eksprimental psixologiya 7- mavzu

DOCX 10 pages 26.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

eksprimental psixologiya 7- mavzu: perseptiv timsollarning tashkil topishi: o‘rganish metodlari 1. sezgi va idrok, ularning farqlari. 2. idrok turlari. 3. idrok timsolining xususiyatari: predmetlilik, yaxlitlik, konstantlik, kategoriyalilik. idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo‘lib hisoblanganligi sababli barcha ruhiy holatlar, hodisalar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni, egallangan bilimlar, tajribalar, ko‘nikmalar bir davrning o‘zida namoyon bo‘ladi, aks ettirishda ishtirok qiladi. idrok tushunchasi lotin tilida «perceptio» qabul qilish, idrok deb nomlanadi, uning yuqori bosqichi esa «appersepsiya» (lotincha -ad ga perceptio-idrok, qabul qilish) deyiladi. appersepsiya - idrok jarayonini shaxsning oldingi bilimlari, shaxsiy va ijtimoiy tajribalari, qiziqishlari, motivatsiyasi, ehtiyojlari va odatlari, umuman, ruhiy hayotning barcha mazmuni bilan belgilanishidir. appersepsiya hodisasi tufayli odamlar o‘zaro idrokining mazmuni bilan bir-birlaridan muayyan darajada tavofutlanadilar, ya’ni ular aynan bir xil narsani o‘zining bilim saviyasi, maslagi, pozitsiyasi, dunyoqarashi va ijtimoiy kelib chiqishiga asoslangan holda turlicha idrok qiladilar hamda aks ettiradilar. masalan, «ildiz» tushunchasini biologlar o‘simliklarning moddiy asosi …

2 / 10

gadir. muvaqqat (vaqtincha) appersepsiya turi esa shaxsning faqat idrok qilish jarayonidagi emotsional holatiga, ya’ni uning kayfiyati, ruhlanishi, shijoati, stress, affektiv ko‘rinishdagi his-tuyg‘ularida, ularning sur’ati, davomiyligi, tezligida o‘z ifodasini topadi. psixologiya fanida idrok muayyan shakllarga ajratilib tadqiq qilinadi, vaqt, harakat, fazo yordami bilan atrof-muhitning, biosferaning, ijtimoiy turmushning mohiyati yuzasidan axborotlar ma’lumotlar, xususiyatlar aks ettiradi. borliqdagi narsa va hodisalarning yashash shakli, uzluksiz ravishda harakatda bo‘lishi, muayyan obyektiv vaqt birligida hukm surishi inson ongida bevosita in’ikos qilinadi. odatda inson tomonidan vaqtni idrok qilish, asosan ruhiy hodisalar, holatlar, vaziyatlar, xususiyatlarning o‘zaro o‘rin almashinuvi tufayli namoyon bo‘ladi va o‘ziga xos tuzilishi bilan mazkur jarayonning boshqa shakllaridan farq qilib turadi. vaqtni idrok qilish inson tomonidan aks ettirilayotgan vaqt birligining obektiv (haqqoniy, xolis) mazmuniga, shaxsning unga nisbatan munosabatiga bog‘liq bo‘lib, xuddi shu mezon orqali uning mahsuldorligi o‘lchanadi. masalan, shaxsning ehtiyoji, motivatsiyasi, qiziqishlari va intilishiga mos, mutanosib vaqt birligini idrok birligini idrok qilgan taqdirdagina vaqt obektiv jihatdan (kechinmalar, …

3 / 10

slangan holda idrok qilinsa, bunday toifadagi harakat nisbatan idrok qilish deb ataladi. agarda harakatlanayotgan jism hech qanday narsa bilan taqqoslanmasdan idrok qilinsa, bu ko‘rinishdagi harakat esa nisbat berilmasdan (nisbatsiz) idrok qilish deyiladi. fazoni idrok qilish - voqelikdagi narsa va hodisalarning fazoda egallagan o‘rnini, shaklini, miqdorini va bir-biriga nisbatan munosabatlarini aks ettiruvchi bilish jarayonning shaklidir. voqelikni idrok qilish orqali inson borliq to‘g‘risida, uning xususiyatlari, hajmi, masofasi (ich tomoni, chuqurligi) yuzasidan muayyan ma’lumotlar, xossalar, axborotlar to‘plash, ularni farqlash imkoniyatiga ega bo‘ladi. idrokning har uchala shaklining yordami bilan dunyoni bilish jarayoni amalga oshadi, verbal va noverbal holatlar bilan bevosita va bilvosita yo‘l yordamida muayyan obrazlar (timsollar, tavsiyalar, imidj) mujassamlashadi, natijada yaxlit in’ikos etish holati yuzaga keladi, bilishga oid aksariyat mahsullar to‘planadi. idrok jarayonida uning fenomenlari (yunoncha «phainomenon»-noyob, g‘ayriodatiy holat degan ma’no anglatadi) muayyan hodisalarni aks ettirishda ishtirok etadi, in’ikosning turlicha aniqlikda namoyon bo‘lishi mumkinligi to‘g‘risida ma’lumot beradi. ular jahon psixologiyasi fanida gallyutsinatsiya (lotincha …

4 / 10

siga gallyutsinatsiya deyiladi. gallyutsinatsiya hodisasi muvaqqat ruhiy xastalikning alomati bo‘lib, ba’zan qo‘rqich hissi mahsuli hisoblanib, bosh miya katta yarim sharlari qobig‘idagi qo‘zg‘alish jarayonlarining nuqsonli, sust (patologik) harakati natijasida, goho asab tizimining zaharlanishi, zaiflashuvi, haddan tashqari toliqishi tufayli yuzaga kelishi mumkin. bizningcha, gallyutsinatsiya hodisasi bir necha xil ko‘rinishga ega bo‘lishi mumkin, ularning eng asosiylari quyidagilardan iboratdir: a) yo‘q narsalarning ko‘zga ko‘rinishi; b) u yoki bu ovozlar, tovushlar, kuylar eshitilishi; v) yo‘q sharpalar, hidlar sezilishi kabilar. illyuziya hissiy a’zolarimizga bevosita ta’sir etib turgan narsa va hodisalarning noto‘g‘ri (noadekvat), yanglish, xato idrok qilishdan iborat jarayonning noyob hodisasidir. ba’zan psixologiya fanida noto‘g‘ri (noadekvat) idrok qilishga olib keluvchi qo‘zg‘atuvchilar konfiguratsiyasining (lotincha «contiguratio» tashqi tuzilishida o‘xshashlik, o‘zaro o‘xshashlik, joylashuvda yondashuvlik deganidir) o‘zi ham illyuziya deb ataladi. «adekvat» tushunchasi lotincha «adae gguatus», ya’ni teppa-teng, mutlaqo mos, ayni to‘g‘ri demakdir. hozirgi davrda ko‘rish idrokini kuzatishning eng samaralisi - bu tasvirlarning ikki o‘lchovli ifodalanishidir. illyuziyalarning bir turkumi optik geometrik …

5 / 10

ishi (avtokinetik harakat); b) fazoviy jihatdan yaqin joylashgan ikki harakatsiz stimulning tez sur’atlar bilan namoyon etib turish harakat taassurotini vujudga keltiradi (stroboskopik harakat); v) harakatsiz obektni uni qurshab turgan fonga qarama-qarshi yo‘nalishga qo‘yish harakat tuyg‘usini paydo qiladi (induksion harakat) kabilar. attraksiya insonni (o‘zi bilan o‘zga o‘rtasidagi munosabatda namoyon bo‘lib,) o‘ziga mahliyo qilish, qalbni «jiz» ettirishdan iborat, ongsizlikka taalluqli insonni inson tomonidan idrok qilish hodisasidir. bu hodisa bir qancha manbalar, qo‘zg‘atuvchilar, motivlar ta’sirida vujudga keladi, jumladan: 1) dastlabki tashqi ko‘rinish, istarasining issiqligi; 2) subektga nisbatan rishtasiz bog‘lanib qolishlik, ongsizlik darajasidagi anglashilmagan ichki noaniq moyillik; 3) shaxslarning xarakteridagi o‘xshashlikning mavjudligi; 4) sheriklarning muomala maromidagi yaqinlik va boshqalar. psixologiya fanida juda kam tadqiq qilingan idrok fenomenlaridan bittasi - bu yaqqol ko‘rish (yasnovideniye) deb atalib, voqealik, holat, hodisa va tasodifni yaqqol oldindan ko‘rish, yaqqol g‘oyiblardan xabar kelish (olish) singari parapsixologik muammodir. faqat ayrim hollardagina yaqqol ko‘rishning aniq ilmiy hisoblashlarga asoslangan mahsuli namoyon bo‘lishi mumkin, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eksprimental psixologiya 7- mavzu"

eksprimental psixologiya 7- mavzu: perseptiv timsollarning tashkil topishi: o‘rganish metodlari 1. sezgi va idrok, ularning farqlari. 2. idrok turlari. 3. idrok timsolining xususiyatari: predmetlilik, yaxlitlik, konstantlik, kategoriyalilik. idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo‘lib hisoblanganligi sababli barcha ruhiy holatlar, hodisalar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni, egallangan bilimlar, tajribalar, ko‘nikmalar bir davrning o‘zida namoyon bo‘ladi, aks ettirishda ishtirok qiladi. idrok tushunchasi lotin tilida «perceptio» qabul qilish, idrok deb nomlanadi, uning yuqori bosqichi esa «appersepsiya» (lotincha -ad ga perceptio-idrok, qabul qilish) deyiladi. appersepsiya - idrok jarayonini shaxsning oldingi bilimlari, shaxsiy va ijtimoiy t...

This file contains 10 pages in DOCX format (26.4 KB). To download "eksprimental psixologiya 7- mavzu", click the Telegram button on the left.

Tags: eksprimental psixologiya 7- mav… DOCX 10 pages Free download Telegram