qadriyatlar falsafasi (aksiologiya) haqida taqdimot

DOCX 29 pages 45.9 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.9 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

11-mavzu. qadriyatlar falsafasi (aksiologiya) reja: 1. qadriyat tushunchasining ma’nosi va uning umumiy tavsifi. 2. qadriyat nazariyasining shakllanish tarixi. ehtiyojlar va qadriyatlar dinamikasi. qadriyatlarning turlari (umuminsoniy, milliy, shaxsiy qadriyatlar). 3. oilaning qadriyatga doir jihatlari. muhabbat va nafrat, baxt va baxtsizlikning qadriyatiy jihatlari. 4. oiladagi ajralish va uning axloqiy kamolotga salbiy ta’siri. gender tengligini ta’minlashda inson mehnati qadrlanishining ahamiyati. 5. mahalla – o‘zbek milliy qadryiati sifatida. davlatning oila tinchligi va barqarorligini taʼminlashdagi oʻrni. oila-taʼlim-mahalla tizimi. qadriyatlarning ijtimoiy-ma`naviy ahamiyati va yoshlar tarbiyasidagi o‘rni.qadriyatlarni baholash. 6. uchinchi ming yillikda qadriyatlarning transformasiyasi. 7. jamiyatning devalvatsiyasi (qadrlanish va qadrsizlanish). sog‘likning qadriyat sifatidagi ahamiyati.sog‘lom turmush tarzining qadriyatli jihatlari. qadriyat tushunchasi, naturalistik psixologizm, personalistik ontologizm, aksiologik transsendentalizm, madaniy-tarixiy relyativizm, qadriyatlarning sotsiologik konsepsiyasi, qadriyat kategoriyasining mazmuni, qadriyatning funksional ahamiyati, qadriyatning shaxsga doir mazmuni, baholash, baholash strukturasi, baholash predmeti, baholash sub’ekti, baholash asosi, ehtiyojlar va qadriyatlar, moddiy qadriyatlar, ijtimoiy-siyosiy qadriyatlar, ma’naviy qadriyatlar, ideal, interiorizatsiya. tarixiy interiorizatsiya, erkinlik - qadriyat sifatida. …

2 / 29

qishlari sonining ozligi va ularning xususiyatida namoyon bo‘ladi. jamiyatda mavjud qadriyatlarning rang-barangligi ularni tasniflash zaruriyatini belgilaydi. shuni qayd etish lozimki, hozirgi zamon aksiologiyasida bu muammoni yechishga nisbatan yagona yondashuv mavjud emas. shu sababli, turli konsesiyalar doirasida ilgari surilgan bu muammoni yechishga nisbatan yondashuvlarni umumlashtirib, qadriyatlarni ijtimoiy hayot sohalariga ko‘ra; qadriyatlarning sub’ektlari yoki manbalariga ko‘ra; qadriyatlarning jamiyatdagi roliga ko‘ra tasniflash mumkin. quyida ularni tahlil qilishga harakat qilamiz qadriyat tushunchasi va uning umumiy tavsifi. qadriyatlar va baholar. qadriyatlar haqidagi ta’limot yaqinda vujudga kelgan deb hisoblash odat tusini olgan. ammo bu noto‘g‘ri. falsafa tarixida ildizlari ilk falsafiy tizimlarga borib taqaluvchi ancha kuchli qadriyatlarga doir an’anaga duch kelish mumkin. qadimgi davrdayoq faylasuflarni qadriyatlar muammosi qiziqtirgan. ammo o‘sha davrda qadriyat borliq bilan ayniylashtirilgan, qadriyatga xos bo‘lgan xususiyatlar esa uning mazmuniga kiritilgan. masalan, zardo‘sht, moniy, suqrot va platon uchun yaxshilik va adolat kabi qadriyatlar haqiqiy borliqning bosh mezonlari hisoblangan. bundan tashqari, qadimgi faylasuflar qadriyatlarni tasniflashga harakat …

3 / 29

ijodida insonparvarlik va hurfikrlilik qadriyatlari birinchi o‘ringa chiqqan. jumladan a.navoiyning odil jamiyat qurish haqidagi g‘oyasida umuminsoniy qadriyatlar tizimi, komil inson ta’limotida esa eng yetuk inson qiyofasiga xos shaxsiy qadriyatlar tizimi ifodalangan. yangi davrda qadriyatlar haqidagi ta’limotga nisbatan yondashuvlar ratsionalizm nuqtai nazaridan tavsiflana boshlanganki, bu hol fanning rivojlanishi va yangi ijtimoiy munosabatlarning shakllanishi bilan izohlanadi. bu davrda qadriyatlar va ularning mezonlari muammosi rene dekart, benedikt (barux) spinoza, klod adrian gelvesiy, pol anri golbax, a. avloniy, a.donish, furqat, muqumiy va boshqa mutafakkirlarning asarlarida o‘z aksini topgan. jumladan a.avloniy ”turkiy guliston yohud axloq” asarida “yaxshi xulqlar- muhabbat, yaxshilik, adolat, haqiqat, shijoat, ibrat kabi ijobiy qadriyatlarni va razolat, g‘iybat, jaholat, adovat kabi “yomon xulqlar”ni farqlaydi. keyinroq xx asrda o‘zbek faylasufi s.shermuxamedov avloniy g‘oyasini davom ettirib insonga tabiat 36 ta ijobiy fazilat va 36 ta salbiy illat ato etganligini, ularning qay darajada namoyon bo‘lishi inson o‘z hayotining qadriga yetishida ko‘rinishini e’tirof etadi. immanuil kant falsafasi …

4 / 29

n, ta’limot) atamasini muomalaga kiritdi. keyinchalik aksiologiya muammolari fenomenologiya, germenevtika, ekzistensializm va boshqa falsafiy yo‘nalishlarning vakillari tomonidan tadqiq etildi. mamlakatimizda aksiologiya qadriyatlar haqidagi fan sifatida sho‘ro davrida, uning nazariy asosini idealistik falsafa tashkil qilgani uchun rad etildi. xx asrning 80- yillaridan e’tiboran bu nazariya rivojlana boshladi. bu dastlab x. shayxova, q. nazarov ijodida milliy qadriyatlarning asosiy shakllari, inson qadri va shaxsiy qadriyatlarning tahlilida, so‘ngra bir qancha yosh olimlar ijodida o‘z ifodasini topdi. xususan, q.nazarov inson qadri haqida fikr yuritar ekan, “qarilik iborasini insonga nisbatan biologik ma’noda ishlatish mumkin, ammo bu tushunchani inson qadriga va qadriyatlariga nisbatan ishlatish nojoiz. zero, qarilik qadrsizlanish bo‘lmagani kabi yoshlik ham beqadrlik degani emas”1 deb ta’kidlaydi. binobarin o‘z shaxsi va boshqalarning qadrini anglash uchun insonning ma’naviy dunyosi ezgulikka xizmat qilishi, yuksak ijtimoiy sifatlarga ega bo‘lishi, uning o‘zi esa hayotning bebaho ne’mat ekanligini anglaydigan darajada tarbiyalangan bo‘lmog‘i lozim. demak, qadim zamonlardan boshlab hozirgi vaqtgacha falsafada qadriyat muayyan …

5 / 29

adaniyat hodisalarining xossasi, degan fikrga qo‘shilsak, haqiqat va qadriyatning ayniylashtirilishi muqarrardir. ammo aksiologiyaning: «baxt-saodat nima?», degan asosiy masalasini birinchi bo‘lib ta’riflagan suqrot haqiqat va qadriyat o‘rtasida jiddiy farqlarni ko‘rsatib bergan. bilim baxt-saodatga erishishning muhim sharti, lekin u mazkur qadriyatga erishishning birdan-bir sharti emas. bu hol shu bilan izohlanadiki, tabiat va jamiyat predmetlari va hodisalari o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ularni anglab yetish yo amalda nima mavjudligi haqidagi bilim shaklida, yo bu borliq qanday bo‘lishi lozimligi, inson tabiatga va boshqa odamlarga nisbatan o‘zini qanday tutishi kerakligi haqidagi tasavvur ko‘rinishida amalga oshirilishi mumkin. birinchi holda predmet haqidagi bilim uning haqiqiyligi yoki soxtaligi nuqtai nazaridan, ikkinchi holda – predmetning qimmati, ya’ni uning inson uchun ahamiyati nuqtai nazaridan tavsiflanadi. xo‘sh aksiologiya nimani o‘rganadi? aksiologiya – falsafaning qadriyatlarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi alohida bo‘limi (yunon. axios - qadriyatlar, logos – bilim: qadriyatlar haqidagi fan). qadriyatlar ulkan falsafiy ahamiyatga ega. qadriyatlar tushunchasi insonning dunyoga bo‘lgan munosabatining alohida …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadriyatlar falsafasi (aksiologiya) haqida taqdimot"

11-mavzu. qadriyatlar falsafasi (aksiologiya) reja: 1. qadriyat tushunchasining ma’nosi va uning umumiy tavsifi. 2. qadriyat nazariyasining shakllanish tarixi. ehtiyojlar va qadriyatlar dinamikasi. qadriyatlarning turlari (umuminsoniy, milliy, shaxsiy qadriyatlar). 3. oilaning qadriyatga doir jihatlari. muhabbat va nafrat, baxt va baxtsizlikning qadriyatiy jihatlari. 4. oiladagi ajralish va uning axloqiy kamolotga salbiy ta’siri. gender tengligini ta’minlashda inson mehnati qadrlanishining ahamiyati. 5. mahalla – o‘zbek milliy qadryiati sifatida. davlatning oila tinchligi va barqarorligini taʼminlashdagi oʻrni. oila-taʼlim-mahalla tizimi. qadriyatlarning ijtimoiy-ma`naviy ahamiyati va yoshlar tarbiyasidagi o‘rni.qadriyatlarni baholash. 6. uchinchi ming yillikda qadriyatlarning transformasi...

This file contains 29 pages in DOCX format (45.9 KB). To download "qadriyatlar falsafasi (aksiologiya) haqida taqdimot", click the Telegram button on the left.

Tags: qadriyatlar falsafasi (aksiolog… DOCX 29 pages Free download Telegram