interferometrlar

DOCX 16 pages 338.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 338.6 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ interferometrlarning spektroskopiyada ishlatilishi reja kirish………………………………………………………………………………………………………. 1. interferometr qurilmalar……….………………………………………………………………. 2. spektroskopiya………………………………..…………………………………………………… 3. interferometr va spektroskopiyaning bir biriga bog`liqligi…………………… xulosa................................................................................................................... foydalanilgan adabiyotlar…................................................................................. kirish yuqorida aytganimizdek, ikkita mustaqil yorug`lik manbai chiqargan yorug`lik to`lqinlari qo`shilganda intensivliklar qo`shilishini kuzatish mumkin, interferensiyani emas. yuqoridagi mulohazalardan ko`rinadiki, yorug`lik nurlarini interferensiyasini kuzatish uchun kogerent yorug`lik dastalarini hosil qilish kerak. kogerent yorug`lik manbai olishning eng mumtoz usullaridan biri yuqorida bayon etilgan yung usulidir. interferensiya olish usullarini s.i.vavilov ikki tipga bo`ladi: frenel tipidagi interferensiya (yung, bikuzgu, biprizma, bilinza usullari va hokazo).nyuton tipidagi interferensiya (yupqa pardadagi, ponadagi, nyuton halqalari va boshqalar). biz quyida kogerent to`lqinlar hosil qilishning ayrim usullari bilan batafsilroq tanishamiz.(qo`yliyev b) mavzuning maqsadi. interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalarga interferometrlar deyiladi. interferometrlar ishlash prinsipi va …

2 / 16

rferometrlarga fabri-pero interferometrlari misol bo`la oladi.(qo`yliyev b) mavzuning dolzarbligi. interferensiya - yorug‘likni to‘lqin tabiatini namoyon bo‘lishining bir isbotidir. interferensiya so‘zi lotin tilida interfere – “xalaqit bermoq” degan ma’noni anglatadi. bu juda qiziq va chiroyli manzara ma’lum shartlar bajarilganda, ikkita yoki bir nechta to‘lqinlarning qo‘shilishi natijasida kuzatiladi. ikki yorug‘lik to‘lqini qo‘shilib, bir-birini kuchaytiradi yoki susaytiradi. natijada ekranda markazi bir nuqtada yotuvchi yorug‘ va qorong‘i halqalar navbat bilan joylashadi. bular interferension maksimum va minimum deb yuritiladi. biroq har xil tajribalarning kursatishicha interferensiya hodisasini kuzatish oson emas. (referat.uz) interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalarga interferometrlar deyiladi. interferometrlar ishlash prinsipi va tuzilishiga asosan ikki nurli va ko‘p nurli interferometrlarga bo`linadi. ikki nurli interferometrlarga jamen va maykelson interferometrlari, ko`p nurli interferometrlarga fabri-pero interferometrlari misol bo`la oladi. biz quyida shu interferometrlarga qisman to`xtalamiz.(quyliyev b) interferometr (interferensiya va metr) — elektromagnit yoki akustik toʻlqinlar interferensiyasi hodisasiga asoslangan oʻlchash asbobi. interferometrning ishi bitta nurning fazoda ikki (yoki koʻp) kogerent …

3 / 16

$boʻyicha detal sirtining sifati toʻgʻrisida mulohaza yuritish mumkin. toʻlqin tabiatiga qarab, interferometr akustik va elektromagnit toʻlqinlar (optik va radioin-terferometrlar) uchun moslab yasaladi. optik interferometr spektral chiziqlarning toʻlqin uzunligini, shaffof muhitlarning yorugʻlik sindirish koʻrsatkichini, yulduzlarning burchak oʻlchamlarini, masofalarning mutlaq va nisbiy qiymatini katta aniqlikda oʻlchash uchun ishlatiladi. interferometr sanoatda optik tizim va qismlarning sifatini tekshirish hamda optik detallarning sirtini kuzatish uchun qoʻllaniladi.(referat.uz) metallurgiyada esa metall sirtlarining tekisligini tekshirishda, shaxtalardagi metan va karbonat angidrid konsentratsiyasini aniqlashda ham interferometrdan foydalaniladi. 2.1. jamen interferometri bu interferometr qalinligi d bir xil bo`lgan ikkita yassi shisha plastinkadan iborat (11-rasm). yorug`lik birinchi plastinkaga tushib qisman qaytadi va qisman plastinkada sinib uning ikkinchi sirtidan qaytadi. nurlar yo`li chizmada ko`rsatilgan. a nuqtada nurlarning ajralishidan yo`llar farqi hosil bo`ladi: /\1=2dncosf1 - l/2 nurlar в nuqtada uchrashganda yo`llar farqi ortadi. /\2=-2dncosf2+l/2 d - plastinkalar qalinligi, n - sindirish ko`rsatgichi. agar plastinkalar bir-biriga nisbatan qat‘iy parallel va bir xil bo`lsa, yo`llar farqi …$

4 / 16

$aksimum, bo`lsa minimum bo`ladi./\=(2m+1)*l/2 hosil qilingan interferension yo`llar teng og`ishga tegishlidir. nurlar birinchi plastinkadan ikkinchisiga o`tishda ko`proq ajralishi uchun plastinkalar qalin qilib yasaladi. ∆/ =l(n2-n1) l- modda qalinligi. agar bo`lsa u vaqtda interferension yo`llarning hammasi m - interferension yo`l kattaligiga siljiydi. m, l larni bilib, n2-n1 ni bilish mumkin. n1=1 teng. havoning sinish ko`rsatkichi n2 ya‘ni moddaning sindirish ko`rsatkichini aniqlash mumkin.bu interferometrning sezgirligi katta, shuning uchun u gazlar sindirish ko`rsatkichini aniqlashda ishlatiladi. fabri-pero interferometri fabri-pero interferometri ko`p nurli interferometrlar turiga kiradi. fabri-pero interferometri ko`proq spektral chiziq konturini tekshirish uchun ishlatiladi. keyingi vaqtlarda to`lqin uzunligining ma‘lum oblastida yorug`likni utkazuvchi interferension filtrlar keng ishlatiladi. bu filtrlar fabri-pero interferometrining ishlash prinsipiga asoslangan.interferensiyaning ikki qo`shni tartiblarining ustma-ust tushmasligi uchun interferometr tomonidan tekshirilayotgan struktura kengligi ikkita qo`shni maksimumlar orasidagi masofadan oshmasligi, ya‘ni quyidagi shart bajarilishi kerak. /\&=&/m eng katta ehtimolli interferensiya tartibi m=2l/& bolganligi uchun /\&=&2/2l bu yerdan plastinkalar orasidagi chegaraviy masofa bo`ladi. bilan aniqlanadigan …$

5 / 16

ri qat‘iy parallel bo`ladigan qilib o`rnatiladi (1-rasm). tashqi sirtlar odatda ichkilari bilan biror burchak hosil qiladi, bunday qilinganda tashqi sirtlardan qaytgan yorug`lik shu‘lasi (blik) asosiy manzarani kuzatishga halaqit bermaydi. sirtlarni bir-biridan ma‘lum masofada parallel o`rnatish uchun plastinkalar orasiga invardan yasalgan halqa qo`yiladi. bu halqaning ikkala tomonida uchtadan chizig`i bo`lib, bularga plastinkalar uchta prujina bilan qisib qo`yiladi. chiziqlar ko`zgular bir-biriga parallel turadigan qilib silliqlab ishlangan. bir oz parallel bo`lmay qolganda tegishli prujinani bosish bilan ko`zgular parallel holatga keltiriladi. yaxshi asboblardan plastinkalar sirti 1/200 to`lqin uzunligigacha aniqlikda yassi qilinadi. plastinkalarning ichki yuzlariga (orasida havo qatlami joylashgan yuzlariga) kumush yoki boshqa metal yalatiladi (qoplanadi), shunday qilinganda nurlarning qaytish koeffitsiyenti ancha yuqori bo`ladi. interferension manzara teng og`malik halqalari shaklida bo`ladi, chunki etalonga enlik yorug`lik manbaidan yoyiluvchi yorug`lik dastasi tushiriladi (1-rasmda bu dastadagi nurlardan birining yo`li ko`rsatilgan). interferensiya tartibi plastinkalar orasiddagi masofa bilan aniqlanadi (bu masofa 1 dan 100 mm gacha, maxsus etalonlarda esa ancha …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "interferometrlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ interferometrlarning spektroskopiyada ishlatilishi reja kirish………………………………………………………………………………………………………. 1. interferometr qurilmalar……….………………………………………………………………. 2. spektroskopiya………………………………..…………………………………………………… 3. interferometr va spektroskopiyaning bir biriga bog`liqligi…………………… xulosa..................................................................................................

This file contains 16 pages in DOCX format (338.6 KB). To download "interferometrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: interferometrlar DOCX 16 pages Free download Telegram