bolalar psixologiyasi muammolarining o‘rganilishi

DOCX 19 pages 34.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.1 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: bolalar psixologiyasi muammolarining o‘rganilishi. reja: 1. l.s.vigotskiy, a.n.leontiyev va v.n.myasishchev qarashlari. 2. bola psixik rivojlanishining asosiy qonuniyatlari. 3. psixik rivojlanish nazariyalari. 4. muhitning bola psixikasi rivojlanishiga ta’siri. tayanch tushunchalar plantsentar oziqlanish - ona organizmidan bevosita qonga moddalarni so’rilishi. flektivlik - turlanish, tuslanish. bola tilning flektiv tabiati bilan tanishishi. himoya reflekslari - chaqoloqlarda kuchli qo’zg’atuvchilarga nisbatan ko’zni qisish, pirpiratish, qorachig’ini kengaytirish yoki toraytirish mexanizmlari. bu nima refleksi - chaqaloqni xarakat qilishga va sezgi organlarini analizatorlarni) ishlatishga bo’lgan tug’ma ehtiyojni, yani sensomotor ehtiyojni aks ettirishdir. dominanta - hukmronlik qiluvchi, dominanta mavjudligida undan boshqa nerv markazlari tormozlangan bo’ladi. har qanday fan, jumladan bolalar psixologiyasi ham ilmiy tushunchalar majmuasidan tarkib topgan. bolalar psixologiyasining asosiy va markaziy muammosi bolaning psixik jihatdan o’sishi, unga xos xusussiyat va qonuniyatlarini yoritib berishdan iboratdir. bu muammoni to’g’ri xal etish bolalar psixologiyasining fan sifatida yanada taraqqiy etishi uchun ham, o’sayotgan avlodni komil inson qilib tarbiyalash amaliyoti uchun ham muhim …

2 / 19

ahon fani tarixiga munosib hissa qo’shgan. xorazmlik olim al xorazmiy nomi «algoritm» degan termin orqali, yevropada alfraganus nomi bilan mahshur bo’lgan olim ahmad al farg’oniy «astronomiya asoslari» asari bilan bizgacha yetib keldi. abu rayhon beruniy ijdodida «tana va ruh» ga oid hodisalar talqin qilindi. u odamlar o’z tabiati jihatidan bir-biridan farq qilishini, bu farq uning mijozi, fe’l atvori va tabiiy xususiyatlarida namoyon bo’lishini ta’kidladi. u inson hayotini biologik va irsiy omillar bilan bog’laydi. uning zamondoshi abu nasr farobiy insonning ruhiy jarayonlari bilan fiziologik jarayonlari orasidagi bog’liqlik, dunyoni bilish haqidagi ta’limoti bilan shuhrat qozondi. u axloqiy sifatlar tug’ma bo’lmay, balki mashqlar, ko’nikma va malakalar, odatlar natijasi deb uqtiradi. bu yerda irodaning ahamiyati ulkanligini, uning yordamida kishi o’zida hissiy va ma’naviy ehtiyojlarni ongli ravishda tanlash ko’nikmasiga ega bo’ladi deydi. farobiyning ta’limoti ibn sino qarshilarining shakllanishiga kuchli ta’sir qiladi. ibn sino «tib qonunlari» asarida organizmning tuzilishi, undagi asab va asab yo’llari, fiziologik jarayonlar …

3 / 19

abatlar, baxovuddin naqshbandiy ijodida aql va dunyoqarashning shakllanishi, a.navoiy faoliyatida ilmiy ta’lim –tarbiyaning asoslanishi kabilar boy meros sifatida ahamiyatlidir. ular ijodida aynan bolalarda ruhiy jarayonlarning paydo bo’lishi yoki shakllanib borishi haqida batafsil fikr yuritilmagan bo’lsa ham ularning shaxs xalovati haqidagi fikrlari bolalarda ruhiy jarayon va xususiyatlarni shakllanishi uchun imkon yaratadi. turli yoshdagi bolalar psixologiyasi o’z taraqqiyoti tarixida uzoq mashaqqatli davrni boshidan kechirdi. turli yoshdagi bolalar psixikasi xususiyatlarini muayyan tartibga solish va uni ilmiy tarzda tushuntirib berish bola psixikasi taraqqiyotining turli yosh davrlariga taalluqli xususiyatlarni, dalillarni to’plashni talab qilar edi. bunday dalillar faqat fanni g’ayri ilmiy tarzda tushuntirishga olib kelar edi. chunki olimlarning, pedagoglarning o’tmishdagi falsafiy yo’nalishlari g’ayri ilmiy ruhda bo’lgan edi. bolalar psixologiyasi fan sifatida xix asrning o’rtalarida umumiy psixologiyadan ajralib chiqdi. materialistik falsafa maydonga kelgan davrdan boshlab bolalar psixologiyasini fan sifatida yaratishi imkoniyati tug’ildi. bolaning psixik taraqqiyotining qonuniyatlari, xususiyatlari o’rganila boshlandi. bular asosida asarlar yaratildi. chunonchi, bola psixikasining taraqqiyotining …

4 / 19

xiy sharoit bilan bog’liqligi, psixik taraqqiyotda ta’lim - tarbiyaning roli haqidagi fikrlari xatto hozir ham o’z qiymatini yo’qotmadi. shuningdek, chet el psixologlari ham ayrim psixik jarayonlar bo’yicha ilmiy tekshirishlar olib bordilar. jumladan, bolalarning idroki bo’yicha verner, kants, xotira bo’yicha e, meyman, v. shtern, tafakkur bo’yicha bine, byuller, nutqdan shtern, mak-karti va boshqalar ko’plab ilmiy tadqiqot ishlari amalga oshirdilar. xix asrning 60-yillarida rus fiziologi i.m.sechenov (1829-1905) inson psixikasining ontogenezini reflektor tabiati haqidagi ta’limotini yaratdi. u o’zining 1863-yili yozgan “bosh miya reflekslari” nomli asarida odam psixik hayotiga, bolalar psixik hayotiga realistik nuqtai nazaridan yondoshishni asoslab berdi va psixik taraqqiyotining asosini reflekslar tashkil kiladi degan ta’limotni yaratish bilan fanga zid bo’lgan qarashlarga zarba berdi. i.m.sechenovning ishini i.p.pavlov davom ettirdi, u odam va hayvonlar oliy nerv faoliyatining xususiyatlari, qonuniyatlarini ochib berdi. bolalarning shartli reflektor faoliyatlarini o’rganish yuzasidan qimmatli ilmiy tadqiqot ishlari boshlab yuborildi. bolalar psixologiyasining rivojlanishiga birinchi xissa qo’shgan olimlardan biri p.p.blonskidir (1884-1941) u …

5 / 19

dan boshlab 3 yilgacha bo’lgan vaqt mobaynida miya tuzilishidagi o’zgarishlar o’rganildi. olingan ma’lumotlar psixologlar tomonidan bolaning psixik taraqqiyotini o’rganishga tadbiq qilindi. 1980yillardan boshlab psixologiyaning nazariy rivojlanishini tarixiy – madaniy jihatini, uning (ildizini) asosini, ya’ni bolani dunyoga kelishi, uning biologik tipning oxiri ekanligini, sifat o’zgarishlari jihatidan esa ijtimoiylikka aylanishini yoritib berdilar. l.s.vigotskiy bolaning psixik rivojlanishida tashqi- muhitning rolini va bolani muhit bilan effektiv munosabatini, ta’lim bilan rivojlanishining o’zaro munosabatlari, murakkab psixik funktsiyalar ta’lim jarayonida shakllanishini, aktual taraqqiyot bosqichida mustaqil faoliyatni yaqin taraqqiyot bosqichi asosida bo’linishini, psixik taraqqiyot qarama-qarshilik, ziddiyatlaridan iborat ekanligini ko’rsatib berdilar. u kishilar o’zining psixologik faoliyatida mehnatdan foydalanishi, turli belgilar orqali narsalarning nomlarini anglab olishi, belgilar bilan nomlar, atamalar orasidagi munosabatlarni paydo bo’lishi yuksak psixik funktsiyalarni rivojlanishiga olib keladi, deb ko’rsatadi. uningcha “har qanday yuksak psixik funktsiyalar o’zini rivojlanishida tashqi ta’sirlar orqali rivojlanadi, chunki u ijtimoiy funktsiyani boshlang’ich ko’rinishidir”. vigotskiy buni bola nutqining rivojlanishida asosiy mexanizmdir deydi. demak, oliy …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar psixologiyasi muammolarining o‘rganilishi"

mavzu: bolalar psixologiyasi muammolarining o‘rganilishi. reja: 1. l.s.vigotskiy, a.n.leontiyev va v.n.myasishchev qarashlari. 2. bola psixik rivojlanishining asosiy qonuniyatlari. 3. psixik rivojlanish nazariyalari. 4. muhitning bola psixikasi rivojlanishiga ta’siri. tayanch tushunchalar plantsentar oziqlanish - ona organizmidan bevosita qonga moddalarni so’rilishi. flektivlik - turlanish, tuslanish. bola tilning flektiv tabiati bilan tanishishi. himoya reflekslari - chaqoloqlarda kuchli qo’zg’atuvchilarga nisbatan ko’zni qisish, pirpiratish, qorachig’ini kengaytirish yoki toraytirish mexanizmlari. bu nima refleksi - chaqaloqni xarakat qilishga va sezgi organlarini analizatorlarni) ishlatishga bo’lgan tug’ma ehtiyojni, yani sensomotor ehtiyojni aks ettirishdir. dominanta - hukmronlik qilu...

This file contains 19 pages in DOCX format (34.1 KB). To download "bolalar psixologiyasi muammolarining o‘rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar psixologiyasi muammolar… DOCX 19 pages Free download Telegram