yer osti suvlari

PPTX 21 pages 1.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

yer osti suvlaridan foydalanish muammolari yer osti suvlaridan foydalanish muammolari kirish i bob. yer osti suvlari haqida umumiy tushuncha 1.1. yer osti suvlari tushunchasi, turlari va shakllanishi 1.2. yer osti suvlarining ahamiyati ii bob. yer osti suvlaridan foydalanish muammolari va ularning yechimlari 2.1. yer osti suvlaridan foydalanishda uchraydigan muammolar 2.2. o‘zbekiston misolida yer osti suvlari holati va muammolari 2.3. yer osti suvlarini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha takliflar xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati yer yuzidagi suv har doim harakatda bo`ladi. dengiz, okean va quruqlik yuzalaridagi suv bug`lanib, atmosferaga ko`tariladi. ma’lum sharoitlarda atmosferadagi suv bug`lari kondensatlanib, qor, yomg`ir shaklida yer yuzasiga, suv havzalariga qaytib tushadi. sh u tariqa suvning tabiatda aylanishi kuzatiladi (1rasm). atmosfera yog`inlari va yuzaki suvlar yerga shimila borib, yer qobig`ini geologik sharoiti, tog` jinsining suv o`tkazuvchanligi, haroratiga qarab yer osti suvlarini hosil kiladi yer osti suvlarining yotish sharoiti buyicha turlari. yer osti suvlarini yer qobig`ida joylashishi bo`yicha …

2 / 21

ini hosil qiladi. grunt suvlari atmosfera va yer usti suvlari bilan bog`langan bo`ladi. grunt suvlarining yuzasi grunt suvlari sathi deb ataladi grunt suvlari sathi. respublikamiz xalq xo`jaligida yer osti suvlarining ahamiyati juda ham kattadir. hozirda, bu suvlar aholi yashaydigan joylarda ichimlik suvi sifatida, sanoat korxonalarida texnikaviy suv sifatida, sug`oriladigan yerlarda sug`orish, yaylovlarda chorva mollarini sug`orish uchun, shuningdek shifobaxsh suv sifatida xalq xo`jaligining boshqa tarmoqlarida keng ko`lamda foydalanilmoqda. respublikamizning cho`l hududlarida ular asosiy suv manbai bo`lib hisoblanadi. mamlakatimizda yer osti suvlari zahirasi juda ko`p bo`lib, ulardan ichimlik suvi sifatida kovlangan 3000 dan ortiq burg` quduq ishlatilmoqda. gidrogeologik qidiruv ishlari natijasida burg` quduq qaziladigan joylarning va qaziladigan burg` quduqlarining loyihasi tuziladi. qatlamlararo yer osti suvlari. qatlamlararo suvlar ikkita suv o`tkazmaydigan qatlam ichida joylashgan bo`lib, yuqoridagisi uning tomi va pastki qatlam asosi bo`lib hisoblanadi. bunday suvlar bosimli va bosimsiz bo`lishi mumkin. bosimli suvlar suv o`tkazuvchi qatlamning hammasini to`ldirib turadi. ichimlik suvi manbai sifatida. …

3 / 21

ega bo‘lish imkonini beradi. yer osti suvlari — inson hayoti va xo‘jalik faoliyatining muhim manbalaridan biridir. aholining ichimlik suvi, qishloq xo‘jaligi sug’orish tizimlari va sanoat sohalari uchun bu resursdan keng foydalaniladi. ammo noto‘g’ri, me’yoridan ortiqcha yoki nazoratsiz foydalanish natijasida qator ekologik va ijtimoiy muammolar yuzaga kelmoqda. yer osti suv zaxiralari cheklangan va uzoq yillik tabiiy jarayonlar natijasida to‘planadigan manba hisoblanadi. ammo hozirgi kunda bu resursdan haddan tashqari va samarasiz foydalanish natijasida yer osti suv sathi pasayib bormoqda, bu esa ekologik muvozanatga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. asosiy ifloslanish manbalari: qishloq xo‘jaligidagi kimyoviy moddalar “ko‘k sindromi” natijada.suv qatlamlarini kimyoviy ifloslantiradi yomg’ir yoki sug’orish suvlari orqali bu moddalar yer ostiga sizib kirib, – nitrat, fosfat, ammoniy kabi moddalarga boy o‘g’itlar va pestitsidlar yerlarga ko‘p miqdorda sepiladi.). sanoat chiqindilari ko‘plab sanoat korxonalari (ayniqsa, kimyo, metallurgiya, neftgaz tarmoqlari) chiqindi suvlarini tozalamasdan yoki yetarlicha tozalamay tashlaydi. ushbu chiqindilar yer orqali chuqur qatlamlarga tushib, suvda og’ir metallarning (qo‘rg’oshin, …

4 / 21

ashtirilgan yondashuv yetishmaydi, natijada ularning tabiiy holati buzilmoqda. o‘zbekiston – ichkarida yopiq, qurg’oqchil kontinent iqlimiga ega markaziy osiyo davlati boʻlib, uning umumiy maydoni 448,978 km² ni tashkil etadi. aholi soni 37 millionga yaqinlashgan, shuning 80 % dan ortig’i qishloq xududlarda yashaydi. iqlim sohilbo‘yi yoki tog’li hududlarga qaraganda cho‘l va yarim cho‘l sharoitlariga to‘g’ri keladi: yillik yog’in miqdori shimolda 300–400 mm, janub va cho‘l mintaqalarda 100–150 mm atrofida. bunday past yog’in darajasi va yuqori bug’lanish (yillik 1 200 mm atrofida) suvlash manbalari uchun muhim «to‘ldiruvchi» omil sifatida yer osti suvlarining ahamiyatini oshiradi qishloq xo‘jaligi – mamlakat iqtisodiyotining etakchi sohasi bo‘lib, bugungi kunda ichimlik, sanoat, sug’orish va boshqa ehtiyojlar uchun yer osti suvlaridan tortib olinadigan suv hajmi o‘rtacha 12 km³ ga yetadi. shu bilan birga, tabiiy suv omborlari (dengiz va sel sathi) yo‘qligi, boburshan va amudaryo daryolaridan keladigan yuzaki suv miqdorining cheklanganligi – barcha vodiylar va cho‘l zonasida yer osti suvlariga bo‘lgan …

5 / 21

iya maqsadlarida ham ishlatiladi. yer osti suvlarining to‘ldirilishi va tortib olinishi . infiltratsiya va perkolyatsiya jarayonlari orqali yer osti suvlari to‘ldiriladi. o‘zbekiston sharoitida: ✓ meteorik yog’inlar yiliga umumiy 2–12 km³ foydali infiltratsiya hosil qiladi, ammo asfalti qatlamlari va intensiv sug’orish tarmoqlari bu ko‘rsatkichni 30–40 % ga kamaytiradi. ✓ yuzaki suv havzalari (amudaryo, sirdaryo) bo‘ylab filtr zonalari orqali qo‘shimcha 1–2 km³ dan ortiq suv yer ostiga singadi. ✓ sun’iy to‘ldirish amaliyoti o‘zbekistonda hali keng tatbiq qilinmagan, ayrim eksperimental loyihalar farg’ona vodiysi va toshkent atrofida kichik infiltratsion basseynlar orqali yiliga 0,2–0,5 km³ suvni akviferga yuborishni nazarda tutadi. suv sathining o‘zgarishi va quduqlarning holati. so‘nggi uch o‘n yillikda grunt va arteziyan suvlari sathi bo‘yicha quyidagi tendentsiyalar kuzatildi: ✓ grunt suvlari: farg’ona vodiysi markazida yiliga o‘rtacha 0,3–0,5 m, qashqadaryo cho‘l zonasida esa 0,8–1,2 m pasayish. ✓ arteziyan bosim: toshkent va samarqand viloyatlarida 1990–2020 yillarda bosim 10–15 bar pasaydi, bu quduqlardan suv chiqarish hajmini pasaytirishga …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer osti suvlari"

yer osti suvlaridan foydalanish muammolari yer osti suvlaridan foydalanish muammolari kirish i bob. yer osti suvlari haqida umumiy tushuncha 1.1. yer osti suvlari tushunchasi, turlari va shakllanishi 1.2. yer osti suvlarining ahamiyati ii bob. yer osti suvlaridan foydalanish muammolari va ularning yechimlari 2.1. yer osti suvlaridan foydalanishda uchraydigan muammolar 2.2. o‘zbekiston misolida yer osti suvlari holati va muammolari 2.3. yer osti suvlarini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish bo‘yicha takliflar xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati yer yuzidagi suv har doim harakatda bo`ladi. dengiz, okean va quruqlik yuzalaridagi suv bug`lanib, atmosferaga ko`tariladi. ma’lum sharoitlarda atmosferadagi suv bug`lari kondensatlanib, qor, yomg`ir shaklida yer yuzasiga, suv havzalar...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "yer osti suvlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yer osti suvlari PPTX 21 pages Free download Telegram