fermi sathi. energetik sathlar. taqiqlangan zona

DOCX 12 pages 1.8 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: fermi sathi. energetik sathlar. taqiqlangan zona reja: kirish 1.fermi sathi. 2. energetik sathlar. 3. taqiqlangan zona. x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi” deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . shu o’rinda birinchi prezidentimiz i.a.karimovning quyidagi so’zlarini keltirish joiz : ,, men yoshlarimizga, mening bolalarimga qarata, o’rganishdan hech qachon charchamanglar, deb aymoqchiman. o’rganish, intilish hech qachon ayb …

2 / 12

rini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1.fermi sathi. yarim o‘tkazgichlarda xususiy o‘tkazuvchanlik va zonalar tuzilishi haqida to‘xtalamiz. begona aralashmalar (kirishmalar) yo‘q toza holdagi yoki kirishmalar hissasi kam bo‘lgan, yarim o‘kazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi xususiy o‘tkazuvchanlik deb ataladi. toza yarim o‘tkazgich moddalar past temperaturada elektr tokini yomon o‘tkazadi. bunga sabab, ularda elektronning energetik zonalari to‘ldirishi dielektriklardagiga o‘xshashidir. t=0 k da yarim o‘tkazgichlarda valent zonasi elektronlar bilan to‘la to‘lgan bo‘lib, unga yuqoridagi zona o‘tkazuvchanlik zonasi bo‘sh bo‘ladi. 1-rasm. yarim o‘tkazgichning energiya zonalari etarlicha past temperaturada (t0 k) o‘tkazuvchan zona bo‘lishi uchun yarim o‘tkazgich elektr tokini o‘tkazmaydi. temperatura ko‘tarilishi bilan issiqlik energiyasi ta’sirida valent zonadagi ba’zi elektronlar o‘tkazuvchan zonaga o‘tib oladi. valent zonada esa musbat zarralar-kovaklar hosil bo‘ladi. yarim o‘tkazgichlarda zaryad tashuvchilar vazifasini elektronlar va kovaklar …

3 / 12

elektronlari mavjud bo‘ladi va ular elektr tokini o‘tkaza oladi. yarim o‘tkazgichlarning bu xossasi ularni dielektriklardan farqlaydi. dielektirlarda normal sharoitda bunday zaryad tashuvchilar bo‘lmaydi. toza yarim o‘tkazgichlarda qancha o‘tkazuvchanlik elektronlari paydo bo‘lsa, shuncha kovaklar hosil bo‘ladi. o‘tkazguvchanlik elektronlari zichligi n0 - kovaklarniki- p0 bo‘lsa, xususiy o‘tkazuvchanlik -ni –zaryad tashuvchilar zichligi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi. (2) ma’lum bir temperaturada zaryad tashuvchilar miqdori taqiqlangan zona kengligiga bog‘liq bo‘ladi. eg -qancha kichik bo‘lsa o‘tkazuvchanlik elektronlar soni shuncha ko‘p bo‘ladi. ge uchun eg=0.67 zv si uchun eg =1.14 zv tashkil etadi. masalan xona temperaturasi (t=3000k) bo‘lsa ge kristalldagi o‘tkazuvchanlik elektronlari zichligi si nikidan taxminan 103 marta katta. yarim o‘tkazgichlarning taqiqlangan zona kengligini optik usulda aniqlash mumkin. yarim o‘tkazgichlarda yorug‘likning yutilishi koeffitsientini to‘lqin uzunligiga bog‘liqligi o‘rganildi. foton energiyasi bo‘lganda u deyarli yutilmaydi. uning energiyasi valent zonadagi elektronlarni o‘tkazuvchanlik zonasiga ko‘tarishi uchun etmaydi bo‘lganda fotonlarning yutilishi boshlanadi. yutilgan foton kristallda elektron va kovakni vujudga keltiradi. yarim o‘tkargichlarda yorug‘lik …

4 / 12

asi turlicha bo‘lgan zarralardek tutar ekan. kovaklar ha, hech qanday gravitatsion massaga ega emas. aslida ular kristall panjarasidagi atomlar atrofidagi musbat zaryadi ko‘proq bo‘lgan sohalardir. effektiv massaning xossalaridan biri, u musbat va manfiy qiymatga ega bo‘lishi mumkin. yarim o‘tkazgichlarda kristall panjarasi to‘g‘risida to‘xtalgan edik. yarim o‘tkazgich struktura tuzilishi kub ko‘rinishida: yarim o‘tkazgichning atomlari kovalent bog‘langan. agar yarim o‘tkazgichlarda kovalent bog‘langan atomlari oraliq kristall panjarada uzilish kuzatilsa, shuning hisobiga elektr o‘tkazuvchanlik paydo bo‘lishi mumkin. bu xususiy o‘tkazuvchanlik deb yuritiladi. elektron tok tashuvchi – ni xususiy zichligi(konsintratsiyasi) deb ataladi. temperatura oshsa, xususiy zichlik(konsentratsiya)oshadi. δea-energiya aktivlik qancha kichik bo‘lsa (kovalent bog‘lanishni buzadigan energiya) xususiy zichlik(konsintratsiyasi) shuncha katta bo‘ladi. xususiy o‘tkazuvchanlikni ko‘rsatadigan chiziq xususiy va sof aralashmalar uchun energiya aktivatsiyasini modeli valent(bog‘langan) elektronlar enrgetik holati hosil qilayotgan energiya-valent zonasi deb ataladi. elektron erkin bo‘lishi va o‘tkazuvchanlik zonasida tok tashishda ishtirok etishi uchun unga δea -energiya berish kerak. shu zona o‘tkazuvchanlik zonasi deb ataladi. – …

5 / 12

ritilgan atomlar taqiqlangan zonalarda xususiy energetik sathlarni hosil qiladi. valent zonaga yaqin joylashgan sathlar sayoz sathlar deb ataladi. agar mahalliy sathlar taqiqlangan zonaning o‘rtasida hosil bo‘layatgan bo‘lsa chuqur sathlar deb ataladi. 3-rasm. sayoz va chuqur sathlar. ionlanish jarayonida o‘tkazuvchanlik zonasiga qo‘shimcha elektron beruvchi aralashma(kirishma) donor kirishma deb ataladi. bu erda . bunday yarim o‘tkazgich elektron yoki n-tipyarim o‘tkazgich deb ataladi. 4-rasm. akseptor kirishma o’ziga elektronni oladi. si ga b atomini kiritilayapti. borning to‘lmagan kovalent bog‘lanishiga juft elektron kremniyning kovalent bog‘lanishi kelib to‘ldiradi. demak aralashma teshik o‘tkazuvchanlikni hosil qiladi. akseptor kirishma deb ataladi, chunki ular elektronlarni qabul qilayapti. – yarim o‘tkazgichlap r-tip yarim o‘tkazgichlar deb ataladi. agar yarim o‘tkazgichda 2-xil tok tashuvchi n-tip xususiy yarim o‘tkazgich, umuman nd va na aralashma atomlari teng bo‘lsa kompensirlangan yarim o‘tkazgichlar deb yuritiladi. xulosa elektron etishmayotgan bog‘lanish harakatchan kovaklardan iborat. erkin elektronlar ham, erkin kovak ham kristall panjara bo‘ylab ko‘chib yurishi mumkin. qo‘shni bog‘dan elektron …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fermi sathi. energetik sathlar. taqiqlangan zona"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ish i mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: fermi sathi. energetik sathlar. taqiqlangan zona reja: kirish 1.fermi sathi. 2. energetik sathlar. 3. taqiqlangan zona. x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali ya...

This file contains 12 pages in DOCX format (1.8 MB). To download "fermi sathi. energetik sathlar. taqiqlangan zona", click the Telegram button on the left.

Tags: fermi sathi. energetik sathlar.… DOCX 12 pages Free download Telegram