ablaut tizimi

DOCX 42 pages 65.4 KB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.4 KB

File type DOCX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

mundarija o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ ablaut tizimi mundarija 1. qadimgi german tillarida ablaut tizimi……………………………………....2 2. ablaut tizimi turlari va ularning qo’llanishi………………………………...9 3. ablaut tizimining zamon yashashdagi ahamiyati………………………….11 4. german tillarida ablaut tizimining tutgan o’rni………………………...…28 5. boshqa tillarda ablaut tizimidan unumli foydalanish……………………..33 6. xulosa………………………………………………………………………....36 7. foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………….…..37 1. qadimgi german tillarida ablaut tizimi ablaut ta'rifi merriam-websterda quyidagicha keltirilgan : bir xil ildiz, affiks yoki bog'liq ildizlar hamda affikslardagi tovushlarning muntazam ravishda o'zgarishi, hind-evropa tillarida odatda foydalanish yoki ma'no farqlari bilan taqqoslanadi ( sing, sang, sung, song). nemis tilidagi "ablaut" so’zidan olingan bo’lib hisoblanadi (qadimgi german tillarida "ab, aba"- predlog+" laut"- "tovush"). german va hind-yevropa qiyosiy tilshunoslik atamasi sifatida "ablaut" 1819- yilda yakob grimm tomonidan "deutsche grammatik" da nashr etilgan. ushbu so'z oldingi nemis tilshunoslari tomonidan kuchli fe'llarga nisbatan nojo'ya ravishda ishlatilgan, shuning uchun "discordance" so'zni "regular"- kuchli fe'llarning "irregular"- kuchsiz …

2 / 42

uruhlari bilan to'liq sinf · uzaygan daraja · ablaut bilan uzaygan sinf · nol daraja ushbu almashtirish natijalarini zamonaviy ingliz tilining quyidagi bog'liq so'zlarida ko'rish mumkin (yuqoridagi sinflar bilan bir xil tartibda keltirilgan sit, sat, seat, soot, nest kabilar ham ingliz tilidagi kuchli fe’llari tizimi hisoblanadi). sinonimlari- metafoniya, gradatsiya. hind-yevropadagi fe'l nutqning eng qadimgi qismlaridan biridir. shuning uchun har qanday hind-yevropa tillarida fe'lning rivojlanishi faqat eski hind-yevropa fe'l-tizim va uning o'ziga xos xususiyatlari hisobga olingan taqdirdagina tushunilishi mumkin. hind-yevropa fe'l bo’g’ini quyidagi tuzilishga ega edi: undosh-unli-undosh-undosh. unli undoshning ildizga tushishi uning ustiga tushgan urg’u holatiga bog'liq edi. ablaut deb ataladigan bu ovoz o'zgarishi, asosan, hind-yevropa tillaridagi fonetik jarayon bo’lgan. [footnoteref:2]nemis tilida grammatik vosita sifatida keng qo'llanilgan. urg’u talaffuzi so’zning sifatini (sifat ablaut) yoki uning miqdorini / uzunligini (miqdoriy ablaut) o'zgartirishi mumkin. [2: meier-brügger michael. " indogermanische sprachwissenschaft". de gruyter. 2000.-25p.] sifatli gradatsiya yoki ablaut: miqdoriy ablaut: o - to'liq urg’u …

3 / 42

kllarning nisbati ham, grammatik ma’nosi ham o’zgardi: tovushning o'zgarishi nemischa unli tovushni almashtirishga muvofiq amalga oshirildi: hind- yevropa tillaridagi "e" tovushi german tillaridagi "i" tovushiga o’zgardi. shunday qilib, nemis tilida "ablaut" quyidagicha edi: · a- to’liq urg’u qabul qiluvchi unli tuvush- to’liq daraja. · e/i- qisqa urg’u qabul qiluvchi unli tovush- qisqartirilgan daraja. · "0" darajadagi urg’u qabul qimaydigan unli tovushlar nol daraja deb nomlangan. grammatik jihatdan, aspektlar zamonlarga aylanadi, ya'ni harakatlar vaqtini so'zlash vaqtiga nisbatan ifodalovchi kategoriyalarga. ablautni keltirib chiqargan hind- yevropa tonik (musiqiy) urg’u, nemis tiliga urg’u bilan almashtirilgan bo'lsa ham, ablaut bilan asosiy fe'llar grammatik vosita sifatida ingliz tilida saqlanib qoldi (drink-drank-drunk). nemis fe'l-atvor tizimining eng ko'zga ko'ringan xususiyati til-oldi t/d undoshlarining o'tmishdagi o'ziga xosligi. bu qo'shimchani qo'shib, o'tmish hosil qilgan fe'llar kuchsiz fe'llar deb nomlandi. keyingi asrlarda nemis tillaridagi kuchsiz fe'llar doimiy ravishda o'sib bordi (yangi paydo bo'lgan va boshqa tillardan olingan fe'llar hisobiga), shu bilan …

4 / 42

shilgan: birlik/ ko’plik va tegishli ravishda 1, 2, 3- shaxs shakllarning otonimiyasi raqamlarning farqlanishiga ta'sir ko'rsatmadi, ular zararsizlantirilmadi. raqamlardan farqli o'laroq, ko'pgina pozitsiyalarda shaxslarning farqlari zararsizlantirildi. shaxs faqat hozirgi zamon, xabar maylida ko'rsatildi. ammo o'tmishda yakka va indikativ maylda 1- va 2- shaxsning shakllari bir-biriga mos kelgan. ko'plik va shart mayli holatida shaxs ajralib turmadi. mayl kategoriyasi 3ga bo’linadi: xabar mayli, buyruq- istak va shart mayllari. mayllar o'rtasida aniq tafovut yo'q edi, chunki bir nechta omonim shakllar mavjud edi (masalan; buyruq maylida ham , xabar maylida ham fe’lning 1-shakllini qo’llay olamiz: sing- i sing).[footnoteref:4] [4: scalise s. "generative morphology". foris, dordrecht.: 1984. 18p. ] xabar mayli harakatni haqiqiy fakt sifatida ko'rsatish uchun ishlatilgan. buyruq mayli bilan ifodalangan so’z buyruq yoki so'rov (2-chi shaxsda), ba'zida – istak ma’nolarida ishlatilgan. shart mayli asosiy va quyi bo'g'inlarda taxmin qilingan harakatni ifodalagan haqiqat yoki taxminning juda umumiy ma'nosi edi. shartli yoki ixtiyoriy moddalardan foydalanishdan …

5 / 42

harle ii" va "bon" va "weorðan" fe'llarining birikmasi edi. qadimgi ingliz tili fe'llarining morfologik tasnifi: qadimgi ingliz tili fe'llarining aksariyati ikkita katta qismga bo'lingan edi: kuchli va kuchsiz. bundan tashqari mayda guruhlarga bo'lingan fe'llar ham bor edi: oldingi-hozirgi (kuchli va kuchsiz fe'llarning xususiyatlarini birlashtirgan) va tartibsiz (anomal). kuchli va kuchsiz fe'llarning asosiy farqi o'tgan zamon shakli va qo'shma fe’l shakllarining shakllanishi edi (kuchli o'rnatilgan ablaut, kuchsiz - suffiksi –d / t). [footnoteref:5]qadimgi ingliz tili kuchli fe'llari (qariyb 300) 4 ta asosiy guruhlarni (fe’lning infinitiv shakli, o’tgan zamon birlik , o’tgan zamon ko’plik va sifatdosh shakllari) 7 ta sinfga bo’lgan. [5: durrell, martin. " strong verb ablaut in the west germanic languages". new-york. 2001.; 58- 64] 1- 6- sinflar ablautdan o’tgan zamon va sifatdosh shakllarini tuzishda foydalanganlar. 7-sinfga ko'paytirilgan fe'llar (ildiz-morfemani takrorlash orqali) va ba'zi boshqa unli tovushlar kiritilgan. ba'zi fe'llarda undoshlarning o'zaro almashinuvi uchraydi. verner qonuniga ko'ra qadim ingliz tili …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ablaut tizimi"

mundarija o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti kurs ishi mustaqil ish referat mavzu:________________ ablaut tizimi mundarija 1. qadimgi german tillarida ablaut tizimi……………………………………....2 2. ablaut tizimi turlari va ularning qo’llanishi………………………………...9 3. ablaut tizimining zamon yashashdagi ahamiyati………………………….11 4. german tillarida ablaut tizimining tutgan o’rni………………………...…28 5. boshqa tillarda ablaut tizimidan unumli foydalanish……………………..33 6. xulosa………………………………………………………………………....36 7. foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………….…..37 1. qadimgi german tillarida ablaut tizimi ablaut ta'rifi merriam-websterda quyidagicha keltirilgan : bir xil ildiz, affiks yoki bog'liq ildizlar hamda affikslardagi tovushlarning muntazam ravishda o'zgarishi, h...

This file contains 42 pages in DOCX format (65.4 KB). To download "ablaut tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: ablaut tizimi DOCX 42 pages Free download Telegram