alisher navoiy jahonga tanilgan she`riyat mulkining sultoni

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (3 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662756617.doc αζαρ alisher navoiy jahonga tanilgan she`riyat mulkining sultoni alisher navoiyning kichik zamondoshi, shogirdlaridan biri tarixchi olim xondamir o`zining «makorim ul-axloq» asarida shunday deb yozgan edi: «xitoy va xo`tan mamlakatlarining chegaralari boshlab to rum va mag`ribzamin mamlakatlarining oxirigacha shoh va gado, yosh va qari, musulmon va g`ayridin, yaxshi va yomon og`zidan ul hazratning go`zal nazmlari mashhur va butun xalk ommasi va ayrim tabakalarning ko`ngil sahifalarida va qalb lavhalarida muborak she`rlari naqshlangandir» navoiy she`riyatining bundan besh asr ilgariyoq jahonni zabt etganligidan guvohlik beruvchi bu haqqoniy so`zlarning qadri hozir ham zarracha kamaygan emas. ulug` shoir dilida ardoqlangan ezgu aqidalar, adolat va ijtimoiy farovonlik, insoniy baxt haqidagi orzular, san`atkor tafakkurining qudrati, bilimi, ruhiy-ma`naviy olami, shalola kabi toshqin tuyg`ulari bu besh dostonda yorqin tarannum etilgan. unda qadim sharqning ko`p asrlik badiiy-estetik tajribalari, adabiy ananalari, hikmat va zakovati aks etgan. qomusiy mazmun kasb etgan «xamsa» ayni paytda so`z san`atining bebaho xazinasidir. jahonni hayratda qoldirgan o`tkir …

u sohada undan avval qalam tebratgan ulug` ozarbayjon shoiri nizomiy ganjaviy (1141-1206), uning hindistonlik izdoshi amir xusrav dehlaviy (1253-1325) «xamsa»larini qayta o`qishga, mutolaa qilishga, ularning eng yaxshi ijodiy tajribalari asosida o`z «xamsa»sini yaratishga kirishdi. bu vaqtda alisher navoiy husayn boyqaro davlatining vaziri, mamlakatni boshqarish, asosan, uning zimmayeida edi. shuning uchun navoiy bu davrda «yo`k edi bosh qashigali fursatim» deb, ijodiy ishga fursati kamligidan shikoyat qilib, ijod bilan asosan kechalari, uyqu hisobiga shug`ullanganini («ki aylab yarim tunlar uyqu harom») xabar qilar ekan, buni o`z ma`nosida to`g`ri tushunish kerak. lekin shunga qaramay ish nihoyatda tez bordi. 1485 yil. «xamsa» yozib tugallandi. bu turkiy tildagi birinchi «xamsa» edi. uni yozishga hammasi bo`lib ikki yil sarflangan. navoiy bu ulug` asarning ikki yil ichida yozilganini ta`kidlab, agar boshqa ishlar xalaqit bermaganida uni 6 oyda yozishi ham mumkinligiga, aslida ham bu besh dostonni yozishga ketgan muddat«yig`ishtirsa» 6 oydan oshmasligiga ishora qiladi: bu mehnatlar ichra chekib so`zga …

ojida ham muhim rol o`inadi. alisher navoiy «xamsa» dostonlarini ko`zda tutib: shuhratin olam ichra paydo qil, olam ahlin alarga shaydo qil! -degan edi. chindan ham «xamsa» yozilishi bilanoq o`rta osiyo va yaqin sharq mamlakatlarida tez shuhrat topib, uni o`sha zamonlardan boshlaboq har bir xalq, har bir avlod sevib o`qiy boshladi. «xamsa» faqat navoiy ijodining emas, butun o`zbek adabiyotining eng yuksak cho`qqisi bo`lib, hamma avlodlar uchun tabarruk, adabiy barhayot she`riy yodgorlikdir. jahon xalqlari alisher navoiyning qo`lyozma kitoblari bilan u hayot chog`larida tanishgan edilar. 1557 yili esa venetsiyada xristofor tabriziyning «sarandip shohning uch navqiron o`g`illari ziyorati» asari italyan tilida bosilib chiqdi. tadqiqotchilarning ta`kidlashlaricha, asarning ikkinchi qismi navoiyning «sab`ai sayyor» dostoni syujetidan foydalanib yaratilgan ekan. tabriziyning asari italyan, fransuz, nemis, ingliz, golland tillarida xvi asrda ham to`rt marta, xvii asrda ham to`rt marta, xviii asrda uch marta, xullas, 1828 yilgacha hammasi bo`lib o`n besh marta nashr etilgan. binobarin, alisher navoiy ijodidan o`rta asrlardayoq …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alisher navoiy jahonga tanilgan she`riyat mulkining sultoni"

1662756617.doc αζαρ alisher navoiy jahonga tanilgan she`riyat mulkining sultoni alisher navoiyning kichik zamondoshi, shogirdlaridan biri tarixchi olim xondamir o`zining «makorim ul-axloq» asarida shunday deb yozgan edi: «xitoy va xo`tan mamlakatlarining chegaralari boshlab to rum va mag`ribzamin mamlakatlarining oxirigacha shoh va gado, yosh va qari, musulmon va g`ayridin, yaxshi va yomon og`zidan ul hazratning go`zal nazmlari mashhur va butun xalk ommasi va ayrim tabakalarning ko`ngil sahifalarida va qalb lavhalarida muborak she`rlari naqshlangandir» navoiy she`riyatining bundan besh asr ilgariyoq jahonni zabt etganligidan guvohlik beruvchi bu haqqoniy so`zlarning qadri hozir ham zarracha kamaygan emas. ulug` shoir dilida ardoqlangan ezgu aqidalar, adolat va ijtimoiy farovonlik, insoniy ...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "alisher navoiy jahonga tanilgan she`riyat mulkining sultoni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alisher navoiy jahonga tanilgan… DOC Бесплатная загрузка Telegram