bolalar psixologiyasi

PDF 31 pages 2.4 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PDF

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

ypography bolalar psixologiyasi mavzu: bolalar psixologiyasi muommolarining o’rganilishi. l.s.vigotskiy, a.l.leontiv va v.n.myasishch yev qarashlari. bola psixik rivojlanishining asosiy qonuniyatlari psixologik rivojlanish qonuniyatlari plantsentar oziqlanish , flektiv, himoya reflekslari, bu nima refleksi, dominanta tayanch tushunchalar: bolalar psixologiyasining asosiy va markaziy muammosi bolaning psixik jihatdan o’sishi, unga xos xusussiyat va qonuniyatlarini yoritib berishdan iboratdir. bu muammoni to’g’ri xal etish bolalar psixologiyasining fan sifatida yanada taraqqiy etishi uchun ham, o’sayotgan avlodni komil inson qilib tarbiyalash amaliyoti uchun ham muhim ahamiyatga egadir. xali psixologiya fani, jumladan bolalar psixologiyasi paydo bo’lmasdan avval bolani ruxiy taraqqiyoti haqidagi masalalarga katta e’tibor berilgan edi. bolaning rivojlanishi haqidagi fikrlar juda sodda bo’lishiga qaramay, ular bola taraqqiyoti haqida muhim ahamiyat kasb etar edi. o’tgan ajdodlarimiz bolalar psixologiyasidagi muammolarni izchil va atroflicha o’rganmagan bo’lsalar ham, lekin ularning o’z asarlarida o’zining qimmatli fikrlarini bayon qilganlar. ma’lumki, o’rta osiyo xalqlari uzoq o’tmishga, ko’p asrlik tarixga, boy madaniy merosga ega edilar. o’rta osiyoni markazida …

2 / 31

dunyoni bilish haqidagi ta’limoti bilan shuhrat qozondi. u axloqiy sifatlar tug’ma bo’lmay, balki mashqlar, ko’nikma va malakalar, odatlar natijasi deb uqtiradi. bu yerda irodaning ahamiyati o’lkanligini, uning yordamida kishi o’zida hissiy va ma’naviy ehtiyojlarni ongli ravishda tanlash ko’nikmasiga ega bo’ladi deydi. abu ali ibn sino farobiyning ta’limoti ibn sino qarshilarining shakllanishiga kuchli ta’sir qiladi. ibn sino «tib qonunlari» asarida organizmning tuzilishi, undagi asab va asab yo’llari, fiziologik jarayonlar bilan bog’liq psixik jarayonlar haqida fikr yuritadi. u bola tarbiyasiga alohida e’tibor berdi va jismoniy tarbiya sog’lom va tetik insonni shakllantirishning muhim omili ekanini, bolaning tug’ilgandan boshlab, bolalikdan o’smirlikka o’tish davrida sog’lom turmush tarzini shakllantirishni tavsiya etdi. ibn sino atrof-muhit va organizm orasidagi o’zaro bog’liqlikni hisobga olib, har bir a’zo uchun maxsus mashqlar majmuasini tuzdi. yusuf xos hojib shuningdek, yusuf xos xojib o’zining «qutadg’u bilik» asarida eng komil, jamiyatning talablariga javob beradigan insonni tarbiyalash, a.jomiy asarlarida («tuxfatul axror») ilm- ma’rifat, ta’lim-tarbiya, kasb-hunar …

3 / 31

la psixikasining rivojlanishi muammosini o’rganishda k.d.ushiniskiy ko’rsatib bergan yo’li alohida ahamiyat kasb etadi. ya’ni u bola psixikasi taraqqiyotini har tomonlama o’rganadigan bir butun fan sifatida rivojlana boshladi. rus pedagoglari belinskiy va dobrolyubovlar bola psixik taraqqiyotining bir butunligi, murakkabligi, ijtimoiy tarixiy sharoit bilan bog’liqligi, psixik taraqqiyotda ta’lim - tarbiyaning roli haqidagi fikrlari xatto hozir ham o’z qiymatini yo’qotmadi. shuningdek, chet el psixologlari ham ayrim psixik jarayonlar bo’yicha ilmiy tekshirishlar olib bordilar. jumladan, bolalarning idroki bo’yicha verner, kants, xotira bo’yicha e, meyman, v. shtern, tafakkur bo’yicha bine, byuller, nutqdan shtern, mak- karti va boshqalar ko’plab ilmiy tadqiqot ishlari amalga oshirdilar. xix asrning 60-yillarida rus fiziologi i.m. sechenov (1829-1905) inson psixikasining ontogenezini reflektor tabiati haqidagi ta’limotini yaratdi. u o’zining 1863-yili yozgan “bosh miya reflekslari” nomli asarida odam psixik hayotiga, bolalar psixik hayotiga realistik nuqtai nazaridan yondoshishni asoslab berdi va psixik taraqqiyotining asosini reflekslar tashkil kiladi degan ta’limotni yaratish bilan fanga zid bo’lgan qarashlarga …

4 / 31

ydo bo’lishi, xotira va tafakkurlarni o’quv faoliyatida rivojlanishi masalalarini ishlab chiqdi. 1980yillardan boshlab psixologiyaning nazariy rivojlanishini tarixiy – madaniy jihatini, uning (ildizini) asosini, ya’ni bolani dunyoga kelishi, uning biologik tipning oxiri ekanligini, sifat o’zgarishlari jihatidan esa ijtimoiylikka aylanishini yoritib berdilar. l.s.vigotskiy bolaning psixik rivojlanishida tashqi-muhitning rolini va bolani muhit bilan effektiv munosabatini, ta’lim bilan rivojlanishining o’zaro munosabatlari, murakkab psixik funktsiyalar ta’lim jarayonida shakllanishini, aktual taraqqiyot bosqichida mustaqil faoliyatni yaqin taraqqiyot bosqichi asosida bo’linishini, psixik taraqqiyot qarama-qarshilik, ziddiyatlaridan iborat ekanligini ko’rsatib berdilar. bola rivojlanishining biogenezatsiya va sotsiogenizatsiyasi muammosida a.s.makarenko ham o’z fikrlari bilan qatnashdi. u jamoada o’zaro munosabatlar, bola shaxsini loyihalash, faoliyat motivlarini bola faoliyatidagi ahamiyati kabi qator masalalarini o’rgandi va undan amaliyotda foydalandi. o’zbekistonlik psixologlar ham psixologiyaning rivojlanishida ko’pgina ilmiy tadqiqot ishlarini olib bordilar. p.i.ivanov psixologiyaning umumiy masalalari, psixik hodisalarning bolalarda rivojlanishi, ta’lim psixologiyasi sohasida (“umumiy psixologiya”, “ta’limning psixologik asoslari”), m.g. davletshin “qobiliyatlarni rivojlanishi”, “texnik qiziqishlar”, “qziqish va ta’lim”, kabi …

5 / 31

i bilan katta yoshli kishidan hech bir farq qilmaydi. bola bo’yi, shuningdek tasavvurlari, xotirasi, diqqati, tafakkuri va boshqa jarayonlaridan anchayin kichkina bo’lgan katta yoshli kishilardir deb ko’rsatishga urinadir. lekin bola psixikasining sifat jihatidan o’ziga xosligini tushuntirib bera olmaydilar va taraqqiyotning asosiy sabablarini yoritib bera olmaydilar. xviiasrdan boshlab filosofik va psixologik yo’nalishlarda bolaning taraqqiyoti haqida kurash boradi: psixologik yo’nalish tarafdorlari psixik taraqqiyot butunlay muhitga va turmush tajribasiga bog’liq deydilar. xo’sh odam psixikasi va xatti harakatlarida bor bo’lgan o’ziga xos xususiyatlarni nima bog’laydi –tabiiy, tug’ma xususiyatlarmi yoki hayot davomida orttirgan xususiyatlarmi? degan muammoda turlicha qarashlar maydonga keldi “ideyalar tug’ma bo’ladi” degan nazariyaning yorqin namoyodasi dekart(1596-1650) edi. uning fikricha, tug’ma ideyalar intellektda boshlang’ich xolatda bo’ladi bu ideyalar moyillik sifatida “tug’ma bo’lib, faqat keyinchalik to’la anglanguncha sekin asta taraqqiy etadi, shu bilan birga, tashqi tajriba ideyalar faoliyati uchun faqat turtki bo’lib xizmat qiladi, ularning yanada takomillashuvi uchun, material hisoblanadi deb ko’rsatildi. keyinchalik bunday qarashlar …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar psixologiyasi"

ypography bolalar psixologiyasi mavzu: bolalar psixologiyasi muommolarining o’rganilishi. l.s.vigotskiy, a.l.leontiv va v.n.myasishch yev qarashlari. bola psixik rivojlanishining asosiy qonuniyatlari psixologik rivojlanish qonuniyatlari plantsentar oziqlanish , flektiv, himoya reflekslari, bu nima refleksi, dominanta tayanch tushunchalar: bolalar psixologiyasining asosiy va markaziy muammosi bolaning psixik jihatdan o’sishi, unga xos xusussiyat va qonuniyatlarini yoritib berishdan iboratdir. bu muammoni to’g’ri xal etish bolalar psixologiyasining fan sifatida yanada taraqqiy etishi uchun ham, o’sayotgan avlodni komil inson qilib tarbiyalash amaliyoti uchun ham muhim ahamiyatga egadir. xali psixologiya fani, jumladan bolalar psixologiyasi paydo bo’lmasdan avval bolani ruxiy taraqqiyoti haqi...

This file contains 31 pages in PDF format (2.4 MB). To download "bolalar psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar psixologiyasi PDF 31 pages Free download Telegram