxar amirlari masjid-madrasalar qurdirib, kutubxonalar tashkil qildilar. shu bois kordova, granada, sevilya, valensiya, toledo, almeriya shaxarlari katta ilmiy markazlarga aylanib, u yerga xalifatning barcha burchaklaridan, hatto …$

da o‘z qabilalari jasorati,vatan sog‘inchi yoki biror kishi vafotiga marsiyalar yozar edilar. andaluziya shoirlari esa, arab shoirlariga taqlid qilishar, arab shoirlari asarlari ular uchun badiiy namuna edi. andaluz adabiyotining ilk namunalari viii asr o‘rtalarida paydo bo‘ldi. umaviy amirlaridan abduraxmon 1 asarlaridan ona - vatan sog‘inchi taprannum etilgan edi. andaluziya adabiyoti rivojida bag‘doddan kurtubaga kelgan fors ziryabning(789-857)ham o‘z ulushi bor. u she’rni musiqa ohanglari ostida ifodali o‘qishdek sharq arab ma’daniyatini ispan tuprog‘iga olib kelgan musiqashunos xofizlardan edi. xuddi ana shu vaqtdan boshlab andaluz she’riyati musiqa bilan bog‘liq xolda rivojlana boshladi. x asr taqlid davri kordova adabiyoti gullab - yashnagan davrdir. bu davrda garbiy yevropadagi o‘qimishlilar - bu ruhoniylar edi. odamlarning turmush sharoiti va madaniy darajasi past edi. biroq arab ispaniyasi bu davrda ham iqtisodiy ham madaniy jihatdan juda rivojlangan edi. o‘qimishli kordova xalifalari - ilm, fan, san’atni rivoj topdirib keng qurilish faoliyati bilan mashg‘ul edilar. xalif al-hakam davrida qator madrasalar ochildi. …

l-munzir va abduraxmon 111 davrida yashadi. shu bois ularga qator madxiyalar yozdi. o‘z asarlarida ayollarni ham madx etgan, keksaygan chog‘ida abu nuvos singari tavba-tazarru’, tarkidunyochilik ruxida ham asarlar yaratdi.o‘sha qasidalarini «mumaxxisot»(«poklangan»)deb nomladi. u 940 yili shol kasalidan vafot etdi. ijodi: ibn abd rabbixi she’riyatda ham, nasrda ham mashhur asarlar yaratdi. uning she’riy asarlari juda ko‘p bo‘lib, yoqut al-xamaviyning yozishicha, ular 20 qismdan iborat bo‘lgan. ular xalifa al-xakam uchun to‘plangan ekan. biroq ularning ko‘p qismi yo‘qolgan.ibn abd rabbixi go‘zal, nasib, vasf, madx, riso, zuxd xikmat, tarix janrlarda ijod qilgan. nasriy asarlaridan eng mashhuri -bu «al-iqd al- farid» «noyob durdona»asaridir. u 25 qismdan iborat bo‘lib har ikki qism bir gavxar nomi ostida birlashtirilgan. u o‘z ichiga ijtimoiy,siyosiy, axloqiy, adabiy va tarixiy mavzularni mujassamlashtirgan. asarda sharq adiblari haqida so‘z yuritiladi. ibn abd rabbixiga uning nasri asari -«noyob durdona» shuxrat keltirdi.chunki u adiblar, lug‘atshunoslar, she’rshunoslar, tarixchilar uchun katta manba’ vazifasini o‘tadi. «noyob durdona» asari …

viya,marsiya va vasf janrlarida ham ijod qilgan. shoir ko‘proq al-mutanabbiy ijodiga taqlid qilib yozgan. ibn shuxayd.(992-1034)(382-426) amir ibn shuxayd kordovada tug‘ilib, voyaga yetdi.uning ajoyib nozikta’b madxiyalari, rubobiy g‘azallari bilan bir qatorda noyob nasriy risolasi mavjud.(«risolat at-tavobi va z-zavobi») «ruxlar va iblislar»nomli risolasi abu-l-ala al-ma’rriyning («risolatu-l gufran») «kechirimlilik risolasi» mazmuniga o‘xshab ketadi. mazkur risolada muallif ruxlar olamiga sayohat kilgani,u yerdan o‘tgan shoir va adiblarni uchratgani, ular bilan suxbat qurgani haqida yozadi. ibn shuxayd asarlari o‘zining jonliligi tabiat manzaralarini ajoyib vasf etilganligi bilan ajralib turadi. ibn darroj (958-1030) abu umar amad ibn muhammad ibn al-asi ibn ahmad ibn sulaymon ibn aysi ibn darroj al - andalusiy al-kastalliy. 958 yili aprelida (347 hijriy muxarram) sanxaj qabilasining berber oilasida tug‘ildi. bu qabila vakillari musulmonlardan birinchi bo‘lib, 711 yili ispaniyaga kirib kelgan edilar. ibn darroj boshqa shoir va olimlar kabi madrasalarda o‘sha davr barcha ilmlaridan tahsil oladi. ispaniyada bu davrda al mansur hukmronlik qilardi. shuning …

davlatining ham shoiri, ham tarixchisi sifatida har bir voqeaga o‘z munosabatini bildirib turdi. shu tufayli u butun andaluziya bo‘yicha mashhur bo‘lib ketdi. biroq al mansurning vafoti saroy shoirlarining tarqalib ketishiga sabab bo‘ldi. chunki yangi xalifa otasi davridagi shoirlarni saroyda qoldirgan bo‘lsa-da, shoirlar va ularning she’rlariga uncha ahamiyat bermadi. yaxshi she’rni yomon she’rdan ajrata bilmadi. ketma-ket xalifalarning o‘zgarishi saroy shoirlari ahvolini og‘irlashtirdi. shuning uchun boshqa shoirlar kabi ibn darroj ham kordovadan seutuga- ali ibn hammud saroyiga keladi va albatta unga bag‘ishlab bir qasida yozadi. o‘zining bu shimoliy afrikaga qilgan safari ma’qul kelmay yana ispaniyaga qaytadi. 1014-1018 yillar u almeriya, valensiya, xativ, targos degan shaharlarga boradi va u yerda o‘z baxtini qidiradi. biroq hech yerda qo‘nim topa olmaydi. sakkiz yillik sargardonlikdan so‘ng ibn darroj saragosga - tujibiylar sulolasi saroyiga keladi va bu yerda o‘n yil xizmat qiladi. u juda ko‘p qasidalar yozadi va 1030 yili shu yerda vafot etadi. ibn darroj ijodi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "arab - ispan (andaluziya) adabiyoti"

1662756553.doc αζαρ (viii-xv asrlar.) reja. 1. arablarning ispaniyaga kirib kelishi. 2. arab-ispan adabiyotining davrlanishi. a\ taqlid davri; v\ yangilanish davri. s\ tanazzul davri. arab xalifaligining ma’naviy va madaniy markazlari faqat sharqda bo‘lmasdan, balki ular g‘arbda ham bo‘lgan. bu arab ispaniyasi -andaluziyadir. arablar 8-asrda shimoliy afrikani zabt etib, u yerdan 711 yili berberlar yordamida ispaniyani ishg‘ol qildilar. pireneya yarim orolining ko‘p qismi bosib olindi. biroq ispanlar shimolda o‘zlarining mustaqil ispan - vestgot qirolliklarini tuzadilar.756 yilga kelib ispaniyada mustaqil xalifalik paydo bo‘ladi. uning poytaxti qurtuba (kordova) da bo‘lib, davlat boshlig‘i umaviylarning avlodlaridan abduraxmon 1 edi. keyingi xalifalardan abduraxmon 111 929 yili o‘zini abbos...

DOC format, 88.0 KB. To download "arab - ispan (andaluziya) adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: arab - ispan (andaluziya) adabi… DOC Free download Telegram