biologik kimyo

PDF 472 pages 4.1 MB Free download

472 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PDF

Pages 472

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 472

biokimyo.pmd o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’im vazirligi r.a. sobirova, o.a. abrorov f.x. inoyatova, a.n.aripov biologik kimyo o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta‘lim vazirligi tomonidan tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik sifatida tasdiqlangan toshkent «yangi asr avlodi» 2006 a.a. xodjimetov, tta bioorganik va biologik kimyo kafedrasi mudiri,biologiya fanlari doktori, professor r.s. salihov, o‘zr faga qarashli biokimyo instituti hujayra biologiyasi laboratoriyasining mudiri. xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, biologiya fanlari doktori, professor mazkur darslik tibbiyot oliy o‘quv yurtlari uchun mo‘ljallangan lotin grafikasida birinchi o‘quv adabiyoti bo‘lib, umumamaliyot shifokorlar tayyorlashning zamonaviy konsepsiyasiga tayanilgan va biologik kimyo fanining yangi rejasi asosida yozilgan. darslikda oqsillar, nuklein kislotalar, karbon suvlar va yog‘larning struktura va funksiyasi to‘g‘risida hamda fanga oid bir qator yangi ma’lumotlar kiritilgan. biokimyo fanining nazariy va amaliy tibbiyotdagi ahamiyatini e’tiborga olib, darslikda karbon suvlar, yog‘lar, oqsillar va aminokislotalar almashinuvini buzilishida nasliy va orttirilgan kasalliklar asoslari ko‘rib chiqilgan. darslik sog‘liqni saqlash ta’limi tizimida …

2 / 472

‘indisidir. ular tirik sistemaning turg‘unligi va o‘z-o‘zini hosil qilishga yo‘naltirilgandir. hayvonlar organizmi, shuningdek, odam organizmi ovqat mahsulotlari qabul qilishga muhtojdir. ular suv va mineral komponentlardan tashqari murakkab organik tarkibga ega bo‘lgan oqsil, yog‘, uglevodlarni qabul qilishi kerak. biologik kimyoning asosiy vazifasi molekulyar darajadagi zaminiy, umumbiologik masalalarni hal etishdan iborat. insonning ekosistemaga bog‘liqlik muammosini hal etishi, ularni nafaqat bilishi, balki ulardan muhofaza bo‘lishi va foydalana olishi kerak. biokimyo fani 3 bo‘limdan iborat: 1. statik biokimyo. 2. dinamik biokimyo. 3. funksional biokimyo. statik biokimyo tirik organizm tarkibiga kiruvchi moddalarning kimyoviy tarkibi va xususiyatlarini o‘rganadi. bu bo‘limning asosiy masalalari bioorganik kimyo tomonidan o‘rganiladi. dinamik biokimyo organizmga moddalarning qabul qilinishidan boshlab oxirgi mahsulotlar shaklida chiqarib yuborilishigacha bo‘lgan barcha o‘zgarishlarni tahlil qiladi. funksional biokimyo a’zo va to‘qima funksiyalariga bog‘liq ravishda, ularda kechadigan kimyoviy jarayonlarni tadqiq qiladi. biologik kimyoning barcha bo‘limlari o‘zaro uzviy bog‘langan va zamonaviy biokimyoning qismlari hisoblanadi. agarda ilgari biologik kimyo o‘z ichiga to‘qima, …

3 / 472

bu jarayonlar muvozanatining buzilishi kasallikning rivojlanishiga olib keladi. masalan, agarda organizmda katabolizm jarayonlari pasaysa, u yoki bu moddalarning to‘planishiga olib keladi va o‘z navbatida to‘planish kasalliklarini rivojlantiradi (glikogenoz, sfingolipidoz va boshqalar). irsiy kasalliklar alohida o‘rinni egallaydi, chunki ularda, hujayra genetik apparatida u yoki bu moddalar sintez nazoratining buzilishi mavjud. shuning uchun, bo‘lajak shifokor, tirik organizmda ularning rivojlanish mexanizmini tushunish uchun biokimyoviy jarayonlarni yaxshi bilishi kerak. so‘nggi paytlarda klinik biokimyo jadal rivojlanmoqda, klinik laboratoriyalarda kasalliklarning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun sharoitlar yaratilgan bo‘lib, tashxis usullari takomillashtirilmoqda. i bob oqsillar va ularning funksiyasi oqsillarning tirik tabiatdagi muhim ahamiyatini hisobga olib, shuningdek, oqsillarning tirik organizm massasining yarmini tashkil etishi va qator ajoyib xususiyatlarga ega bo‘lishi, oqsil strukturasi va funksiyasini tushunish, biologiya va tibbiyot uchun muhim muammolarni yechishda asos bo‘lishi, tibbiyot institutlarida biokimyo kursini o‘rganishni – shu sinf, organik moddalardan boshlashni taqozo etadi. tirik organizmlar uchun xos bo‘lgan turli-tuman va juda ko‘p funksiyalarni oqsillar …

4 / 472

kulyar biologiya asoschilaridan bo‘lgan f.krikning ta’biri bo‘yicha, oqsillar juda muhim moddalar bo‘lib, turli funksiyalarni juda yengil va nozik bajarishlari mumkin. tabiatda taxminan 1010-1012 turli oqsillar bo‘lib, 106 turli tirik organizmlar, viruslardan boshlab odamgacha, faoliyatini ta’minlab beradi. bugungi kunda, ko‘p sondagi tabiiy oqsillardan juda kam qismining tuzilishi va strukturasi aniqdir. har bir organizm o‘ziga xos oqsillar to‘plami bilan xarakterlanadi. fenotipik belgilar va funksiyalarning turli-tumanligi bu oqsillarning spetsifikligi, ko‘pchilik holda multimolekulyar strukturaga ega bo‘lishi bilan belgilanadi. 5 6 e.coli hujayrasida 3000 ga yaqin, odam organizmida esa 100000 dan ortiq turli xil oqsillar mavjuddir. barcha tabiiy oqsillar ko‘p bo‘lmagan oddiy struktur bloklardan tashkil topgan bo‘lib, monomer molekulalar aminokislotalardan iboratdir. aminokislotalar polipeptid zanjirda bir-biri bilan bog‘langan. tabiiy oqsillar 20 xil aminokislotalardan tashkil topgan. bu aminokislotalar turli ketma- ketliklarda bog‘lanishlari mumkin. shuning uchun ular, juda ko‘p miqdordagi, turli-tuman oqsillarni hosil qiladilar. ko‘rsatilgan sondagi aminokislotalarni polipeptidda turlicha joylashtirish orqali har xil izomerlarni hosil qilish mumkin. agar …

5 / 472

ralar va organoidlar oqsildan tashkil topgan. bu yerda fibrillar oqsillar (kollagen, keratin, elastin va boshqalar) muhim vazifani bajaradi. 2. katalitik funksiya – organizmdagi biokatalizatorlar – fermentlar oqsil tabiatiga ega va barcha biokimyoviy reaksiya sodir bo‘lishini boshqaradilar, ya’ni reaksiyalar tezligini ma’lum tartibda borishiga va boshqarilishiga imkon beradi. 3. energetik funksiya – oqsillar oshqozon ichak traktida parchalanib, oddiy aminokislotalar shaklida so‘riladi. aminokislotalarning ma’lum qismi oksidlanib energiya hosil qiladi. 4. transport vazifasi. oqsillar suvda, qonda yaxshi eriydigan xususiyatga ega va suvda, qonda erimaydigan moddalar bilan kompleks hosil qilib ularning eruvchanligini, tashilishini ta’minlaydi. masalan: qon plazmasi oqsili albumin yog‘ kislotalar, lipidlar, boshqa oqsillar temir, mis, vitamin, gormonlarni nishon a’zolarga tashiydi. 5. qisqaruv funksiyasi – mushak oqsillari tarkibiga kiruvchi aktin, miozin, troponinlar qisqaruv qobiliyatiga ega. bu oqsillar muskullar tarkibiga kirib mexanik ish bajarishda qatnashadi. qisqarish funksiyasi sitoskelet oqsillariga ham xosdir, ular hujayra hayot faoliyati jarayonlarini (mitoz jarayonida, xromosomalar ajralishida) ta’minlaydi. 7 1-jadval odamning a’zo va …

Want to read more?

Download all 472 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik kimyo"

biokimyo.pmd o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’im vazirligi r.a. sobirova, o.a. abrorov f.x. inoyatova, a.n.aripov biologik kimyo o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta‘lim vazirligi tomonidan tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik sifatida tasdiqlangan toshkent «yangi asr avlodi» 2006 a.a. xodjimetov, tta bioorganik va biologik kimyo kafedrasi mudiri,biologiya fanlari doktori, professor r.s. salihov, o‘zr faga qarashli biokimyo instituti hujayra biologiyasi laboratoriyasining mudiri. xizmat ko‘rsatgan fan arbobi, biologiya fanlari doktori, professor mazkur darslik tibbiyot oliy o‘quv yurtlari uchun mo‘ljallangan lotin grafikasida birinchi o‘quv adabiyoti bo‘lib, umumamaliyot shifokorlar tayyorlashning zamonaviy konsepsiyasiga tayanilgan va biologik ...

This file contains 472 pages in PDF format (4.1 MB). To download "biologik kimyo", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik kimyo PDF 472 pages Free download Telegram