fotoeffekt va uning amaliy ahamiyati

DOCX 26 pages 373.8 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 373.8 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ fotoeffekt va uning amaliy ahamiyati reja: kirish……………………………..……………………………….........3 1) fotoeffekt qonuni………………............…………....….…..….…....5 2)stoletov tajribasi..................……........................…..........…….…..…9 3)fotoeffektning qõllanilishi ….……….....................................……...12 xulosa…………………………………............…..……….…………..18 foydalanganadabiyotlar……………………......................................20 kirish o‘zbekiston respublikasi ta’lim to‘g‘risidagi qonun hamda kadrlar tayyorlash milliy dasturida ta’lim-tarbiyaning sifat va samaradorligini ko‘tarish maqsadida ta’lim mazmunini yangilash yosh avlodni aqliy intellektual rivojlanishini, ta’limning yangi modelini ilmiy pedagogik jihatdan ta’minlangan holda muntazam takomillashtirib borish yetakchi vazifa qilib ko‘tarilgan. fizika o‘quv fanidan ta’lim berishning umumiy o‘rta ta’lim, akademik litsey, kasb-hunar kollejlarida umumiy ta’lim predmeti sifatida o‘qitiladigan fizika kursining maqsadi umumiy o‘rta ta’lim negizida fizikadan fundamental bilim berish, fizik hodisalar va olamning fizik manzarasini ilmiy asosda tushuntirish orqali o‘quvchilarning ilmiy dunyoqarashi va falsafiy mushohada yuritish qobiliyatini rivojlantirish, nazariya va amaliyotning dialektik bog‘liqligini ochib berish, tabiatda va texnikadagi fizik …

2 / 26

t qonunlariga tayanib hozirgizamontexnologiyalariningishlashida fotoelementlarningahamiyatinio�rganishdaniborat. mavzuning maqsadi:fotoeffektningqonunlarinivastoletovtajribasiyaratganqonunlarvabuqonunlarinifanvatexnikadaqòllanilishinihаqidаfenomenologikbilim,ko’nikmаvаmаlаkаshаkllаntnrishdir. mavzuning vazifasi: 1.optikafanidaerishilganyutuqlar. 2. fotoeffektni fan va texnikada qõllanilishi õrganish . 4 1.fotoeffekt qonuni 1887 yilda nemis fizigi g.gers tomonidan kashf qilindi va 1888-1890 yillarda a.g.stoletov tomonidan eksperimental tadqiq qilindi. 1990 yilda fotoeffekt hodisasi f.leonard tomonidan yetarlicha o`rganildi. bu vaqtga kelib elektron (d.tomson 1897 yil) kashf etilgan edi, va ma‘lum bo`ldiki fotoeffekt (yoki aniqrog`i tashqi fotoeffekt) moddadan unga tushadigan yorug`lik ta‘sirida elektronlarni yulib olishdan iborat ekan. fotoeffektni tadqiq qilish tajribasining qurilmasining chizmasi 16.1-rasmda tasvirlangan. ( 16 . 1 - rasm. fotoeffektni o‗rganish tajriba qurilmasining chizmasi. ) tajribalarda yuzasi yaxshi tozalangan ikkita metall elektrodli shisha vakuumli ballon ishlatiladi. elektrodlarga ikki tomonlama kalit yordamida qutblarini o`zgartirish mumkin bo`lgan birmuncha kuchlanish u beriladi. elektrodlardan biri (katod k) kvars darcha orqali to`lqin uzunlikli monoxromatik yorug`lik bilan yoritiladi. 16.2-rasmda katodga tushib turgan yorug`lik oqimini ikki xil qiymati uchun olingan odatdagi egri chiziqli bog`lanish grafigi tasvirlangan. 5 16.2-rasm. fototok …

3 / 26

sional ekan. anoddagi kuchlanish manfiy bo`lganda, katod va anod o`rtasidagi elektr maydoni elektronlarni to`xtatadi. kinetik energiyasi |eu| dan katta bo`lgan elektronlargina anodga yetishi mumkin. agar anoddagi kuchlanish ut, dan oz bo`lsa, fototok to`xtaydi. utni o`lchab, fotoelektronlarning maksimal kinetik energiyasini aniqlash mumkin: utqiymatining tushadigan yorug`lik oqimi intensivligiga bog`liq emasligi olimlarni ajablantirdi. o`lchashlar shuni ko`rsatadiki, to`xtatuvchi potensial yorug`lik chastotasi ortishi bilan chiziqli ortib borar ekan. 16.3-rasm. tuxtatuvchi potensial ut ning tushayotgan yorug`lik chastotasiga bog`liqliklik grafigi. 6 ko`p sonli eksperiment natijalari asosida fotoeffektning quyidagi asosiy qonunlari aniqlandi: 1. fotoelektronlar maksimal kinetik energiyasi yorug`lik ( chastotasini ortishi bilan chiziqli o`sib boradi va u yorug`lik intensivligiga bog`liq emas. 2. har bir modda uchun fotoeffektning qizil chegarasi mavjud, ya‘ni tashqi fotoeffekt hodisasi sodir bo`lishining min - eng minimal chastotasi. bundan kichik chastota bilan yorug`lik tushsa fotoeffekt hosil bo`lmaydi. 3. vaqt birligi ichida yorug`lik yordamida katoddan yulib olingan fotoelektronlar soni bu vaqtda yutilgan yorug`lik to`lqini energiyasiga to`g`ri …

4 / 26

od yoritilishi boshlangandan keyin tezda paydo bo`ladi. bu modelda fotoeffektning qizil chegarasi mavjudligini ham tushunish mumkin bo`lmadi. maksimal kinetik energiyaning yorug`lik chastotasiga proporsionalligi, yorug`lik oqimi intensivligiga fotoelektron energiyasining bog`liq emasligini yorug`likning to`lqin nazariyasi tushuntirib berolmadi. bunday holatdan chiqishni 1905 yilda a.eynshteyn topdi. kuzatilayotgan fotoeffekt qonuniyatlarini nazariy tushuntirish a.eynshteyn tomonidan plank gipotezasi asosida tushuntirildi. ya‘ni, yorug`lik ma‘lum porsiya sifatida nurlanadi va yutiladi, bunday har bir porsiya energiyasi е=h formula bilan aniqlanadi. bu yerda h - plank doimiysi. a.eynshteyn kvant tasavvurlarni rivojlantirishda navbatdagi qadamni qo`ydi. yorug‘lik uzlukli - diskretlik 7 xususiyatiga ega degan xulosaga keldi va elektromagnit to‘lqinlar alohida porsiyalar-kvantlardan iborat, keyinchalik ularni fotonlar deb atashdi. foton modda bilan o`zaro ta‘sirlashganda o`zining hamma h energisini bitta elektronga beradi. elektron bu energiyaning bir qismini modda atomlari bilan to`qnashganda sochilishga sarflaydi. bundan tashqari, energiyaning bir qismi metall-vakuum chegarasidagi potensial to`siqni bartaraf etishga sarflanadi. buning uchun elektron katod materiali xususiyatiga bog`liq bo`lgan аchchiqish ishini bajarishi …

5 / 26

sional bo`lishi kerak. bundan kelib chiqadiki, to`yinish toki yorug`lik oqimi intensivligiga to`g`ridan-to`g`ri proporsional bo`lishi kerak. eynshteyn tenglamasidan ko`rinib turibdiki, to`xtatuvchi potensial ut,chastotadan bog‗liqligini ifodalovchi to`g‗ri chiziqning egilish burchagi tangensi plank h doimiysining elektron ye zaryadi nisbatiga teng: (16.3) 8 bu plank doimiysining qiymatini tajribada aniqlash imkoniyatini beradi. bunday o`lchashlar r.milliken tomonidan (1914 yil) bajarildi va plank tomonidan topilgan qiymat bilan mos tushdi. bu o`lchashlar аch chiqish ishini aniqlash imkoniyatini ham berdi: a=h= (16.4) . bu yerda s - yorug‗lik tezligi qiz – fotoeffekt qizil chegarasiga mos tushadigan to`lqin uzunligi. ko`pgina metallarda a chiqish ishi bir necha elektronvoltni tashkil etadi (1eв=1,60210-19j). kvant fizikasida ko`pincha elektronvolt energiya o`lchov birligi sifatida ishlatiladi. plank doimiysining elektronvolt sekundda ifodalangan qiymati: h=4.136b ga teng. metallar orasida kam chiqish ishiga egalari ishqoriy metallardir. masalan, natriyda аch=1,9 eв fotoeffekt qizil chegarasi qiz 680 nm ga to`g`ri keladi. shuning uchun ishqoriy metallarni fotoelementlarda katod o`rnida ishlatishadi. xullas, fotoeffekt qonunlari …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fotoeffekt va uning amaliy ahamiyati"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ fotoeffekt va uning amaliy ahamiyati reja: kirish……………………………..……………………………….........3 1) fotoeffekt qonuni………………............…………....….…..….…....5 2)stoletov tajribasi..................……........................…..........…….…..…9 3)fotoeffektning qõllanilishi ….……….....................................……...12 xulosa…………………………………............…..……….…………..18 foydalanganadabiyotlar……………...

This file contains 26 pages in DOCX format (373.8 KB). To download "fotoeffekt va uning amaliy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: fotoeffekt va uning amaliy aham… DOCX 26 pages Free download Telegram