chaqaloqlik va goʻdaklik davrining psixiologik xususiyatlari

DOCX 8 pages 18.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.7 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

6-mavzu: chaqaloqlik va goʻdaklik davrining psixiologik xususiyatlari. reja: 1. chaqaloqlik davrining psixologik xususiyatlari. 2. chaqaloqlik davrida sensor, perseptiv va kognitiv rivojlanishi. 3. chaqaloqlik davrida emotsional rivojlanish chaqaloqlik davri inson hayotidagi eng dastlabki va sezgir bosqich bo‘lib, bu davrda bola atrof-muhitga moslashish jarayonini boshdan kechiradi. bolaning psixikasi hali shakllanish jarayonida bo‘lib, uning asosiy ehtiyojlari hayotiy zaruriyatlar (ovqatlanish, issiqlik, xavfsizlik) bilan bog‘liq bo‘ladi. bolaning ilk yosh davrini 3 davrga ajratamiz. 1. tug’ilgandan 1 oylikkacha - chaqaloqlik davri. 2. bir oylikdan 1 yoshgacha - go’daklik davri. 3. bir yoshdan 3 yoshgacha - ilk yosh davri ya’ni bog’chagacha yosh davridir. bolaning chaqaloqlik davri jismoniy jihatdan juda tez rivojlanish davridir. yangi tug’ilgan bola organizmining 75 % suvdan, 25 % qattiq moddalardan iborat bo’lad. uning bo’yi o‘rtacha 48-52 sm, vazni 2800-3500 gr bo’ladi. uning suyaklari tog’aysimon moddadan iborat bo’lib, u bolaning o’sishi bilan rivojlanadi. yangi tug’ilgan bolaning og’irligi yarim yilgacha 600-700 gr.dan, ikkinchi yarim yilda 400-500 …

2 / 8

chi kunlardan boshlab chaqaloq ona yoki unga g‘amxo‘rlik qiluvchi shaxs bilan bog‘lanish jarayonini boshlaydi. ona ovozini va hidini taniydi – bu, chaqaloq bilan ona o‘rtasidagi bog‘lanish (attachment) rivojlanishiga yordam beradi. ijtimoiy tabassum hali shakllanmagan bo’ladi, lekin chaqaloq yuz ifodalarini kuzatib, ularga nozik reaksiyalar bilan javob berishi mumkin. ona bilan jismoniy aloqada bo‘lish (teriga tegish, quchoqlash) – chaqaloqning emotsional rivojlanishi uchun juda muhim. chaqaloq o‘zini xavfsiz his qilishi uchun ovqatlanish rejimi va sharoitlar muhim rol o‘ynaydi. tovushlar, yumshoq yorug‘lik va haroratning qulay bo‘lishi psixik rivojlanishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. agar chaqaloq yetarlicha g‘amxo‘rlik va e’tibor olmasa, keyinchalik xavotirlilik va ishonchsizlik rivojlanishi mumkin. chaqaloqlik davri (0–1 oy) psixologik jihatdan hissiy bog‘lanish va dastlabki reflekslar rivojlanadigan davrdir. bola bu bosqichda ona parvarishiga muhtoj, emotsional va sensor signallarga sezgir bo‘lib, faqat o‘zining asosiy ehtiyojlariga ko‘ra harakat qiladi. chaqaloq bolaning yuragi 1 minutda 120 marta uradi. bundan tashqari chaqaloq bolalar yuragining nisbatan tez urishi ular organizmida …

3 / 8

ilan yuvintiriladi va ehtiyotkorlik bilan ushlanadi. chaqaloqning 20 kun o’tgach terisi taranglasha boshlaydi. go’dakning yashash sharoitiga qarab suyak va muskullari o’sib boradi. agar go’dak ko’p yotsa, bosh suyagi hamshunga mos ravishda rivojlana boshlaydi. shuning uchun go’dak uxlaganda bir maromda uxlashi kerak. agar go’dak ovqatlanish jarayonida noto’g’ri ushlansa yoki yotsa suyak sistemasi noto’g’ri rivojlanib qolishi mumkin. chunki go’dak suyagida mineral moddalar unchalik ko’p bo’lmaydi. bolaning suyak va muskullari bilan uning suyak sistemasi uning uxlash jarayoniga bog’liq. bola yurishni o’rganayotganda ham goh o’ng, goh chap qo’lidan ushlab unga yordam berish kerak. shundagina suyak sistemasini nuqsonlardan saqlash mumkin. bolaning suyak va muskullari uning barcha organlari, shu jumladan bolaning og’irligi 2800 gr dan 3500 gr.gacha, uning bo’yi 48 sm.dan 52 sm.gacha bo’ladi, bu xususiyatlar faqat yaxshi tug’ilgan bolalarga xosdir. yangi tug’ilgan bolaning suyagini ohak va boshqa tuzlar kam bo’lib, u asosan tog’ay to’qimalaridan iborat bo’ladi, bosh suyaklar 2-3 oylik bo’lgandagina tutashadi. yangi tug’ilgan bolani …

4 / 8

ochiladi va bola yaxshi eshitadigan bo’ladi, ko’rish analizatorlari ham murakkab yo’l bilan rivojlanadi. yangi tug’ilgan bolada ko’rish analizatori mavjud bo’lib, u yorug’likni, qorong’ulikni sezadi. lekin uning ko’rish sezgisi mukammal bo’lmaydi. chaqaloq bolalar asab tizimining hamma qismlari baravar rivojlanmaydi, ularda eng oldin asab tizimining quyi qismlari, ya’ni orqa miya, uzunchoq miya takomillashadi. chunki asab tizimining bu qismlari tug’ma yo’l bilan o’tadigan shartsiz reflekslarning markazi hisoblanadi. keyinchalik asab tizimining yuksak qismlari ya’ni oliy asab faoliyati bilan bog’liq bo’lgan katta miya yarim sharlari va po’stloq qismi takomillashadi. chaqaloq bolalar bosh miya yarim sharlari po’stining burmalari sayoz bo’ladi. yangi tug’ilgan chaqaloq bolaning asab miya katta yarim sharlari po’stidan asab hujayralari 14-15 milliard bo’ladi, bu nerv hujayralarini birlashtiruvchi asab tolalarining usti mielin deb nom olgan maxsus parda bilan qoplanib boradi. chaqaloqlarni yo’rgaklash oldidan bir oz harakatga solish, ya’ni qo’l –oyoqlarini harakatga keltirish lozim. bu jarayonning tezlashuvi bosh miya po’stining jadal rivojlanishiga yordam beradi. bola 1 …

5 / 8

bir oylik bolani qo’lga olish bilan yig’isi to’xtab tinchib qoladi. bu bolaning qo’lga o’rganib qolganligini ko’rsatadi. noto’g’ri tarbiyalangan bolada bu refleks nihoyatda tez o’rnashib qolib natijada o’z o’rniga yotmaydi, faqat qo’lda uxlashni xohlaydi. bu esa bolani normal o’sishiga zarar yetkazadi. o’tkazilgan tajribalar shuni ko’rsatadiki, hatto 8 kunlik bola qo’lga olish bilan yerga yotqizishni farqiga borar ekan. chaqaloqlik davrida sensor, perseptiv va kognitiv rivojlanishi. sensor rivojlanish chaqaloqning dunyoni sezgilari orqali idrok etishi bilan bog‘liq bo‘lib, asosiy sezgi organlari (ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish va teginish) orqali rivojlanadi. yangi tug‘ilgan chaqaloqning ko‘rish qobiliyati (visual idrok) chegaralangan bo‘ladi. u 20–30 sm masofadagi narsalarni ko‘ra oladi. chaqaloq dastlab oq-qora va kulrang soyalarni yaxshi idrok qiladi, chunki rang sezuvchanligi hali to‘liq rivojlanmagan bo‘ladi. tug‘ilganidan keyin chaqaloq inson yuziga ko‘proq e’tibor qaratadi va natijada ona yuzini tanib oladi. ko‘z harakatlari muvofiqlashtirilmagan, ya’ni bir-biridan mustaqil harakat qiladi. 2-3 haftadan so‘ng esa ko‘z harakatlari barqarorlasha boshlaydi. eshitish …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chaqaloqlik va goʻdaklik davrining psixiologik xususiyatlari"

6-mavzu: chaqaloqlik va goʻdaklik davrining psixiologik xususiyatlari. reja: 1. chaqaloqlik davrining psixologik xususiyatlari. 2. chaqaloqlik davrida sensor, perseptiv va kognitiv rivojlanishi. 3. chaqaloqlik davrida emotsional rivojlanish chaqaloqlik davri inson hayotidagi eng dastlabki va sezgir bosqich bo‘lib, bu davrda bola atrof-muhitga moslashish jarayonini boshdan kechiradi. bolaning psixikasi hali shakllanish jarayonida bo‘lib, uning asosiy ehtiyojlari hayotiy zaruriyatlar (ovqatlanish, issiqlik, xavfsizlik) bilan bog‘liq bo‘ladi. bolaning ilk yosh davrini 3 davrga ajratamiz. 1. tug’ilgandan 1 oylikkacha - chaqaloqlik davri. 2. bir oylikdan 1 yoshgacha - go’daklik davri. 3. bir yoshdan 3 yoshgacha - ilk yosh davri ya’ni bog’chagacha yosh davridir. bolaning chaqaloqlik davri jismon...

This file contains 8 pages in DOCX format (18.7 KB). To download "chaqaloqlik va goʻdaklik davrining psixiologik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: chaqaloqlik va goʻdaklik davrin… DOCX 8 pages Free download Telegram