inson falsafasi

DOCX 18 pages 33,0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 33,0 KB

Fayl turi DOCX

Pages 18

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

10-mavzu.inson falsafasi reja: 1. falsafa tarixida insonning mohiyatiga oid qarashlar tasnifi. inson mohiyatiga fan nuqtai nazaridan yondashuv. inson, individ, shaxs tushunchalarining o‘zaro aloqadorligi. 2. ongning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. onglilik va ongsizlik dialektikasi. 3. insonning bioijtimoiy, psixologik mohiyati. falsafiy antropologiyaning inson haqidagi ta’limot sifatidagi mohiyati. 4. hayotning ma’nosi va unda insonning vazifasi. hayotni tark etish bosqichlari (suitsid, parasuitsid, evtanaziya, esxatologiya). 5. faoliyatda onglilik va maqsadga muvofiqlik. muloqot faoliyat sifatida. mehnat, o‘yin, ijod faoliyat turi. inson faoliyatini tartibga solishning ahamiyati. inson-jamiyat-davlat tamoyilining falsafiy mazmuni. tayanch tushunchalar: inson, shaxs, individ, antropologiya, inson — biologik mavjudot, inson — ijtimoiy mavjudot, inson faolligi, inson qadri, introvertiv, ekstrovertiv, inson ehtiyojlari, manfaatlari,maqsadi, ideallari, inson huquqi, barkamol inson, praksiologiya, faoliyatning atributlari. inson falsafiy muammo sifatida. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig‘ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo‘nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar, katta olam …

2 / 18

qilish imkonini beradi. insondan sirtga qarab harakat qiladigan bo‘lsak, narsalar mohiyatini hech anglay olmaymiz, zero, bu mohiyat insonning o‘zida mujassamlashgan. bu fikr qadimgi mutafakkirlargayoq yaxshi ma’lum bo‘lgan. unga turli ko‘rinishlarda sharqda ham, yunon-rim falsafiy an’anasida ham duch kelish mumkin. xususan, antik davrda delfidagi apollon ibodatxonasiga kiraverishda ustunga o‘yib yozilgan, rivoyatlarga qaraganda, suqrot takrorlashni yaxshi ko‘rgan «o‘z-o‘zingni angla», degan ibora, ayniqsa, mashhur bo‘lgan. ajablanarlisi shundaki, oradan ikki yarim ming yil vaqt o‘tgach, hozir ham bu fikr o‘z ahamiyatini yo‘qotgani yo‘q. u nafaqat narsalar dunyosini, balki inson borlig‘ining mohiyatini, inson va ijtimoiy munosabatlarning asl tabiatini tushunishga harakat qilayotgan har bir odam uchun o‘zo‘zini anglashga chorlovchi fikr bo‘lib qolmoqda. buni faqat shu bilan izohlash mumkinki, ayni holda har bir yangi avlod o‘z davri hamda tabiiy-ilmiy va falsafiy tasavvurlarning tegishli darajasi nuqtai nazaridan echishga harakat qiladigan o‘ta murakkab, «boqiy» falsafiy masala lardan biri to‘g‘risida so‘z yuritiladi. tarixga boshqa ko‘p sonli iboralar ham ma’lum bo‘lib, …

3 / 18

. falsafa dunyoni inson orqali 30 ал-фараби. философия политики. –м.: 1989 г. с. 529. 8-mavzu. falsafiy antropologiya (inson falsafasi) 115 ichdan bilishdir, fan esa insondan tashqaridagi dunyoni yuzaki bilish demakdir. insonda mutlaq borliq, insondan tashqarida esa – nisbiy borliq namoyon bo‘ladi. darhaqiqat, antik davrdan boshlab insonga bo‘lgan qiziqish dam kuchayib, dam ma’lum vaqt pasayib turgan, lekin hech qachon yo‘qolmagan. «inson nima», degan savol bugungi kunda ham avvalgidek jahon falsafasidagi o‘ta muhim masalalardan biri bo‘lib qolmoqda, insoniyatning eng o‘tkir aql-zakovat sohiblari e’tiboridan tushmay va ayni vaqtda, o‘zining uzil- kesil, umumiy e’tirof etilgan echimini topmay kelmoqda. inson har safar mutafakkirlar diqqat markazidan o‘rin olar ekan, uning mohiyatini yangi tarixiy sharoitda va yangicha nuqtai nazardan anglab etishga harakat qilib, uni qayta va qayta yangidan kashf etganlar. pirovardida, falsafa fanida insondan murakkabroq va ziddiyatliroq predmet yo‘q, desak, hech mubolag‘a bo‘lmaydi. inson barcha yaxshi fazilatlarni o‘zida mujassamlashtirgan o‘ziga xos, betakror va barkamol mavjudot – cheksiz …

4 / 18

langan va takrorlanish natijasida tarkib topib, tartibga tushgan»31, deb hisoblaydi. demak, beruniy fikricha, insonning fe’l-atvori va ma’naviy qarashlari, surati va siyrati bevosita tabiiy muhit ta’sirida shakllanadi. zero, aynan shu tabiiy muhit, geografik sharoit xalqlar, millatlar shakllanishining muhim asosi bo‘la oladi. «inson o‘z tabiatiga ko‘ra murakkab tanaga egadir. insonning tanasi bir-biriga qarama-qarshi qismlardan iborat bo‘lib, bu qismlar tobelik kuchi asosida birlashgan». beruniy fikricha, hamma odamlarda o‘zaro bir-biriga o‘xshash va ayni paytda farq qilib turadigan jihatlar mavjud. ibn sino, «inson boshqa barcha hayvonot olamidan so‘zi, tili va aqli, tafakkur qilishi bilan farq qiladi. inson aqli turli fanlarni o‘rganish yordamida boyiydi»32, deb hisoblaydi. forobiy fikricha, inson o‘z tabiatiga ko‘ra hayotini tartibga keltirish, mustahkamlash va takomillashtirish uchun boshqa insonlarga muhtoj bo‘ladi. yakka holda hech kim buning uddasidan chiqa olmaydi. «inson shunday maxluqotki, u faqat jamiyatda o‘z ehtiyojlarini qondirishi va oliy ma’naviy darajaga ko‘tarilishi mumkin»33. inson o‘z hayotining me’mori, ijodkori bo‘lmog‘i, o‘zida fozila xislatlar, iste’dodlarni …

5 / 18

nashadi. boshqa bir mashhur fransuz faylasufi r.dekart (1596–1650) asarlarida inson mohiyati masalasiga nisbatan butunlay o‘zgacha yondashuvga duch kelamiz. u«inson fikrlovchi narsadir», deb hisoblaydi. «inson, u uzoq vaqt o‘ylaganidek, dunyoning statik markazi emas, balki evolyusiyaning o‘ziga va cho‘qqisi bo‘lib, bu ancha go‘zalroqdir», deb qayd etadi atoqli fransuz faylasufi va teologi p.t. de sharden (1881–1955). unga zid o‘laroq, a.shopengauer (1788–1860) 31 beruniy abu rayhon. tanlangan asarlar. 1-jild. – т.: «фан», 1968 y. 16–17-b. 32 ибн сина. данишнамэ. душанбе. 1957 г. с. 59. 33 forobiy. fozil odamlar shahri. –т.: abdulla qodiriy nomidagi nashriyot, 2016 y. 69-b 8-mavzu. falsafiy antropologiya (inson falsafasi) 116 inson nuqsonli mavjudot ekanligini ta’kidlaydi, uni «tabiat xalturasi», deb ataydi. fransuz yozuvchisi va faylasufi j.p.sartr (1905–1980) bu fikrni butunlay rad etadi. uning fikricha, inson kelajakka qarab intiladi va shu tariqa o‘zini o‘zi yaratadi. u «inson – odamzod kelajagidir», deb ta’kidlaydi. shunday qilib, falsafaning ikki yarim ming yillik tarixi mobaynida insonga juda …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "inson falsafasi"

10-mavzu.inson falsafasi reja: 1. falsafa tarixida insonning mohiyatiga oid qarashlar tasnifi. inson mohiyatiga fan nuqtai nazaridan yondashuv. inson, individ, shaxs tushunchalarining o‘zaro aloqadorligi. 2. ongning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. onglilik va ongsizlik dialektikasi. 3. insonning bioijtimoiy, psixologik mohiyati. falsafiy antropologiyaning inson haqidagi ta’limot sifatidagi mohiyati. 4. hayotning ma’nosi va unda insonning vazifasi. hayotni tark etish bosqichlari (suitsid, parasuitsid, evtanaziya, esxatologiya). 5. faoliyatda onglilik va maqsadga muvofiqlik. muloqot faoliyat sifatida. mehnat, o‘yin, ijod faoliyat turi. inson faoliyatini tartibga solishning ahamiyati. inson-jamiyat-davlat tamoyilining falsafiy mazmuni. tayanch tushunchalar: inson, shaxs, individ, antro...

This file contains 18 pages in DOCX format (33,0 KB). To download "inson falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: inson falsafasi DOCX 18 pages Free download Telegram