bog’cha yoshidagi bolaning kognitiv rivojlanishi

DOCX 17 pages 34.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.0 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

11-mavzu: bog’cha yoshidagi bolaning kognitiv rivojlanishi. reja: 1. bogʻcha yoshidagi bolalarda tafakkur tushunchalaring shakllanishi. 2. bola nutqining rivojlanishi. 3. bog’cha yoshidagi bola xayoli va uning rivojlanishi. bog’cha yoshi bolalarining tafakkuri. tafakkur ham boshqa psixik protsesslar kabi bolalarda yoshligidan boshlab taraqqiy eta boshlaydi. bola tug’ilishidanoq tafakkur qilish imkoniyatiga ega bo’lmaydi. ayrim olimlar bola tafakkurini maymun tafakkuriga o’xshatadilar. psixologlarning maymun tafakkuri haqidagi nazariyasi haqiqatga to’g’ri kelmaydi. bola tug’ilishi bilan insondir, u insonlar jamiyatida yashaydi, insonlar bilan munosabatda bo’ladi, ularning ta’sirida o’sadi. bola tafakkuri avval boshdan inson tafakkuridir. boladagi tafakkur asta sekinlik bilan, bilimli va tajribani ortishi, yashash sharoiti va oladigan ta’lim – tarbiyasining ta’siri ostida o’sib oradi. bola dastlab tashqi olamni va uydagi narsalarni sezish, idrok qilish orqaligina bilib oladi. bola asta sekin yoshi orta borgan sayin narsalar o’rtasidagi o’xshashlik tomonlarini payqay boshlaydi, so’ngra o’xshash narsalarni umumlashtiradi. masalan: 6 – 7 oylik bola yolg’iz qolgan paytida stol oldiga emaklab kelib, dasturxonni tortib …

2 / 17

masalan: 1,5 yoshli bola olmani, koptokni, yumaloq sharni umumlashtirib olma – deydi. tafakkur bolaning bog’cha yoshidagi davrida juda tez rivojlana boshlaydi. buning sababi, 1-dan bog’cha yoshidagi bolalarda turmush tajribasining anchagina ko’payishi, 2-dan bu davrda nutqning yaxshi o’sgan bo’lishi, 3-dan bog’cha yoshidagi bolalarning juda ko’p erkkin va mustaqil harakat qilish imkoniyatlariga ega bo’lishlaridir. bolalar tafakkurining o’sishida nutqning roli juda katta. chunki tafakkur nutq vositasi bilan amalga oshiriladi. nutqi bor odamda so’zlar vositasi tafakkur bo’lmaydi. tafakkurning realligi nutqda ko’rinadi. bolalar atroflaridagi turli – tuman narsa va hodisalarning nomlarini bilib olganlaridan so’ng asta – sekin ularni umumlashtiradigan bo’ladi. oilada bog’chadagi katta odamlarning bolalar bilan muomalalari orqali bolalar faqat ayrim tushunchalarnigina emas, balki tayyor holda berilgan mantiqiy nutq formalarni tez o’zlashtirib oladilar. bog’cha yoshiga yetgan bolaning so’z boyligi tezlik bilan orta boshlaydi. bog’cha yoshi davrida bolaning nutqi faqat miqdor jihatdan emas, bola sifat jihatidan ham takomillashadi. ( r, l, i, sh, z ) tovushlarni …

3 / 17

yoqlari va sochlari bor” – deb javob beradi. bog’ yoshi davrida erkin harakat qilish maydoni yasli yoshidagi davrga nisbatan juda ham kengayib ketadi. bu esa bolalarga juda ko’p narsalar bilan tanishish inkoniyatini beradi. bog’cha yoshidagi bolalar o’zlarining mustaqil analiz qilish va umumlashtirish kabi fikr qilish protsesslarini vujudga keltiradi va taqqoslashtiradi. bola o’zining tajribasida ancha narsani bilib olganidan so’ng, narsalarning ichki xususiyatlari bilan ham qiziqa boshlaydilar. shuning uchun ularda (bu nima? nega bunaqa? nimaga kerak?) kabi savollar paydo bo’ladi. odatda, har qanday tafakkur protsessi biror narsaga tushuna olmaslik, biror narsadan taajjublanish xayron qolish va natijada turli savollarning tug’ilishi tufayli paydo bo’ladi. bola asosan o’zlarining turmush tajribalari doirasidagi narsa va hodisalar haqida fikr yuritadilar. shuning uchun ular juda qiziq savollar beradilar. masalan: bulutlar nega yuradi? yulduzlar nechta? qorbobo odammi? elektr toki qayerdan keladi? simga qo’ngan chumchuqlarni tok urmaydimi? nega yomg’ir yog’adi? nega qor oq bo’ladi? yuqorida keltirilgan savollardan ko’rinib turibdiki, bolalar har …

4 / 17

ng?” deb jerkib beradilar. natijada bola o’ksinib, o’z bilganicha tushunishga harakat qiladi. u albatta ko’p narsalarni xato tushunadi va bu tushunish juda uzoq vaqtgacha saqlanib qoladi. masalan: 6 yoshli bolalar endilikda hodisalarni sababini izohlashga urinadilar. yura ismli bola “menchi, yulduzlar nimadan paydo bo’lganini bilaman – osmonda katta teshik – teshik to’r bor. to’r ustida katta gulxan yonib turadi. to’rning teshiklaridan yulduzlar ko’rinib turadi” – deb o’zicha tushunishga harakat qiladi. to’g’ri, bolaning bunday savollariga javob berish qiyin, chunki ular o’zlari hali mutlaqo tushunmaydigan narsa va hodisalari haqida savol beradilar. lekin tarbiyachi bolaning yoshiga mos qilib, yaxshilab tushuntirib berishi zarur. masalan: “yomg’ir qayerdan yog’adi?” degan savolga 6 yoshli bola: “yomg’ir osmonda yashaydi, uning uyi bulutlardan ham balandda. bulutlar ochilib ketganda, yomg’ir yiqilib ketadi” deb tushuntiradi. shunday paytda tarbiyachi sovuq oynaga issiq par bilan ta’sir qilganda suv zarrachalarining yuzaga kelishini misol qilib ko’rsatib, boladagi afsonaviy tushunchasini yo’qotib, ilmiy tushunchani, yomg’irning yuzaga kelishini sodda …

5 / 17

tgan narsalarni birlashtiradi, solishtiradi va taqqoslaydi, analiz, sintez qiladi. masalan: bola o’z o’yinchog’ini “ichida nima borligini” bilish maqsadida bo’lak – bo’lak qilib sindirib, uni analiz qiladi: kubiklardan “uy” yasab sintez qiladi. bog’cha yoshi bolalarida ko’rgazmali, obrazli – tafakkur xukmron bo’ladi. bolalar faqat o’zlari idroq qilgan va tasavvur qilishi mumkin bo’lgan to’g’risidagina tushunchalarga ega bo’ladilar. bu yoshdagi bolalar konkret narsalar to’g’risidagina fikr yurita oladilar. shuning uchun ham ularda mavhum tafakkur bo’lmaydi. bola o’zining fikr yuritishidan konkret faktlarda asoslanganligi uchun, u narsalarning rangiga alohida e’tibor beradi. masalan: o’tkazilgan tajribalar shuni ko’rsatadiki, bolalarga “qizil shapkacha” ertagini o’qib berilgandan so’ng, ulardan tarbiyachi: “bolalar, qizil shapkacha cho’g’dek qizil va havo rang shapkacha kiyib olgan edida?” deb so’raganida, bolalar: “yo’q, yo’q havo rang ko’ylakda va qizil shapkachada edi” – deb e’tiroz bildirishadi. bu misoldan ko’rinib turibdiki, bolaning tafakkuri konkret, ko’rgazmali obrazli xarakterga ega ekan. shuning uchun tarbiyachilar buni hisobga olgan holda ta’limiy mashg’ulotlarni doimo ko’rgazmali asosda …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bog’cha yoshidagi bolaning kognitiv rivojlanishi"

11-mavzu: bog’cha yoshidagi bolaning kognitiv rivojlanishi. reja: 1. bogʻcha yoshidagi bolalarda tafakkur tushunchalaring shakllanishi. 2. bola nutqining rivojlanishi. 3. bog’cha yoshidagi bola xayoli va uning rivojlanishi. bog’cha yoshi bolalarining tafakkuri. tafakkur ham boshqa psixik protsesslar kabi bolalarda yoshligidan boshlab taraqqiy eta boshlaydi. bola tug’ilishidanoq tafakkur qilish imkoniyatiga ega bo’lmaydi. ayrim olimlar bola tafakkurini maymun tafakkuriga o’xshatadilar. psixologlarning maymun tafakkuri haqidagi nazariyasi haqiqatga to’g’ri kelmaydi. bola tug’ilishi bilan insondir, u insonlar jamiyatida yashaydi, insonlar bilan munosabatda bo’ladi, ularning ta’sirida o’sadi. bola tafakkuri avval boshdan inson tafakkuridir. boladagi tafakkur asta sekinlik bilan, bilimli va taj...

This file contains 17 pages in DOCX format (34.0 KB). To download "bog’cha yoshidagi bolaning kognitiv rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bog’cha yoshidagi bolaning kogn… DOCX 17 pages Free download Telegram