idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar

DOCX 7 pages 17.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar 1.makonni ko‘rish orqali idrok etish. 2.stereoskopik idrok. 3. vaqtni idrok qilish. idrok (perception) – bu atrof-muhitni sezgi organlari orqali qabul qilish va tushunish jarayoni. uning murakkab shakllari va usullarini o‘rganish psixologiya, kognitiv fanlar va neyrofiziologiyaning muhim sohalaridan biridir. 1. fazo-vaqt idroki – ob’ektlarning joylashuvi, masofasi va vaqt o‘tishi haqidagi tushuncha. 2. harakat idroki – vizual, eshitish yoki teginish orqali harakatni sezish. 3. til va nutq idroki – so‘zlar, ohanglar va mazmunni tushunish. 4. ijtimoiy idrok (social perception) – odamlarning xatti-harakatlari, mimikasi va niyatlarini talqin qilish. 5. san’at va badiiy idrok – ranglar, kompozitsiya va badiiy asarlarni chuqurroq tushunish. makonni ko‘rish orqali idrok etish– bu obyektlarning joylashuvi, masofasi, shakli, harakati va ularning o‘zaro munosabatini tushunish qobiliyati. makonni idrok etish – bu murakkab jarayon bo‘lib, u biologik, psixologik va madaniy omillar ta’sirida shakllanadi. uni o‘rganish nafaqat inson ongini tushunishga, balki sun’iy intellekt va robototexnika rivojiga …

2 / 7

to‘la aniqlikka erishib bo‘lmaydi. odatda biz narsalarni fazo munosa- batlari shakllari va katta- kichikligi bilan birlikda idrok qilganimizda ikkala ko‘zimiz bilan, ya’ni binokulyar idrok qilamiz. uzoqdalik, chuqurlikni binokulyar idrok qilishda ko‘zning konver- gensiyasi, ayniqsa, katta ahamiyatga ega. konvergensiya ma’lum bir narsaga qaraganda, ikkala ko‘z soqqasi- ning qanshar tomon baravar burilishidir. ikkala ko‘z soqqasi ana shun¬day burilganida ko‘rish o‘qlari biz qarab turgan narsaning o‘zida bir- birini kesib o‘tadi. idrok qilinayotgan narsa qanchalik yaqin tursa, ko‘z soqqalari bir- biriga, ya’ni qanshar tomonga shunchalik yaqin buriladi, ko‘rish o‘qlari ham bir-birini shunchalik yaqin kesib o‘tadi. sechenov ta’biricha, ko‘rish o‘qlari «qamrab oluvchilar» bo‘lib, biz qarab turgan narsa bizga yaqin- lashgan sari, «ko‘rish o‘qlari ham ko‘zimizga yaqinlashadi, narsa uzoq- lashgan sari, ko‘rish o‘qlari ham ko‘zimizdan uzoqlashadi». ko‘zlarimizning konvergensiyasi, ayniqsa, masofani, yiroqni, chu- qurlikni eng aniq, raso idrok qilishga imkon beradi, chunki konvergen- siya vaqtida asosiy o‘rinda turgan ko‘rish analizatoriga harakat analiza- tori, ya’ni ko‘z muskullarining ishi …

3 / 7

drok qilamiz, masalan, qo‘limizdagi tanga pulning shaklini, katta-kichikligini, holati¬ni bevosita teri sezgilari vositasi bilan bilamiz. teri sezgilari vositasi bilan biz, xususan ikki o‘lchovni uzunlik (masofa) va sirt o‘lchovlarini idrok qilishimiz mumkin, lekin narsalarning (hatto mayda narsalarning ham) shaklini, katta-kichikligini va fazodagi munosabatlarini yolg‘iz teri sezgilari vositasi bilan idrok qilganda to‘la aniqlikka erishib bo‘lmaydi. shu sababli ko‘pincha fazoni teri sezgilari vositasi bilan idrok qilish muskullar harakat vositasi bilan idrok qilish ila birgalikda o‘tadi. muskul- harakat organlarimiz vositasi bilan biz yirik va mayda obyektlarning (masalan, stol, xona, hovli va shu kabilarning) shaklini, katta- kichik- ligini, fazodagi munosabatlarini hamma uch o‘lchovda idrok qilishimiz mumkin. ko‘r odamlar (yoki ko‘r emaslar qorong‘i tushganda) narsa¬larning shaklini, masofani va fazodagi munosabatlarni ana shu yo'l bilan idrok qiladilar. mayda narsalarning shakli barmoq harakatlari (paypaslash) vositasi bilan idrok qilinadi. yirik narsalarning shaklini va masofani ko‘zimizni yumib yoki qorong‘ida idrok qilganimizda biz qo‘l harakat- larimizdan va qadamlab yurishdan foydalanamiz. ana …

4 / 7

ga kirgan hamma narsalarni juda yaqin va ko‘ziga tegib turayotgandek his qilgan, shuning uchun bu odam ehtiyot yuzasidan ko‘zini qo‘li bilan hadeb qoplayvergan. narsalarning shaklini ham faqat ko‘rish bilangina fahmlay olmagan, bu narsalarni qo‘li bilan paypaslab ko‘rganidagina, ya’ni o‘tmishdagi muskul-harakat sezgisiga asoslangan tajribasiga suyan- ganidagina narsalarning shakllarini taniy olgan. operatsiyadan so‘ng ko‘zi ochilgan yana bir odamga yog‘ochdan yasalgan, har ikkalasi ham bir xil bo‘yalgan va diametri teng shar bilan kub ko‘rsatganlar. u odam bu narsalarning turli buyumlar ekanini ko‘rib tursa ham, lekin ularni bir- biridan aniq farq qila olmagan: qaysisi dumaloq va qaysisi burchakli ekanini aniq aytib bera olmagan. yana shu odamga shar bilan bir xil kattalikdagi doiraning, kub bilan bir xil kattalikdagi to‘rtburchakning yassi shaklini yonma-yon qo‘yib ko‘rsatganlarida, ularni bir-biridan farq qila olmagan, faqat paypaslab ko‘rganidan keyin sharni doiradan va kubni to‘rtburchakdan ajratgan. bu odam qilingan operatsiya¬dan tamomila sog‘aygandan keyin, ko‘z bilan ko‘rib idrok qilishni o‘rganmoq uchun maxsus mashq …

5 / 7

rgan- larimizning o‘ziga xos xususiyati, jumladan, obyektiv mavjud fazoni ham idrok qilish qobiliyatiga ega bo‘lishdadir. idrokning hamma turlari singari, fazoni idrok qilish ham kishining tajribasi va umumiy kamoloti jarayonida boradi. vaqtni idrok qilish biz idrok qilib turgan narsa va hodisalar ma’lum bir (zamon) davomi¬da paydo bo‘ladi, taraqqiy qiladi va o‘zgarib boradi. shuningdek, obyektiv dunyo hodisalarini aks ettiradigan idrok, tasavvur, fikr va hokazolardan iborat bo‘lgan bizdagi subyektiv, psixik hodisalar ham vaqt davomida paydo bo‘ladi, o‘zgarib va almashib turadi. ma’lumki, fazo singari vaqt ham materiyaning mavjudligi shaklidir. har qanday bog‘liqning asosiy shaklidir. u obyektiv reallikdir, ya’ni ongimizdan tashqari o‘zi mavjud- dir. biz fazoni idrok qilganimizdek, vaqtni ham idrok qilamiz. biroq, vaqtni idrok qilish to‘g‘risida gapirar ekanmiz, biz quyidagilarni nazarda tutamiz. vaqtni idrok qilishni vaqt «bo‘laklarini» soat va boshqa xronometrik asboblar yordamida o‘lchash deb tushunish yaramaydi. kishi xuddi bir xilda bo‘lgan vaqt bo‘lagi (daqiqa, soat yoki ko‘p va hokazo)ning obyektiv davomini hamisha bir …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar"

idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar 1.makonni ko‘rish orqali idrok etish. 2.stereoskopik idrok. 3. vaqtni idrok qilish. idrok (perception) – bu atrof-muhitni sezgi organlari orqali qabul qilish va tushunish jarayoni. uning murakkab shakllari va usullarini o‘rganish psixologiya, kognitiv fanlar va neyrofiziologiyaning muhim sohalaridan biridir. 1. fazo-vaqt idroki – ob’ektlarning joylashuvi, masofasi va vaqt o‘tishi haqidagi tushuncha. 2. harakat idroki – vizual, eshitish yoki teginish orqali harakatni sezish. 3. til va nutq idroki – so‘zlar, ohanglar va mazmunni tushunish. 4. ijtimoiy idrok (social perception) – odamlarning xatti-harakatlari, mimikasi va niyatlarini talqin qilish. 5. san’at va badiiy idrok – ranglar, kompozitsiya va badiiy asarlarni chuqurroq tushun...

This file contains 7 pages in DOCX format (17.0 KB). To download "idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar", click the Telegram button on the left.

Tags: idrokning murakkab shakllari va… DOCX 7 pages Free download Telegram

idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "idrokning murakkab shakllari va ularning o‘rganish metodlar"

Similar files